1. Bách hợp là gì? Những thông tin cơ bản về bách hợp

Bạn có biết, Loa kèn trắng chính là cây Bách hợp, bên cạnh đó, Bách hợp còn có tên gọi khác là Tỏi rừng, Huệ tây. Cây có tên khoa học là Lilium brownii F.E. Brown var. viridulum Baker (tên tiếng Anh là Lily Bulb) thuộc họ Hành tỏi (Liliaceae).

Nhiều người thắc mắc bách hợp là gì khi được hỏi về loại dược liệu này

Cây bách hợp trong tự tự nhiên có các đặc điểm dễ nhận như sau:

• Thân: Thuộc loài cây thân thảo lâu năm, chiều cao dao động 0.5 - 1m. Thân mọc thẳng đứng, bề mặt nhẵn bóng màu xanh lục đậm, đôi khi điểm xuyết các đốm tía nhỏ.
• Lá: Có hình mũi mác, phiến lá nhẵn, mọc kiểu so le nhưng đôi khi cũng mọc vòng quanh thân. Lá rộng 1 - 2cm, dài 7 - 15cm và nổi rõ các gân song song chạy dọc từ gốc đến ngọn.
• Hoa: Có kích thước lớn, hình dáng chiếc loa kèn, mọc đơn nhưng cũng có thể thành chùm ở ngọn. Cánh hoa màu trắng muốt hoặc trắng ngà, mặt ngoài đôi khi có vân tím và tỏa hương thơm dịu nhẹ.
• Củ (Vảy củ): Giống như những loại củ khác, củ bách hợp mọc dưới đất, có hình cầu hoặc hình trứng. Đây là bộ phận có dược tính, được thu hái để sử dụng. Củ được cấu tạo từ nhiều vảy khá dày màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, xếp chồng lên nhau, vảy khá nhiều nước và tinh bột.

Hoa cây bách hợp trong tự nhiên

2. Thu hái và chế biến củ bách hợp như thế nào?

Những củ được chọn phải đáp ứng tiêu chuẩn là củ to, chắc, có vảy dày, màu sắc trắng sáng, củ còn nguyên (không dập, không mốc,...). Những củ này, khi sấy khô sẽ vẫn giữ được màu trắng đảm bảo chất lượng, tuy có vị đắng ban đầu nhưng hậu vị ngọt thanh, có độ giòn nhẹ.

Thời điểm thu hoạch phù hợp nhất là vào mùa thu (trong khoảng tháng 8 đến tháng 10), cụ thể là sau khi hoa đã tàn, lá vàng héo. Đây là giai đoạn củ tích lũy được hàm lượng vitamin cũng như các hoạt chất sinh học cao nhất.

2.1. Quy trình chế biến dược liệu

• Sơ chế: Tiến hành đào củ, rửa sạch hoàn toàn đất cát rồi bóc tách củ thành từng vảy riêng lẻ.
• Đồ qua: Nhúng phần vảy tươi vào nước sôi từ 3 -5 phút hoặc đem đồ bằng hơi nước. Nếu thấy vảy đã mềm là có thể bỏ ra, lưu ý không để vảy bị nát. 
• Làm khô: Đem phơi vảy dưới nắng dịu hoặc sấy ở nhiệt độ từ 40 độ C - 50 độ C cho đến khi khô hoàn toàn.
• Tẩm mật ong (Chế mật): Vảy củ thường được sao với mật ong nguyên chất cho đến khi khô, không bị dính tay để giúp tăng tác dụng nhuận phổi.

Phần vảy củ bách hợp được chế biến kỹ lưỡng trước khi sử dụng

2.2. Công nghệ chiết xuất hiện đại

Ngày nay, bách hợp được chiết xuất bằng công nghệ tiên tiến nhằm thu tối đa hai nhóm hợp chất quý là polysaccharide và alkaloid. Nguồn tinh chất này hiện được ứng dụng rộng rãi trong việc sản xuất các dược phẩm liên quan đến bổ phổi, hỗ trợ giấc ngủ hoặc trong mỹ phẩm với tác dụng cấp ẩm tốt. 

3. Những thành phần có ích cho sức khỏe 

Bách hợp thường được ca ngợi với công dụng "dưỡng âm, nhuận phế". Tác dụng đó là do loại dược liệu này sở hữu những dưỡng chất và hoạt chất sinh học sau đây:

• Alkaloid: Thành phần này giúp kháng viêm, giảm đau và điều hòa hệ thần kinh ở mức độ an toàn.
• Polysaccharide: Nâng cao hệ miễn dịch, tốt cho niêm mạc đường hô hấp và chống oxy hóa mạnh mẽ.
• Saponin Steroid: Hỗ trợ long đờm, trị ho và giúp phục hồi nhanh các tổn thương ở tế bào phổi.
• Tinh bột và đường: Hàm lượng cao giúp tạo nên vị ngọt thanh và cung cấp năng lượng.
• Vitamin và khoáng chất: Giàu vitamin B1, vitamin B2, vitamin C cùng các nguyên tố vi lượng hỗ trợ phục hồi cơ thể suy nhược hiệu quả.

Bách hợp sở hữu nhiều hoạt chất có lợi cho sức khỏe

4. Công dụng chính của bách hợp 

Để hiểu rõ hơn về công dụng chữa bệnh của bách hợp là gì, chúng ta có thể xem xét giá trị trị liệu của loại thảo dược này dưới cả hai góc nhìn y học:

4.1. Theo Y học cổ truyền

Bách hợp là vị thuốc có vị ngọt, hơi đắng và tính hơi hàn, quy chủ yếu vào hai kinh Phế và Tâm với những lợi ích như:

• Nhuận phế chỉ khái: Thảo dược giúp đặc trị các chứng ho khan kéo dài, ho có đờm đặc hoặc ho ra máu do phế nhiệt.
• Dưỡng tâm an thần: Vị thuốc hỗ trợ điều trị hiệu quả chứng mất ngủ, giảm trạng thái tâm thần bất an, hồi hộp, lo âu hoặc ngủ hay mộng mị.
• Thanh nhiệt lợi tiểu: Dược liệu giúp làm mát và thúc đẩy đào thải độc tố ra ngoài qua hệ bài tiết.
• Nuôi dưỡng làn da: Nhờ cơ chế dưỡng âm từ bên trong, bách hợp giúp cải thiện tình trạng da khô ráp, nứt nẻ và làm mờ các vết thâm nám.

4.2. Theo Y học hiện đại

Nhờ sở hữu các hoạt chất có lợi, bách hợp khi được sử dụng đúng cách mang lại những tác dụng tích cực với sức khỏe như

• Kháng khuẩn và chống viêm: Dịch chiết bách hợp có tác dụng ức chế một số chủng vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp, đồng thời làm giảm tình trạng viêm nhiễm ở niêm mạc phổi.
• Chống mệt mỏi và an thần: Các hoạt chất hỗ trợ giấc ngủ sinh lý sâu và tự nhiên hơn.
• Bảo vệ dạ dày: Hàm lượng chất nhầy và polysaccharide dồi dào giúp bao phủ niêm mạc, làm giảm nhanh các cơn đau do viêm loét dạ dày.
• Chống oxy hóa và lão hóa: Thảo dược giúp bảo vệ tế bào khỏi sự tấn công của các gốc tự do, từ đó duy trì nét tươi trẻ cho làn da và tăng cường chức năng các cơ quan nội tạng.

Bách hợp có khả năng kháng khuẩn, chống viêm nên có thể hỗ trợ điều trị một số bệnh lý hô hấp

5. Một số lưu ý khi sử dụng bách hợp

Bên cạnh việc tìm hiểu bách hợp là gì, bạn cần lưu ý những nguyên tắc sau để sử dụng vị thuốc này một cách an toàn và hiệu quả:

• Đối tượng thận trọng: Người có tỳ vị hư hàn, hay lạnh bụng hoặc tiêu chảy không nên dùng liều cao. Người bị sốt cao do nhiễm trùng giai đoạn đầu cũng không được tự ý sử dụng.
• Phụ nữ mang thai và trẻ em: Nên dùng bách hợp ở liều lượng vừa phải thông qua các món ăn như cháo, súp. Nếu muốn sử dụng các bài thuốc sắc đặc hơn, bạn cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
• Chất lượng và bảo quản: Hãy chọn củ có màu trắng ngà tự nhiên, tránh loại trắng bệch và có mùi hắc do tẩy lưu huỳnh. Dược liệu khô cần được bảo quản trong bình kín hoặc túi hút chân không ở nơi khô ráo để tránh mối mọt.
• Tham vấn ý kiến của thầy thuốc, bác sĩ: Tốt nhất, để bảo vệ sức khỏe và giúp loại dược liệu này phát huy tối đa công dụng, bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ, thầy thuốc trước khi dùng. 

Hy vọng những thông tin trên đã giúp bạn hiểu rõ bách hợp là gì cũng như cách sử dụng vị thuốc này sao cho an toàn. Nếu cần tư vấn thêm các vấn đề khác liên quan đến sức khỏe, Quý khách có thể liên hệ với Hệ thống Y tế MEDLATEC qua số hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.