1. Axit uric là gì? Khi nào là bình thường?

Axit uric được tạo ra từ quá trình chuyển hóa các hợp chất purin có trong nhiều loại thực phẩm và quá trình chuyển hóa nội sinh trong cơ thể. Bình thường, axit uric hòa tan trong máu, sau đó được đào thải chủ yếu qua thận và một phần qua đường tiêu hóa. Nếu cơ thể sản xuất quá nhiều hoặc bị suy giảm khả năng đào thải axit uric, nồng độ axit uric trong máu sẽ tăng lên.

Tùy từng phòng xét nghiệm, chỉ số axit uric máu có thể khác nhau đôi chút nhưng thường dao động trong các khoảng:

• Nam giới: 210 - 420 µmol/L (3.5 - 7.0 mg/dL).
• Nữ giới: 150 - 360 µmol/L (2.5 - 6.0 mg/dL).
• Trẻ em: 120 - 330 µmol/L (2.0 - 5.5 mg/dL).

Nếu kết quả xét nghiệm của người bệnh cho thấy chỉ số này vượt quá khoảng tham chiếu, bác sĩ sẽ đánh giá kết hợp với tình trạng lâm sàng để xác định có tăng axit uric máu hay không.

Tăng axit uric máu trong thời gian dài tiềm ẩn nguy cơ gặp phải nhiều bệnh lý nguy hiểm

2. Tăng axit uric máu có phải là bệnh gout không?

Không phải mọi trường hợp tăng axit uric máu đều mắc bệnh gout. Nhiều người có chỉ số axit uric cao trong nhiều năm nhưng không xuất hiện triệu chứng của bệnh. Tuy nhiên, tăng axit uric máu kéo dài làm tăng nguy cơ lắng đọng tinh thể urat, từ đó dẫn đến bệnh gout, sỏi thận do axit uric và có thể góp phần làm tăng nguy cơ tiến triển bệnh thận mạn ở một số người. Ngoài ra, tăng axit uric máu cũng được ghi nhận có mối liên quan với hội chứng chuyển hóa và một số bệnh lý tim mạch. 

3. Chỉ số axit uric bao nhiêu thì phải uống thuốc? Sử dụng loại thuốc nào?

Khi nhận kết quả xét nghiệm phản ánh chỉ số axit uric cao, người bệnh sẽ băn khoăn không biết tình trạng của mình đã cần dùng đến thuốc hay chưa và sử dụng loại thuốc nào. 

Trên thực tế, quyết định điều trị không chỉ dựa vào nồng độ axit uric trong máu mà còn phụ thuộc vào việc người bệnh có triệu chứng bệnh gout, hạt tophi, sỏi thận do axit uric, tổn thương thận hoặc các bệnh lý đi kèm hay không. Vì vậy, bác sĩ sẽ đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe trước khi quyết định có chỉ định thuốc hạ axit uric hay chưa.

3.1. Chỉ số axit uric như thế nào cần dùng đến thuốc?

Hầu hết người tăng axit uric máu không có triệu chứng, kể cả khi nồng độ axit uric dao động khoảng 7 - 10 mg/dL, thường chưa được chỉ định dùng thuốc hạ axit uric. Những người này chưa xuất hiện các biểu hiện của bệnh gout như cơn đau khớp cấp, sưng nóng đỏ khớp, hạt tophi hoặc các biến chứng như sỏi thận do axit uric. 

Trong những trường hợp này, đa số bác sĩ sẽ ưu tiên điều chỉnh chế độ lối sống, bao gồm xây dựng chế độ ăn uống hợp lý, giảm cân nếu thừa cân hoặc béo phì, hạn chế rượu bia, uống đủ nước và theo dõi nồng độ axit uric định kỳ.

Việc sử dụng thuốc hạ axit uric khi chưa có chỉ định có thể làm tăng nguy cơ gặp các tác dụng không mong muốn như phản ứng quá mẫn (dị ứng), rối loạn tiêu hóa, tăng men gan hoặc ảnh hưởng đến chức năng gan, thận tùy theo từng loại thuốc. 

Người bệnh băn khoăn chỉ số axit uric bao nhiêu thì phải uống thuốc cần trao đổi kỹ lưỡng với bác sĩ. Ở một số người tăng axit uric máu không có triệu chứng nhưng có nồng độ axit uric rất cao (ví dụ trên 13 mg/dL ở nam hoặc trên 10 mg/dL ở nữ), bác sĩ có thể cân nhắc điều trị trong từng trường hợp cụ thể do nguy cơ hình thành tinh thể urat và các biến chứng tăng lên. Tuy nhiên, đây không phải là ngưỡng bắt buộc phải dùng thuốc cho tất cả người bệnh.

Ngoài ra, bệnh nhân ung thư có nguy cơ hội chứng ly giải khối u trong quá trình hóa trị hoặc điều trị các bệnh lý ác tính khác có thể được bác sĩ chỉ định thuốc hạ axit uric hoặc thuốc dự phòng sớm. Chỉ định này xuất phát từ nguyên do quá trình điều trị làm phá hủy lượng lớn tế bào ung thư sẽ giải phóng nhiều purin vào máu, dẫn đến tăng axit uric cấp và tăng nguy cơ tổn thương thận. Việc chỉ định thuốc trong những trường hợp này dựa trên mức độ nguy cơ của người bệnh, không phụ thuộc hoàn toàn vào một ngưỡng axit uric cụ thể.

Người bệnh được bác sĩ tư vấn chỉ số axit uric bao nhiêu thì phải uống thuốc và kê đơn phù hợp

3.2. Những loại thuốc thường được dùng để hạ axit uric

Khi đã xác định cần điều trị, tùy từng trường hợp cụ thể bác sĩ sẽ lựa chọn loại thuốc phù hợp. Nhóm thuốc thường được sử dụng gồm:

• Thuốc giảm sản xuất axit uric như: Allopurinol, Febuxostat,... có tác dụng ức chế enzym xanthine oxidase, làm giảm quá trình tạo ra axit uric.
• Thuốc tăng thải axit uric: như Probenecid (và một số thuốc khác), giúp tăng đào thải axit uric qua thận. Nhóm thuốc này chỉ phù hợp với một số đối tượng và cần được bác sĩ đánh giá chức năng thận trước khi chỉ định.
• Thuốc điều trị cơn gout cấp như Colchicine, NSAIDs, Corticoid,... có tác dụng giảm viêm và giảm đau trong cơn gout cấp, không có tác dụng làm giảm axit uric lâu dài.

4. Cần làm gì để hạ chỉ số axit uric?

Trong quá trình tìm hiểu vấn đề: chỉ số axit uric bao nhiêu thì phải uống thuốc, người bệnh sẽ thấy rằng không phải mọi trường hợp tăng axit uric máu đều cần điều trị bằng thuốc. Hầu hết trường hợp tăng axit uric mức độ nhẹ và trung bình sẽ được bác sĩ hướng dẫn giảm nồng độ axit uric tự nhiên bằng cách:

4.1. Điều chỉnh chế độ ăn uống

Chế độ ăn là yếu tố có thể điều chỉnh để góp phần kiểm soát nồng độ axit uric máu. Vì thế, người bệnh cần duy trì chế độ ăn hạn chế nội tạng động vật, thịt đỏ, hải sản, nước dùng xương đậm đặc, đồ ăn chế biến sẵn,... 

Thay vào đó, người bệnh nên ưu tiên đưa vào chế độ ăn của mình các loại thực phẩm như: rau xanh, trái cây tươi, ngũ cốc nguyên hạt, sữa ít béo. Chế độ ăn khoa học giúp giảm lượng purin đưa vào cơ thể, hạn chế hình thành axit uric.

Uống đủ nước giúp duy trì quá trình đào thải axit uric qua thận. Do đó, người trưởng thành nên duy trì uống 2 - 2.5 lít nước/ngày (đã bao gồm nước canh, nước ép hoa quả,...), có thể tăng hơn khi thời tiết nóng hoặc vận động nhiều. Trường hợp mắc bệnh suy tim hoặc suy thận, việc bổ sung nước cần có chỉ dẫn từ bác sĩ chuyên khoa.

Tăng axit uric còn bắt nguồn từ việc sử dụng bia rượu. Rượu bia có thể làm tăng sản xuất axit uric và giảm đào thải axit uric qua thận. Đặc biệt, bia chứa nhiều purin hơn nhiều loại đồ uống có cồn khác nên có thể làm tăng nguy cơ khởi phát cơn gout cấp ở người có tăng axit uric máu. Đặc biệt, bia chứa lượng purin khá cao nên có thể làm khởi phát cơn gout cấp. Muốn giảm chỉ số này, người bệnh cần cố gắng giảm thiểu tối đa việc tiêu thụ bia rượu.

Cân đối chế độ ăn khoa học giúp kiểm soát axit uric máu

4.2. Giảm cân khoa học

Thừa cân, béo phì làm tăng nguy cơ tăng axit uric máu và bệnh gout, đồng thời thường đi kèm tình trạng kháng insulin và hội chứng chuyển hóa. Nếu đang thừa cân hoặc béo phì, người bệnh nên giảm cân từ từ bằng cách xây dựng chế độ ăn uống hợp lý kết hợp với tập luyện thể dục đều đặn.

Tuy nhiên, cần tránh nhịn ăn quá mức hoặc tập luyện cường độ quá cao trong thời gian ngắn, vì những yếu tố này có thể làm tăng nồng độ axit uric máu tạm thời và làm tăng nguy cơ khởi phát cơn gout ở một số người.

4.3. Kiểm soát bệnh lý nền

Việc kiểm soát tốt các bệnh lý đi kèm như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc bệnh thận mạn không chỉ giúp cải thiện sức khỏe tổng thể mà còn góp phần hỗ trợ kiểm soát nồng độ axit uric máu và giảm nguy cơ xuất hiện các cơn gout cấp. Người bệnh cần tuân thủ phác đồ điều trị, tái khám đúng hẹn và thông báo cho bác sĩ về tất cả các thuốc đang sử dụng để được điều chỉnh khi cần thiết.

Người bệnh không cần băn khoăn quá về vấn đề chỉ số axit uric bao nhiêu thì phải uống thuốc vì quyết định điều trị sẽ được bác sĩ đưa ra sau khi đánh giá kết quả xét nghiệm, triệu chứng lâm sàng, tiền sử bệnh gout và các yếu tố nguy cơ của từng người. Người bệnh không tự ý dùng thuốc để tránh gặp phải tác dụng phụ ảnh hưởng không tốt cho sức khỏe.

Nếu có triệu chứng nghi ngờ gout như: khớp sưng đỏ, đau dữ dội, nổi các cục u nghi ngờ hạt hoặc có triệu chứng nghi ngờ sỏi thận như đau vùng hông lưng, tiểu máu,... quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.