1. Tìm hiểu về acid uric trong cơ thể và acid uric bao nhiêu là cao?

Acid uric là sản phẩm chuyển hóa cuối cùng của nhân purin, một thành phần có mặt trong ADN và ARN của mọi tế bào sống. Cơ thể tổng hợp acid uric từ hai nguồn chính:

• Nguồn nội sinh: Quá trình thoái hóa và phân hủy tự nhiên của các tế bào già cỗi trong cơ thể.
• Nguồn ngoại sinh: Từ việc dung nạp các nhóm thực phẩm giàu purin như thịt đỏ, nội tạng động vật, hải sản và bia rượu.

Sau khi tổng hợp, acid uric hòa tan trong máu và được cơ thể đào thải chủ yếu qua thận (chiếm khoảng 70%), phần còn lại (30%) được đào thải qua đường tiêu hóa. Khi chu trình sản xuất tăng cao hoặc chức năng đào thải suy giảm, nồng độ acid uric trong máu sẽ vượt ngưỡng bão hòa. Lúc này, các tinh thể urat bắt đầu kết tủa, lắng đọng tại ổ khớp, thận và các mô mềm, khởi phát các biến chứng âm thầm nhưng nghiêm trọng cho sức khỏe. Vậy acid uric bao nhiêu là cao?

Khi nồng độ acid uric vượt ngưỡng bão hòa, tinh thể urat bắt đầu lắng đọng gây tổn thương tại khớp và thận

Chỉ số acid uric tiêu chuẩn có sự khác biệt rõ rệt giữa hai giới do đặc điểm sinh lý nội tiết tố. Thực tế, ngưỡng bình thường và bất thường của chỉ số acid uric được xác định như sau: 

• Nam giới ngưỡng bình thường: từ 2.5 đến 7.0 mg/dL tương đương 210 đến 420 micromol/L. Trên 7.0 mg/dL được xác định là tăng acid uric máu.
• Nữ giới ngưỡng bình thường: từ 1.5 đến 6.0 mg/dL tương đương 150 đến 360 micromol/L. Trên 6.0 mg/dL được xác định là tăng acid uric máu.

Đáng lưu ý, ngưỡng bão hòa của muối urat trong máu là khoảng 6.8 mg/dL (400 micromol/L). Khi acid uric vượt mốc này, tinh thể urat có thể bắt đầu hình thành và lắng đọng trong các mô. Để đánh giá mức độ nguy hiểm, nồng độ acid uric được chia thành 4 cấp độ cảnh báo: 

• Mức an toàn (dưới 6.5 mg/dL tương đương dưới 380 micromol/L): Nguy cơ thấp, có thể kiểm soát bằng chế độ ăn.
• Mức cảnh báo (từ 6.5 đến 7.2 mg/dL tương đương 380 đến 420 micromol/L): Cần kiểm soát chặt chẽ chế độ ăn uống và theo dõi định kỳ.
• Mức nguy cơ cao (từ 7.2 đến 10 mg/dL tương đương 420 đến 580 micromol/L): Có thể xuất hiện các đợt viêm khớp gút cấp, cần thăm khám để được điều trị sớm.
• Mức nguy cơ rất cao (trên 10 mg/dL tương đương trên 580 micromol/L): nguy cơ tổn thương thận, sỏi thận urat, cần can thiệp y tế ngay.

Lưu ý: Xét nghiệm acid uric máu nên được thực hiện khi nhịn ăn 8 - 12 giờ để đảm bảo kết quả chính xác, tránh ảnh hưởng từ thực phẩm vừa tiêu thụ.

Xét nghiệm acid uric máu là phương pháp đơn giản để phát hiện sớm tình trạng tăng acid uric 

2. Nguyên nhân làm acid uric tăng cao

Acid uric có thể tăng cao do nhiều nhóm nguyên nhân khác nhau, cụ thể:

• Chế độ ăn thừa purin: Tiêu thụ lượng lớn nội tạng động vật (gan, thận, tim,...), thịt đỏ, hải sản có vỏ (tôm, cua, sò,...) và các loại cá biển (cá cơm, cá mòi,...).
• Sử dụng rượu bia: Bia vừa chứa hàm lượng purin cao, vừa ức chế chức năng đào thải acid uric của thận. Người thường xuyên uống bia có nguy cơ tăng acid uric dẫn đến gút cao hơn so với bình thường. 
• Suy giảm chức năng thận: Sự suy giảm độ lọc cầu thận khiến acid uric tích tụ, thường gặp ở người cao tuổi, bệnh nhân đái tháo đường hoặc tăng huyết áp mạn tính.
• Béo phì: Tế bào mỡ gia tăng chuyển hóa purin, đồng thời làm giảm hiệu suất đào thải acid uric tại thận.
• Tác dụng phụ của thuốc: Sử dụng thuốc lợi tiểu thiazide, aspirin liều thấp, thuốc chống lao hoặc thuốc ức chế miễn dịch,...
• Bệnh lý tăng phá hủy tế bào: Các bệnh lý ác tính như u lympho, bạch cầu cấp, hoặc bệnh nhân đang hóa trị, xạ trị khiến tế bào phân hủy hàng loạt, tạo ra lượng lớn acid uric.
• Yếu tố di truyền: Đột biến gen ảnh hưởng đến cơ chế vận chuyển và bài tiết acid uric qua thận.

Chế độ ăn uống không hợp lý là những nguyên nhân hàng đầu làm tăng acid uric trong máu, rất phổ biến trong đời sống hiện đại

3. Tăng acid uric gây ra những biến chứng gì nếu không kiểm soát?

Tình trạng tăng acid uric máu thường diễn tiến âm thầm không triệu chứng trong giai đoạn đầu. Nếu không được can thiệp, sự tích tụ tinh thể urat sẽ dẫn đến các hệ lụy nặng nề cho cơ thể như:

• Bệnh gút cấp tính: Tinh thể urat lắng đọng tại khớp gây viêm khớp cấp dữ dội, đặc trưng bởi sưng đỏ nóng đau ngón chân cái, thường bắt đầu về đêm. 
• Gút mạn tính và hạt tophi: Acid uric cao kéo dài tích tụ thành các cục cứng gọi là tophi dưới da tại khớp, tai, khuỷu tay. Hạt tophi phá hủy sụn khớp, gây biến dạng khớp không hồi phục được theo thời gian.
• sỏi thận urat: Tinh thể urat kết tủa trong ống thận tạo thành sỏi. Biểu hiện thường gặp như đau quặn hông lưng dữ dội, tiểu ra máu, tiểu buốt, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát.
• Bệnh thận do acid uric: Tích lũy tinh thể urat trong ống thận gây tổn thương cầu thận, xơ hóa thận và tiến đến suy thận mạn tính. 
• Tăng nguy cơ tim mạch: Tăng acid uric máu dai dẳng có thể dẫn đến tăng huyết áp và xơ vữa động mạch,...

Gút cấp tính biểu hiện bằng tình trạng sưng đỏ nóng đau dữ dội tại khớp

4. Kiểm soát acid uric cao với lối sống lành mạnh

Đối với trường hợp chỉ số acid uric tăng nhẹ đến trung bình, không kèm triệu chứng, thay đổi lối sống sẽ được bác sĩ chỉ định trước khi cân nhắc cho người bệnh dùng thuốc: 

4.1. Thay đổi lối sống

• Uống đủ nước mỗi ngày: Ít nhất 2 đến 3 lít nước mỗi ngày giúp thận đào thải acid uric hiệu quả hơn. Ưu tiên nước lọc và nước ép trái cây có vị chua như cam, chanh vì citrat trong nước chanh hoặc cam giúp kiềm hóa nước tiểu, hạn chế kết tinh urat trong thận. Nên tăng lượng nước uống lên trên 2 lít/ngày nếu đã có sỏi thận.
• Giảm thực phẩm giàu purin: Cắt giảm nội tạng, thịt đỏ, hải sản có vỏ, thịt chế biến sẵn. Tăng rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây tươi. 
• Kiêng hoàn toàn rượu bia: Đặc biệt là bia có cồn, vì chứa guanosine – một dạng purin làm tăng acid uric mạnh. Đối với bia không cồn, hiện nay y văn khuyến cáo cũng nên hạn chế vì vẫn có thể chứa purin. 
• Giảm cân theo lộ trình: Giảm cân đột ngột làm cơ thể huy động acid béo tự do, cạnh tranh bài tiết acid uric tại thận, khiến nồng độ acid uric tăng vọt. Tốc độ giảm cân an toàn là 0.5 - 1kg mỗi tuần, kết hợp với chế độ ăn cân đối và vận động thể chất điều độ.
• Vận động điều độ: Ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần. Tránh vận động cường độ quá mạnh đột ngột vì có thể gây mất nước, giảm tưới máu thận và tăng phân hủy purin từ cơ, từ đó khởi phát cơn gút cấp ở người có acid uric cao. Người bệnh nên ưu tiên các bài tập nhẹ như đi bộ, bơi lội, đạp xe,...

4.2. Về mục tiêu kiểm soát và chỉ định dùng thuốc

Người tăng acid uric không triệu chứng nên ưu tiên thay đổi lối sống. Theo Hướng dẫn của Hội Thấp khớp Hoa Kỳ (ACR) 2020, bác sĩ sẽ cân nhắc bắt đầu thuốc hạ acid uric khi người bệnh có ít nhất một trong các tiêu chí sau: 

• Có từ 2 cơn gút cấp trở lên trong một năm,
• Có hạt tophi dưới da,
• Có tổn thương khớp trên hình ảnh học, có sỏi thận urat.
• Acid uric trên 9 mg/dL kèm bệnh thận mạn giai đoạn 3 trở lên.

Khi điều trị bằng thuốc, mục tiêu là duy trì acid uric: dưới 6.0 mg/dL (360 micromol/L), hoặc dưới 5.0 mg/dL (300 micromol/L) nếu người bệnh có tophi để thúc đẩy tan tinh thể urat. 

Allopurinol là thuốc hạ acid uric được ưu tiên lựa chọn hàng đầu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng hoặc ngưng thuốc mà không có chỉ định của bác sĩ.

Thay đổi chế độ ăn uống là bước can thiệp bắt buộc khi phát hiện acid uric cao

Hy vọng qua bài viết, bạn đọc đã có câu trả lời cho thắc mắc acid uric bao nhiêu là cao. Thực tế, tình trạng tăng acid uric máu có thể gặp ở bất kỳ đối tượng nào, kể cả người trẻ tuổi nên việc thăm khám sức khỏe định kỳ hoặc ngay khi có dấu hiệu bất thường là rất cần thiết. Để có kết quả chính xác và được tư vấn chi tiết, bạn nên ưu tiên lựa chọn các cơ sở y tế uy tín như Hệ thống Y tế MEDLATEC. Quý khách hàng có nhu cầu hỗ trợ hoặc đặt lịch khám, vui lòng liên hệ trực tiếp qua tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC.