1. Trẻ mọc răng là gì? Giai đoạn mọc răng thường gặp ở trẻ

Trước khi tìm hiểu trẻ sốt mọc răng 39 độ có nguy hiểm hay không, cha mẹ cần nắm rõ những đặc điểm cơ bản của quá trình mọc răng sinh lý ở trẻ. Mọc răng là một giai đoạn phát triển tự nhiên, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong sự hoàn thiện chức năng nhai và hệ tiêu hóa của trẻ. Tuy nhiên, do cơ thể còn non nớt, nhiều trẻ có thể xuất hiện các biểu hiện khó chịu trong thời gian này, khiến cha mẹ dễ nhầm lẫn với dấu hiệu bệnh lý.

1.1. Thời điểm trẻ bắt đầu mọc răng

Thông thường, trẻ bắt đầu mọc chiếc răng sữa đầu tiên vào khoảng 4 - 7 tháng tuổi. Tuy nhiên, thời điểm mọc răng có thể sớm hoặc muộn hơn ở từng trẻ, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như cơ địa, yếu tố di truyền, chế độ dinh dưỡng cũng như tình trạng sức khỏe tổng thể.

Trình tự mọc răng ở trẻ thường diễn ra theo thứ tự tương đối ổn định:

• Răng cửa dưới.
• Răng cửa trên.
• Răng hàm nhỏ.
• Răng nanh.
• Răng hàm lớn.

Quá trình này diễn ra từ từ và có thể kéo dài đến khi trẻ khoảng 2 - 3 tuổi, khi bộ răng sữa được mọc đầy đủ. Trong suốt thời gian này, trẻ có thể trải qua nhiều đợt mọc răng khác nhau, mỗi đợt lại kèm theo những thay đổi nhất định về sinh hoạt và thể trạng.

Thời điểm mọc răng sữa có thể sớm hoặc muộn hơn ở từng trẻ

1.2. Các biểu hiện thường gặp khi trẻ mọc răng

Trong giai đoạn mọc răng, trẻ có thể xuất hiện một số biểu hiện sinh lý khá điển hình, bao gồm:

• Chảy nhiều nước dãi hơn bình thường do tăng tiết nước bọt.
• Nướu sưng đỏ, căng và có cảm giác ngứa, khó chịu.
• Trẻ thường xuyên đưa tay hoặc đồ vật vào miệng để cắn, nhai.
• Quấy khóc nhiều hơn, ngủ không sâu giấc, dễ tỉnh giấc ban đêm.
• Ăn kém hoặc bỏ bú tạm thời do cảm giác đau, khó chịu ở nướu.
• Có thể sốt nhẹ trong thời gian ngắn.

Những biểu hiện này thường ở mức độ nhẹ, mang tính chất tạm thời và sẽ giảm dần khi răng mọc hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu trẻ xuất hiện sốt cao kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác, cha mẹ cần thận trọng và theo dõi sát để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý.

2. Trẻ sốt mọc răng 39 độ có bình thường không?

Đây là phần quan trọng nhất và cũng là thắc mắc của nhiều bậc phụ huynh. Về mặt y khoa, sốt do mọc răng thường chỉ là sốt nhẹ, chủ yếu do phản ứng viêm tại chỗ ở vùng nướu. Nhiệt độ cơ thể trẻ trong trường hợp này thường:

• Dao động dưới 38 - 38,5°C.
• Kéo dài ngắn, thường 1 - 2 ngày.
• Trẻ vẫn tỉnh táo, chơi và sinh hoạt tương đối bình thường.

Do đó, khi thấy trẻ sốt mọc răng 39 độ, cha mẹ không nên mặc định đây chỉ là sốt sinh lý do mọc răng, mà cần nghĩ nhiều đến khả năng trẻ đang mắc một bệnh lý khác trùng thời điểm mọc răng.

Sốt do mọc răng thường ở mức độ nhẹ, hiếm khi vượt quá 38,5°C.

3. Vì sao trẻ mọc răng có thể bị sốt?

Trong giai đoạn mọc răng, nhiều trẻ xuất hiện tình trạng sốt khiến cha mẹ lo lắng. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp sốt xảy ra trong thời điểm này đều là dấu hiệu bệnh lý. Để hiểu đúng hiện tượng trẻ sốt khi mọc răng, cha mẹ cần nắm rõ cơ chế gây sốt cũng như những yếu tố khiến trẻ dễ bị nhầm lẫn giữa sốt sinh lý và sốt do bệnh.

3.1. Cơ chế gây sốt khi mọc răng

Quá trình mọc răng là quá trình răng sữa từ trong xương hàm dần dần trồi lên và xuyên qua lớp nướu để lộ ra ngoài. Khi đó, mô nướu tại vị trí răng mọc sẽ chịu tác động cơ học liên tục, dẫn đến một phản ứng viêm sinh lý tại chỗ. Cụ thể, quá trình này có thể gây ra:

• Viêm và sưng nướu tại vùng răng đang mọc, khiến trẻ cảm thấy đau, khó chịu.
• Phản ứng viêm tại chỗ, làm tăng lưu lượng máu đến vùng nướu, từ đó gây đỏ và nóng nhẹ.
• Giải phóng các chất trung gian gây viêm như prostaglandin, cytokine…, những chất này có thể tác động đến trung tâm điều hòa thân nhiệt của cơ thể.

Những phản ứng trên thường chỉ làm thân nhiệt của trẻ tăng nhẹ, ở mức độ thấp và trong thời gian ngắn. Bên cạnh đó, trong giai đoạn mọc răng, cơ thể trẻ có vẫn phải cung cấp dưỡng chất cho quá trình phát triển, khiến sức đề kháng tạm thời suy giảm. Điều này làm trẻ nhạy cảm hơn với các yếu tố môi trường và dễ xuất hiện những biểu hiện như mệt mỏi, quấy khóc hoặc sốt nhẹ.

3.2. Vì sao nhiều trẻ sốt cao đúng lúc mọc răng?

Thực tế lâm sàng cho thấy, không ít trường hợp trẻ bị sốt cao trùng với thời điểm mọc răng, khiến cha mẹ lầm tưởng rằng sốt cao là do mọc răng gây ra. Tuy nhiên, trong đa số trường hợp, sốt cao không phải là hậu quả trực tiếp của quá trình mọc răng, mà xuất phát từ các nguyên nhân khác xảy ra đồng thời.

Giai đoạn mọc răng thường rơi vào thời điểm:

• Trẻ bắt đầu tiếp xúc nhiều hơn với môi trường xung quanh, đồ vật, người lạ.
• Hệ miễn dịch của trẻ còn non yếu, chưa hoàn thiện khả năng chống lại các tác nhân gây bệnh.
• Trẻ dễ nhiễm virus, vi khuẩn, đặc biệt là các bệnh lý đường hô hấp, tiêu hóa hoặc nhiễm khuẩn thông thường.

Trẻ sốt mọc răng 39 độ cần được theo dõi kỹ để loại trừ các nguyên nhân bệnh lý.

Do đó, khi trẻ sốt cao trong giai đoạn này, rất có thể nguyên nhân là do nhiễm trùng hoặc bệnh lý khác, chứ không hoàn toàn do nguyên nhân răng mọc. Một hiểu lầm phổ biến của cha mẹ là gán mọi biểu hiện sốt, quấy khóc, biếng ăn cho quá trình mọc răng, từ đó chủ quan hoặc trì hoãn việc đưa trẻ đi khám. Điều này có thể khiến bệnh lý tiềm ẩn không được phát hiện và xử trí kịp thời. Vì vậy, khi trẻ có biểu hiện sốt cao, cha mẹ cần cho con đi khám tại các cơ sở y tế uy tín.

4. Cách xử trí khi trẻ sốt mọc răng 39 độ

Khi trẻ sốt cao trong giai đoạn mọc răng, đặc biệt là sốt lên đến 39 độ, cha mẹ cần hết sức bình tĩnh và xử trí đúng cách. Việc xử trí sớm và phù hợp không chỉ giúp trẻ dễ chịu hơn mà còn hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm do sốt cao kéo dài. Dưới đây là những hướng dẫn cơ bản cha mẹ có thể áp dụng.

4.1. Xử trí ban đầu tại nhà

Ngay khi phát hiện trẻ sốt cao, cha mẹ nên thực hiện một số biện pháp chăm sóc ban đầu nhằm hỗ trợ hạ nhiệt và theo dõi sát tình trạng của trẻ:

• Đo nhiệt độ đúng cách bằng nhiệt kế điện tử, ưu tiên đo ở nách hoặc tai theo hướng dẫn sử dụng. Việc đo nhiệt độ chính xác giúp cha mẹ đánh giá đúng mức độ sốt và quyết định các bước xử trí tiếp theo.
• Nới lỏng quần áo, tránh mặc đồ quá dày hoặc ủ ấm quá mức, vì điều này có thể làm thân nhiệt trẻ tăng thêm.
• Cho trẻ bú mẹ nhiều hơn (đối với trẻ còn bú) hoặc uống đủ nước để bù lại lượng nước mất đi do sốt, giúp phòng ngừa tình trạng mất nước.
• Lau mát cho trẻ bằng nước ấm, tập trung ở các vị trí như trán, cổ, nách, bẹn. Lưu ý không sử dụng nước lạnh hoặc cồn để lau, vì có thể gây co mạch, phản tác dụng và làm trẻ khó chịu hơn.

Trong quá trình chăm sóc tại nhà, cha mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện của trẻ như mức độ tỉnh táo, khả năng ăn uống, nhịp thở và phản ứng với các biện pháp hạ sốt.

Mặc đồ thoáng mát để tránh làm tăng thân nhiệt cho trẻ nhỏ.

4.2. Sử dụng thuốc hạ sốt cho trẻ

Thuốc hạ sốt chỉ nên được sử dụng khi thật sự cần thiết và đúng chỉ định. Cha mẹ chỉ nên cho trẻ dùng thuốc hạ sốt khi nhiệt độ cơ thể từ 38,5°C trở lên hoặc khi trẻ có biểu hiện khó chịu rõ rệt do sốt.

Khi sử dụng thuốc hạ sốt, cần tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Đúng loại thuốc: ưu tiên các thuốc hạ sốt an toàn cho trẻ em như paracetamol hoặc ibuprofen, theo chỉ định của bác sĩ.
• Đúng liều lượng theo cân nặng của trẻ, không tự ý tăng liều với mong muốn hạ sốt nhanh hơn.
• Đúng khoảng cách giữa các liều, tránh dùng thuốc quá sát nhau, vì có thể gây quá liều và ảnh hưởng đến gan, thận của trẻ.

Thuốc hạ sốt cho trẻ cần sử dụng đúng liều theo cân nặng và chỉ định y tế.

Cùng với các lưu ý kể trên, cha mẹ cần tuyệt đối không tự ý:

• Phối hợp nhiều loại thuốc hạ sốt cùng lúc hoặc luân phiên khi chưa có hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Sử dụng các loại thuốc không rõ nguồn gốc, thuốc truyền miệng hoặc thuốc dành cho người lớn.
• Dùng thuốc theo kinh nghiệm cá nhân hoặc lời mách bảo, bỏ qua tư vấn y tế chuyên môn.

5. Khi nào cần đưa trẻ sốt mọc răng 39 độ đi khám ngay?

Nếu trẻ sốt cao không đáp ứng với thuốc hạ sốt, sốt kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác sau đây, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời:

• Sốt cao ≥39°C không hạ hoặc hạ kém, dù đã áp dụng các biện pháp hạ sốt tại nhà và sử dụng thuốc hạ sốt đúng liều. Tình trạng này cho thấy sốt có thể không đơn thuần do mọc răng.
• Trẻ li bì, mệt lả, khó đánh thức, ít phản ứng với xung quanh, ngủ nhiều bất thường hoặc không tỉnh táo như thường ngày. Đây là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý.
• Xuất hiện cơn co giật, dù chỉ thoáng qua, vì sốt cao có thể gây co giật ở trẻ nhỏ và cần được xử trí y tế kịp thời.
• Bỏ ăn, bỏ bú hoàn toàn, không uống nước hoặc uống rất ít, làm tăng nguy cơ mất nước và suy kiệt, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
• Thở nhanh, khó thở, thở gấp, rút lõm lồng ngực hoặc có tiếng thở bất thường, gợi ý bệnh lý đường hô hấp.
• Tiêu chảy nhiều, nôn liên tục, khiến trẻ dễ mất nước, rối loạn điện giải và làm tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng hơn.
• Phát ban bất thường, đặc biệt là ban xuất hiện nhanh, lan rộng, kèm sốt cao hoặc trẻ mệt nhiều, có thể liên quan đến các bệnh truyền nhiễm cần được thăm khám sớm.

Trẻ sốt cao kèm mệt lả, li bì là dấu hiệu cần đưa đi khám sớm.

Những dấu hiệu trên đều là cảnh báo nguy hiểm, đòi hỏi trẻ phải được bác sĩ thăm khám, xác định nguyên nhân và xử trí kịp thời nhằm đảm bảo an toàn và hạn chế tối đa các biến chứng có thể xảy ra.

Sốt mọc răng ở trẻ thường nhẹ và thoáng qua, do đó khi trẻ sốt cao 39 độ không nên chủ quan. Cha mẹ cần theo dõi sát tình trạng của trẻ, xử trí đúng cách tại nhà và đưa trẻ đi khám ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường.

Để được tư vấn và thăm khám kịp thời, cha mẹ có thể đưa trẻ đến MEDLATEC hoặc liên hệ hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ bởi đội ngũ bác sĩ chuyên khoa Nhi.