1. Trẻ đi nhón chân và chậm nói có phải bị tự kỷ không? 

Nhiều phụ huynh lo lắng khi thấy con có biểu hiện đi nhón chân kèm chậm nói. Đây đều là những dấu hiệu có thể xuất hiện ở trẻ tự kỷ. Tuy nhiên không phải mọi trẻ có đồng thời hai biểu hiện này đều mắc tự kỷ.

Trên thực tế, nhiều trẻ nhỏ có thói quen đi nhón chân trong giai đoạn mới tập đi do cơ chân chưa phát triển hoàn thiện hoặc đơn giản là sở thích vận động tạm thời. Một số trẻ cũng chậm nói do môi trường giao tiếp hạn chế, chậm phát triển ngôn ngữ hoặc cá tính riêng. Nếu trẻ vẫn tương tác tốt, biết giao tiếp bằng mắt, phản ứng khi được gọi tên và có nhu cầu kết nối với người xung quanh thì chưa thể kết luận trẻ bị tự kỷ.

Trẻ đi nhón chân và chậm nói có khả năng là biểu hiện của tự kỷ 

Tuy nhiên, cha mẹ cần đặc biệt lưu ý khi hiện tượng đi bằng mũi chân và hạn chế khả năng ngôn ngữ xuất hiện đồng thời với các bất thường về hành vi sau đây:

• Bé né tránh hoặc rất ít khi tương tác bằng ánh mắt với người đối diện;
• Tỏ ra thờ ơ, không quay lại hoặc không phản xạ khi được người thân gọi tên;
• Có xu hướng thu mình, cô lập và chỉ thích chơi đùa một mình;
• Kỹ năng hòa nhập và tương tác xã hội tiến triển rất chậm;
• Phản ứng thái quá hoặc nhạy cảm cực đoan với tiếng động lớn, ánh sáng mạnh;
• Gặp nhiều trở ngại trong việc biểu lộ tâm trạng, cảm xúc hay nhu cầu cá nhân.

Ở trẻ tự kỷ, đi nhón chân thường liên quan đến rối loạn cảm giác hoặc thói quen vận động lặp lại. Trong khi đó, chậm nói có thể xuất phát từ khó khăn trong giao tiếp và phát triển ngôn ngữ. Khi hai dấu hiệu này xuất hiện cùng nhau và kéo dài, trẻ cần được theo dõi chuyên sâu hơn.

Bên cạnh hội chứng tự kỷ, việc trẻ chậm bật âm kết hợp với dáng đi bằng mũi bàn chân còn có khả năng bắt nguồn từ các bệnh lý khác như: tình trạng tăng trương lực cơ cơ học, các rối loạn liên quan đến phát triển vận động, thể bại não nhẹ hoặc chứng chậm phát triển thể chất toàn diện. Vì vậy, việc đánh giá cần được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa để xác định đúng nguyên nhân.

2. Cần làm gì khi trẻ đi nhón chân và chậm nói? 

Khi nhận thấy trẻ nhỏ có biểu hiện đi nhón chân kéo dài kèm chậm nói, cha mẹ không nên quá hoang mang nhưng cũng không nên chủ quan chờ trẻ tự cải thiện. Điều quan trọng là cần theo dõi sát sự phát triển của trẻ và có hướng can thiệp phù hợp càng sớm càng tốt.

Trước hết, phụ huynh nên quan sát thêm các biểu hiện đi kèm như khả năng giao tiếp mắt, phản ứng khi được gọi tên, mức độ tương tác với người xung quanh, khả năng hiểu lời nói và các hành vi lặp đi lặp lại. Những thông tin này sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn tình trạng phát triển của trẻ.

Cha mẹ cũng nên tăng cường giao tiếp với trẻ mỗi ngày bằng cách trò chuyện, đọc sách, chơi tương tác hoặc khuyến khích trẻ bắt chước âm thanh, cử chỉ đơn giản. Việc cho trẻ tiếp xúc nhiều hơn với môi trường giao tiếp tích cực có thể hỗ trợ phát triển ngôn ngữ và kỹ năng xã hội.

Bên cạnh đó, cần hạn chế để trẻ tiếp xúc quá nhiều với điện thoại, tivi hoặc thiết bị điện tử vì điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng ngôn ngữ và tương tác của trẻ nhỏ.

Cha mẹ cần hạn chế cho trẻ tiếp xúc với các thiết bị điện tử 

Nếu tình trạng đi nhón chân kéo dài sau 2 tuổi, trẻ chậm nói rõ rệt hoặc xuất hiện thêm các dấu hiệu bất thường về giao tiếp, hành vi và vận động, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám chuyên khoa Nhi hoặc chuyên khoa Phục hồi chức năng, Tâm lý - Phát triển trẻ em để được đánh giá toàn diện.

3. Điều trị tình trạng trẻ đi nhón chân và chậm nói

Phương án can thiệp cho những trường hợp trẻ nhỏ chậm nói và có dáng đi nhón gót sẽ được xây dựng dựa trên căn nguyên sinh bệnh cũng như mức độ phân hóa hành vi của từng bé. Sau khi thăm khám và đánh giá toàn diện, bác sĩ có thể xây dựng kế hoạch can thiệp phù hợp nhằm cải thiện khả năng vận động, ngôn ngữ và giao tiếp cho trẻ.

Nếu trẻ đi nhón chân do thói quen vận động hoặc cơ chân chưa phát triển hoàn thiện, bác sĩ có thể hướng dẫn các bài tập kéo giãn cơ, luyện tập dáng đi hoặc theo dõi thêm trong một thời gian. Một số trường hợp cần can thiệp vật lý trị liệu để hỗ trợ trẻ điều chỉnh tư thế đi đứng và cải thiện khả năng giữ thăng bằng.

Đối với tình trạng chậm nói, trẻ thường được can thiệp ngôn ngữ trị liệu nhằm kích thích khả năng giao tiếp, phát âm và hiểu ngôn ngữ. Chuyên gia sẽ xây dựng các bài tập phù hợp theo độ tuổi và mức độ phát triển của từng trẻ. Đồng thời, cha mẹ cũng đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình hỗ trợ trẻ luyện tập tại nhà thông qua việc trò chuyện, đọc sách và tăng tương tác hàng ngày.

Phác đồ điều trị tình trạng trẻ đi nhón chân và chậm nói tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh 

Trong trường hợp trẻ đi nhón chân và chậm nói liên quan đến rối loạn phổ tự kỷ hoặc các rối loạn phát triển khác, việc điều trị thường cần phối hợp nhiều phương pháp như can thiệp hành vi, hoạt động trị liệu, ngôn ngữ trị liệu và giáo dục đặc biệt. Mục tiêu là giúp trẻ cải thiện khả năng giao tiếp, tương tác xã hội và thích nghi với môi trường xung quanh.

Điều quan trọng là cha mẹ không nên tự ý áp dụng các phương pháp truyền miệng hoặc ép trẻ luyện tập quá mức khi chưa có hướng dẫn chuyên môn. Việc can thiệp đúng thời điểm và đúng phương pháp sẽ giúp trẻ có nhiều cơ hội cải thiện khả năng phát triển trong tương lai.

Ngoài điều trị chuyên môn, gia đình cần tạo môi trường sống tích cực, kiên nhẫn đồng hành cùng trẻ và duy trì thói quen sinh hoạt ổn định để hỗ trợ tốt nhất cho quá trình phát triển toàn diện của bé.

Trên đây là toàn bộ thông tin về tình trạng trẻ đi nhón chân và chậm nói. Nếu phụ huynh đang lo lắng về tình trạng này, có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.