1. U vú lành tính là gì và u vú lành tính có nên mổ không?

Về mặt mô bệnh học, u lành tính tại vú là tình trạng tế bào tuyến vú phát triển quá mức nhưng có giới hạn. Điểm khác biệt lớn nhất với khối u do ung thư là u lành được bao bọc bởi một lớp vỏ màng sợi rõ ràng, không thâm nhiễm hay phá hủy các mô mỡ dưới da và cơ ngực xung quanh. Với đặc điểm như vậy, U vú lành tính có nên mổ không?

Thực tế, ưu tiên hàng đầu đối với u vú lành tính luôn là theo dõi chủ động. Phẫu thuật chỉ được áp dụng trong trường hợp khối u gây biến chứng chèn ép, gây ra các triệu chứng ảnh hưởng đến cuộc sống, làm mất thẩm mỹ hoặc có chứa tế bào bất thường. Cụ thể:

1.1. Trường hợp không cần mổ

U vú không cần mổ trong những trường hợp sau:

• U xơ tuyến kích thước nhỏ (nhỏ hơn 2 cm): Khối u không gây đau đớn, bề mặt nhẵn nhụi, kích thước giữ ở mức ổn định qua nhiều lần siêu âm.
• Nang vú đơn thuần: Cấu trúc nang chỉ chứa dịch lỏng, thành vách mỏng. Bác sĩ có thể sẽ dùng kim chọc hút dịch nếu u nang phình quá to gây đau tức.
• Thay đổi sợi bọc không triệu chứng: Mô vú xơ hóa nhẹ bùng phát theo chu kỳ kinh nguyệt. Biện pháp tối ưu là điều chỉnh lối sống và dùng thuốc nội tiết hỗ trợ làm giảm triệu chứng.

1.2. Trường hợp có chỉ định mổ hoặc can thiệp

Người bị u vú có thể được chỉ định can thiệp phẫu thuật khi:

• U lớn (lớn hơn hoặc bằng 2 - 3 cm) và tiếp tục tăng nhanh: U có kích thước lớn sẽ tạo áp lực, làm biến dạng và phá vỡ cấu trúc giải phẫu tự nhiên của bầu ngực. 
• U phát triển nhanh bất thường: Sự gia tăng kích thước đột biến trong thời gian ngắn là dấu hiệu cảnh báo cần phẫu thuật cắt bỏ rộng rãi với rìa mô an toàn.
• Sinh thiết có tăng sản không điển hình (ADH/ALH): Đây là nhóm tổn thương tiền ung thư. Bác sĩ sẽ chỉ định mổ cắt bỏ để ngăn chặn đột biến gen.
• U ảnh hưởng đến tuyến sữa: U nhú nằm trong ống dẫn sữa có thể gây bít tắc, viêm áp xe nặng hoặc làm chảy dịch bất thường ở phụ nữ cho con bú.
• Mất thẩm mỹ hoặc ám ảnh tâm lý: khối u trồi lên bề mặt da gây biến dạng vú, ảnh hưởng đến tâm lý người bệnh. 
• U gây đau: Nếu khối u gây ra cảm giác đau nhức khó chịu, bác sĩ cũng có thể chỉ định phẫu thuật loại bỏ khối u đó.

U vú lành tính có nên mổ không là câu hỏi của nhiều chị em

2. Các loại u vú lành tính thường gặp

Có 5 dạng tổn thương u vú lành tính thường gặp, đó là:

• U xơ tuyến (Fibroadenoma): Chiếm tỷ lệ cao nhất ở phụ nữ 15 - 35 tuổi. Khối u đặc, tròn nhẵn như viên bi cao su, trượt dưới da và hiếm khi gây đau. Các khối u này thường không lớn lên về kích thước hoặc thậm chí có thể thoái triển khi bệnh nhân bước vào tuổi mãn kinh.
• Thay đổi sợi bọc (Fibrocystic changes): Gặp nhiều nhất ở độ tuổi 20 - 50. Mô vú trở nên lổn nhổn, xuất hiện nhiều nang chứa dịch đan xen mô xơ, gây đau và căng tức dữ dội sát kỳ kinh.
• U nhú trong ống dẫn sữa (Intraductal papilloma): Tổn thương dạng sùi nhỏ trong ống dẫn sữa, đặc trưng bởi tình trạng rỉ dịch trong suốt hoặc lẫn máu tươi từ núm vú. Nếu có đa u nhú (nhiều u nhú cùng lúc), nguy cơ ung thư vú sẽ tăng cao.
• U diệp thể (Phyllodes tumor): Khối u có mặt cắt hình phiến lá, phân chia cực nhanh làm da ngực căng bóng, hay gặp ở lứa tuổi 40 - 50. Dù đa số là lành tính, u diệp thể mang tỷ lệ ác tính giáp biên cao nếu không phẫu thuật vét đủ rìa an toàn.
• Hoại tử mỡ (Fat necrosis): Hình thành từ các nang chứa dầu hoặc mô sẹo xơ cứng sau các chấn thương, tai nạn hoặc phẫu thuật thẩm mỹ vùng vú. Hình ảnh vôi hóa đa hình trên X-quang rất giống ung thư vú nên bắt buộc phải sinh thiết để phân biệt.

Phân loại chính xác các dạng tổn thương lành tính tại vú đóng vai trò quan trọng trong việc lên phác đồ điều trị

3. Nguyên nhân gây ra u vú lành tính

U vú lành tính xuất hiện có thể do tác động của nội tiết trong cơ thể hoặc từ các yếu tố sinh hoạt ngoại cảnh như:

• Rối loạn nội tiết tố: Sự dư thừa estrogen tự do kích thích tế bào biểu mô ống tuyến và mô đệm tăng sinh mất kiểm soát, tích tụ tạo thành cấu trúc u xơ hoặc nang bọc.
• Tiền sử gia đình: Phụ nữ có mẹ hoặc chị em gái ruột mắc bệnh lý tuyến vú lành tính thường có rủi ro hình thành u cao hơn.
• Giai đoạn sinh lý nhạy cảm: Tuổi dậy thì, mang thai, cho con bú và tiền mãn kinh là lúc hệ nội tiết biến động dữ dội, tạo điều kiện thuận lợi cho tế bào nhân đôi đột biến.
• Chấn thương cơ học: Va đập, tai nạn giao thông hoặc phẫu thuật làm đứt gãy mạch máu vi tuần hoàn, khiến mỡ dưới da ly giải thành các nang dầu hoại tử và tạo sẹo xơ cứng.
• Lối sống kém lành mạnh: Thừa cân béo phì, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, lạm dụng rượu bia làm suy giảm chức năng gan,... khiến tình trạng viêm hệ thống gia tăng và thúc đẩy tạo u cục.

Lối sống không lành mạnh cũng có thể gây ra u vú

4. Những dấu hiệu nhận biết u vú lành tính 

U vú lành tính có thể nhận diện ngay từ bên ngoài với những đặc điểm sau:

• Cục u mang hình dạng tròn hoặc bầu dục, bề mặt nhẵn nhụi, ranh giới rõ ràng tách biệt với mô xung quanh.
• Khối u di động tốt, dễ dàng trượt đi dưới các đầu ngón tay khi sờ nắn.
• Có thể đau nhẹ, làm căng tức vú trước kỳ kinh nguyệt và tự thuyên giảm sau đó.
• Da vùng ngực và núm vú giữ nguyên trạng thái bình thường, không co kéo hay đổi màu.

Tuy nhiên, nếu nhận thấy khối u có các biểu hiện cảnh báo sau, bạn cần đi thăm khám sớm:

• Cục u cứng như đá, hình dạng méo mó, bờ ngoài nham nhở, ranh giới thâm nhiễm rất khó xác định.
• Khối u nằm cố định, dính chặt cứng vào lớp da hoặc mạc cơ ngực sâu ở phía dưới.
• Khối u không gây đau. 
• Da vú nhăn nheo, sần sùi, lỗ chân lông to như vỏ cam, núm vú thụt sâu vào trong hoặc tiết dịch có lẫn máu tươi.
• Sờ thấy các hạch ở nách, dưới xương đòn sưng to, dính thành chùm, cứng chắc và ấn không đau.

U vú ác tính thường có những biểu hiện bất thường đặc trưng

5. Chẩn đoán

Để đưa ra chẩn đoán chính xác, bác sĩ thường kết hợp các phương pháp sau:

• Khám lâm sàng: Bác sĩ trực tiếp sờ nắn để đánh giá vị trí, kích thước, độ cứng mềm, tính di động của khối u và hệ thống hạch ngoại vi.
• Siêu âm tuyến vú: Sử dụng sóng âm để phân biệt u nang chứa dịch lỏng và u sợi thể đặc, đồng thời đánh giá mật độ tưới máu.
• Chụp nhũ ảnh (Mammography): Khuyến cáo thường quy cho phụ nữ trên 40 tuổi nhằm quét tìm các cụm vi vôi hóa tiền ung thư siêu nhỏ mà tay người không thể sờ thấy.
• MRI tuyến vú: Áp dụng khi cấu trúc mô vú quá đặc, bệnh nhân mang túi độn ngực hoặc cần chẩn đoán ở các ca lâm sàng phức tạp.
• Sinh thiết: Bác sĩ dùng kim nhỏ, kim lõi hoặc hệ thống VABB để hút lấy mẫu mô và tiến hành phân tích. 

6. Cách phòng ngừa và theo dõi u vú lành tính đúng cách

Chị em nên hình thành một số thói quen tự kiểm tra tại nhà cũng như chế độ sinh hoạt khoa học, điều độ để phòng ngừa bệnh lý này cũng như thăm khám ngay khi có bất thường, cụ thể: 

• Tự khám vú hàng tháng: Thực hiện đều đặn từ 5 - 7 ngày sau khi sạch kinh để dò tìm cục cứng hoặc tình trạng co kéo da. Chị em đã mãn kinh nên ấn định một ngày cố định mỗi tháng.
• Siêu âm và nhũ ảnh định kỳ: Phụ nữ đang theo dõi khối u lành tính bắt buộc phải siêu âm vú định kỳ mỗi 6 tháng. Chị em từ 40 tuổi trở lên cần chụp nhũ ảnh hàng năm để quét tìm các điểm vi vôi hóa ẩn sâu.
• Duy trì chỉ số BMI lý tưởng: Kiểm soát cân nặng, tập thể dục đều đặn điều hòa nội tiết tốt hơn.
• Dinh dưỡng khoa học: Loại bỏ thực phẩm chứa chất béo bão hòa, tăng cường chất xơ từ rau xanh, hoa quả. Ngoài ra, chị em cần hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá cũng như các chất kích thích khác.
• Không tự ý điều trị: Tuyệt đối không đắp các loại lá thảo mộc dân gian lên bầu ngực vì có thể gây phỏng da, lở loét hoại tử và cản trở việc thăm khám.

Tự khám vú hàng tháng là thói quen tốt cần được duy trì

Hy vọng qua bài viết, bạn đọc đã được giải đáp thắc mắc u vú lành tính có nên mổ không. Nhìn chung, đa phần các tổn thương vú lành tính chỉ yêu cầu người bệnh tuân thủ theo dõi định kỳ và điều chỉnh lối sống mà không cần phẫu thuật. Việc phẫu thuật chỉ được cân nhắc khi khối u có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe thể chất hoặc tinh thần. 

Tốt nhất, khi nhận thấy các biểu hiện nghi ngờ, bạn nên đi thăm khám sớm tại các cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Ung bướu thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC để được tư vấn. Nếu có nhu cầu đặt lịch khám trước, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.