Amoxicillin

Tổng quan

Amoxicillin thuộc nhóm kháng sinh aminopenicillin, một phân nhóm của kháng sinh beta-lactam, thường được dùng đơn độc hoặc phối hợp với acid clavulanic trong một số chế phẩm để mở rộng phổ tác dụng. Amoxicillin có cơ chế diệt khuẩn bằng cách gắn kết với các protein gắn penicillin (PBP) trên thành tế bào vi khuẩn, từ đó ức chế quá trình tổng hợp mucopeptid của vách tế bào, khiến vi khuẩn không thể duy trì cấu trúc và bị ly giải.

Amoxicillin có phổ tác dụng khá rộng, hiệu quả trên nhiều chủng Gram dương như Streptococcus và một số chủng Gram âm như Haemophilus influenzae, E. coli, Salmonella, Shigella. Tuy nhiên, Amoxicillin đơn độc dễ bị phân hủy bởi enzym beta-lactamase, vì vậy khi nghi ngờ vi khuẩn đề kháng, bác sĩ có thể chỉ định dạng phối hợp Amoxicillin với chất ức chế beta-lactamase.

Về dược động học, Amoxicillin hấp thu khá nhanh qua đường tiêu hóa, đạt nồng độ đỉnh trong huyết tương sau khoảng 1-2 giờ và ít bị ảnh hưởng bởi thức ăn. Amoxicillin được đào thải chủ yếu qua thận dưới dạng không đổi, do đó người suy thận cần điều chỉnh liều Amoxicillin phù hợp để tránh tích lũy Amoxicillin quá mức trong cơ thể.

Công dụng và chỉ định

Amoxicillin được chỉ định điều trị nhiều loại nhiễm khuẩn do các chủng vi khuẩn nhạy cảm gây ra, bao gồm:

Viêm tai giữa, viêm xoang, viêm họng và viêm amidan do vi khuẩn nhạy cảm với Amoxicillin
Viêm phế quản, viêm phổi mắc phải tại cộng đồng
Nhiễm khuẩn đường tiết niệu
Nhiễm khuẩn da và mô mềm
Nhiễm khuẩn răng miệng
Bệnh Lyme giai đoạn sớm, Amoxicillin là một lựa chọn thay thế khi không dùng được doxycyclin
Phối hợp Amoxicillin trong phác đồ tiệt trừ vi khuẩn Helicobacter pylori (H. pylori) gây viêm loét dạ dày
Dự phòng viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn bằng Amoxicillin trước một số thủ thuật nha khoa ở người có nguy cơ cao

Nhờ phổ tác dụng rộng và khả năng hấp thu tốt, Amoxicillin trở thành một trong những lựa chọn kháng sinh đường uống phổ biến nhất, và bác sĩ thường kê Amoxicillin cho các bệnh nhiễm khuẩn kể trên.

Liều dùng và cách dùng

Liều dùng cho người lớn

Với nhiễm khuẩn tiết niệu hoặc viêm xoang nhẹ đến trung bình, liều Amoxicillin thường dùng là 250mg mỗi 8 giờ hoặc 500mg mỗi 12 giờ; nhiễm khuẩn nặng hơn, liều Amoxicillin có thể tăng lên 500mg mỗi 8 giờ hoặc 875mg mỗi 12 giờ. Với viêm phế quản, viêm phổi, liều Amoxicillin tương tự, có thể lên đến 1g mỗi 8 giờ ở trường hợp nặng. Với viêm họng, viêm amidan, có thể dùng Amoxicillin 500mg mỗi 12 giờ hoặc 250mg mỗi 8 giờ. Trong điều trị bệnh Lyme, Amoxicillin thường dùng 500mg x 3 lần/ngày, kéo dài 14-28 ngày. Để dự phòng viêm nội tâm mạc, một liều Amoxicillin 2g duy nhất được dùng trước thủ thuật 30-60 phút.

Liều dùng cho trẻ em

Liều Amoxicillin ở trẻ em (dưới 40kg) được tính theo cân nặng, dao động khoảng 20-90mg/kg/ngày chia làm 2-3 lần tùy mức độ nhiễm khuẩn và vị trí nhiễm khuẩn. Với nhiễm khuẩn nhẹ đến trung bình, liều Amoxicillin thường là 20-25mg/kg/ngày; với nhiễm khuẩn nặng hơn như viêm tai giữa, liều Amoxicillin có thể lên tới 80-90mg/kg/ngày chia 2 lần. Phụ huynh không nên tự ý tính liều Amoxicillin cho trẻ mà cần tuân theo chỉ định cụ thể của bác sĩ nhi khoa dựa trên cân nặng và tình trạng nhiễm khuẩn của trẻ.

Cách dùng

Amoxicillin dạng viên nén hoặc viên nang có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn vì thức ăn ít ảnh hưởng đến khả năng hấp thu của Amoxicillin. Riêng dạng viên phóng thích kéo dài nên uống cùng bữa ăn và không được nghiền hay nhai. Với dạng hỗn dịch Amoxicillin dành cho trẻ em, cần lắc đều trước khi dùng và dùng dụng cụ đong liều đi kèm để đảm bảo đúng liều. Điều quan trọng nhất khi dùng Amoxicillin là phải uống đủ liều và đủ thời gian theo chỉ định của bác sĩ, kể cả khi các triệu chứng đã cải thiện, để tránh nguy cơ vi khuẩn kháng Amoxicillin.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều Amoxicillin, người dùng nên uống Amoxicillin ngay khi nhớ ra, nhưng nếu đã gần đến giờ uống liều Amoxicillin tiếp theo thì bỏ qua liều đã quên, không uống gộp hai liều cùng lúc. Quá liều Amoxicillin hiếm khi gây triệu chứng nghiêm trọng, thường chỉ gây rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn, tiêu chảy; tuy nhiên ở liều rất cao, Amoxicillin có thể kết tinh trong ống thận, gây viêm thận kẽ hoặc suy thận cấp. Khi nghi ngờ quá liều Amoxicillin, người dùng cần đến cơ sở y tế để được xử trí, bù đủ nước nhằm hạn chế nguy cơ kết tinh Amoxicillin tại thận.

Chống chỉ định

Amoxicillin chống chỉ định trong các trường hợp sau:

Người có tiền sử dị ứng hoặc phản ứng quá mẫn với Amoxicillin hoặc bất kỳ kháng sinh nào thuộc nhóm penicillin
Người có tiền sử phản ứng dị ứng nghiêm trọng (sốc phản vệ, hội chứng Stevens-Johnson) với bất kỳ kháng sinh nhóm beta-lactam nào, kể cả khi chưa từng dùng Amoxicillin trước đó

Tác dụng phụ

Thường gặp

Tiêu chảy, buồn nôn khi dùng Amoxicillin
Đau bụng sau khi uống Amoxicillin
Phát ban da, nổi mẩn ngứa do Amoxicillin
Nhiễm nấm Candida âm đạo
Đau đầu, thay đổi vị giác khi dùng Amoxicillin kéo dài

Hiếm gặp và nghiêm trọng

Sốc phản vệ, phản ứng quá mẫn nghiêm trọng với Amoxicillin
Hội chứng Stevens-Johnson và các phản ứng da nghiêm trọng khác liên quan đến Amoxicillin
Viêm gan, tăng men gan do Amoxicillin
Rối loạn tế bào máu như giảm bạch cầu hạt, giảm tiểu cầu khi dùng Amoxicillin
Viêm đại tràng giả mạc do Clostridioides difficile liên quan đến kháng sinh, bao gồm Amoxicillin
Kết tinh Amoxicillin trong ống thận, viêm thận kẽ ở liều Amoxicillin cao
Co giật (hiếm gặp, thường ở người suy thận dùng liều Amoxicillin cao)

Nếu xuất hiện phát ban lan rộng, khó thở, sưng mặt hoặc cổ họng, tiêu chảy nặng có máu, hoặc vàng da khi đang dùng Amoxicillin, người dùng cần ngừng dùng Amoxicillin và đến cơ sở y tế ngay.

Lưu ý khi dùng

Phụ nữ mang thai: Amoxicillin được xem là tương đối an toàn trong thai kỳ dựa trên các dữ liệu hiện có, nhưng chỉ nên dùng khi thực sự cần thiết và có chỉ định của bác sĩ
Phụ nữ cho con bú: Amoxicillin có thể qua sữa mẹ với lượng nhỏ; cần theo dõi trẻ bú mẹ về các dấu hiệu tiêu chảy, phát ban hoặc nấm miệng
Người suy thận: cần điều chỉnh liều và khoảng cách liều Amoxicillin phù hợp với mức độ suy thận trước khi dùng Amoxicillin
Người có tiền sử dị ứng thuốc, đặc biệt dị ứng với kháng sinh nhóm cephalosporin: cần thận trọng vì có thể xảy ra dị ứng chéo với Amoxicillin
Người mắc bệnh tăng bạch cầu đơn nhân nhiễm khuẩn (mononucleosis): nên tránh dùng Amoxicillin vì nguy cơ phát ban cao bất thường khi dùng Amoxicillin
Người đang dùng thuốc khác điều trị bệnh mạn tính: nên hỏi ý kiến bác sĩ về khả năng tương tác với Amoxicillin trước khi phối hợp
Luôn thông báo cho bác sĩ về tiền sử dị ứng và các bệnh lý nền trước khi dùng Amoxicillin

Tương tác dược chất

Amoxicillin có thể tương tác với một số thuốc khác, làm thay đổi hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ tác dụng phụ. Người dùng cần thông báo cho bác sĩ, dược sĩ về tất cả các thuốc đang sử dụng trước khi dùng Amoxicillin.

Thuốc/chất tương tác	Hậu quả khi phối hợp với Amoxicillin
Allopurinol	Tăng đáng kể nguy cơ phát ban da khi phối hợp với Amoxicillin so với dùng Amoxicillin đơn độc; cần theo dõi sát tình trạng da
Probenecid	Làm giảm bài tiết Amoxicillin qua thận, khiến nồng độ Amoxicillin trong máu tăng cao và kéo dài hơn
Warfarin và các thuốc chống đông máu	Phối hợp Warfarin với Amoxicillin có thể làm tăng nguy cơ chảy máu, thay đổi chỉ số INR; cần theo dõi INR chặt chẽ hơn khi dùng Amoxicillin
Methotrexate	Amoxicillin có thể làm giảm đào thải methotrexate qua thận, làm tăng nồng độ và độc tính của methotrexate trong máu khi phối hợp với Amoxicillin
Thuốc tránh thai đường uống	Một số tài liệu cảnh báo Amoxicillin có thể làm giảm hiệu quả của thuốc tránh thai, dù bằng chứng về mức độ ảnh hưởng của Amoxicillin còn chưa thống nhất; nên dùng thêm biện pháp tránh thai hỗ trợ trong thời gian dùng Amoxicillin
Tetracyclin và các kháng sinh kìm khuẩn khác	Có thể làm giảm tác dụng diệt khuẩn của Amoxicillin do cơ chế tác dụng đối lập; nên tránh phối hợp Amoxicillin với nhóm này nếu không cần thiết

Cách bảo quản và giá bán tham khảo

Amoxicillin dạng viên nén, viên nang nên được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh sáng trực tiếp, nhiệt độ dưới 30°C, để Amoxicillin xa tầm tay trẻ em. Với dạng hỗn dịch Amoxicillin đã pha, cần bảo quản trong tủ lạnh và sử dụng trong thời gian khuyến cáo của nhà sản xuất, thường không quá 7-14 ngày sau khi pha, tuyệt đối không dùng Amoxicillin đã pha quá hạn.

Về giá bán tham khảo, các sản phẩm Amoxicillin 500mg dạng viên nang, hộp 10 vỉ x 10 viên hiện có giá dao động khoảng 70.000-100.000 đồng/hộp tùy thương hiệu Amoxicillin, ví dụ Amoxicillin Mekophar 500mg khoảng 80.000 đồng/hộp, Amoxicillin Domesco 500mg khoảng 97.800 đồng/hộp, Amoxicillin generic khác khoảng 72.000 đồng/hộp. Mức giá Amoxicillin thực tế có thể thay đổi tùy nhà thuốc và thời điểm mua hàng, người dùng nên tham khảo trực tiếp tại các nhà thuốc uy tín để có thông tin cập nhật chính xác nhất.

Câu hỏi thường gặp

Amoxicillin có phải là kháng sinh mạnh và dùng được cho những bệnh gì?

Amoxicillin là kháng sinh phổ rộng thuộc nhóm penicillin, được đánh giá có hiệu quả tốt trên nhiều chủng vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp, tai mũi họng, tiết niệu và da. Tuy nhiên, mức độ hiệu quả của Amoxicillin phụ thuộc vào loại vi khuẩn gây bệnh và tình trạng đề kháng kháng sinh tại từng khu vực, vì vậy việc dùng Amoxicillin cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ, người bệnh không nên tự ý mua Amoxicillin để tự điều trị khi chưa xác định rõ nguyên nhân nhiễm khuẩn.

Dị ứng Amoxicillin biểu hiện như thế nào và có nguy hiểm không?

Dị ứng Amoxicillin có thể biểu hiện từ nhẹ như phát ban, ngứa da đến nặng như sưng mặt, khó thở, tụt huyết áp trong sốc phản vệ do Amoxicillin, đây là tình trạng cấp cứu y tế cần xử trí ngay lập tức. Người có tiền sử dị ứng với bất kỳ kháng sinh nhóm penicillin nào đều cần thông báo cho bác sĩ trước khi dùng Amoxicillin để tránh nguy cơ phản ứng dị ứng Amoxicillin nghiêm trọng có thể đe dọa tính mạng.

Phụ nữ mang thai và cho con bú có dùng được Amoxicillin không?

Amoxicillin thường được xem là một trong những kháng sinh có hồ sơ an toàn tương đối tốt trong thai kỳ và khi cho con bú dựa trên các dữ liệu hiện có, tuy nhiên vẫn cần có chỉ định của bác sĩ sản khoa hoặc bác sĩ nhi khoa trước khi dùng Amoxicillin. Phụ nữ cho con bú nên theo dõi trẻ về các biểu hiện tiêu chảy hoặc phát ban nhẹ có thể xảy ra do Amoxicillin qua sữa mẹ, và báo ngay cho bác sĩ nếu trẻ có dấu hiệu bất thường khi mẹ đang dùng Amoxicillin.

Vì sao cần uống đủ liều Amoxicillin dù đã đỡ bệnh?

Việc ngừng dùng Amoxicillin sớm khi triệu chứng mới thuyên giảm có thể khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển đề kháng với Amoxicillin và các kháng sinh cùng nhóm trong tương lai. Vì vậy, người dùng cần tuân thủ đúng liều lượng và đủ thời gian điều trị Amoxicillin theo chỉ định của bác sĩ, ngay cả khi cảm thấy đã khỏe hơn sau vài ngày dùng Amoxicillin.

Miễn trừ trách nhiệm

Các thông tin dược chất trên trang này được biên soạn nhằm mục đích tham khảo. Nội dung không thay thế tư vấn chuyên môn của bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế. Người đọc không nên tự ý sử dụng, ngừng hoặc thay đổi dược chất dựa trên thông tin tại đây mà không có ý kiến của nhân viên y tế.