1. Bạch tật lê là gì?

Bạch tật lê có tên khoa học là Tribulus terrestris L., thuộc họ Tật lê (Zygophyllaceae). Đây là loài cây thân thảo mọc bò sát mặt đất, phân bố ở nhiều vùng có khí hậu nhiệt đới hoặc á nhiệt đới mọc chủ yếu ở ven biển hoặc ven sông, trong đó có Việt Nam. Cây có các đặc điểm nhận biết gồm:

• Thân cây nhiều nhánh, mọc lan trên mặt đất;
• Lá kép lông chim, các lá chét mọc đối;
• Hoa nhỏ màu vàng;
• Quả hình cầu dẹt, gồm nhiều múi có gai cứng và sắc nhọn.

Bộ phận được sử dụng làm thuốc chủ yếu là quả chín sau khi được phơi hoặc sấy khô.

Cây bạch tật lê (Tribulus terrestris) là dược liệu được sử dụng trong y học cổ truyền.

2. Bạch tật lê có tác dụng gì?

Bạch tật lê là vị thuốc được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền và hiện cũng là đối tượng của nhiều nghiên cứu hiện đại. Các nghiên cứu cho thấy dược liệu này chứa nhiều hợp chất có hoạt tính sinh học như saponin steroid, flavonoid, alkaloid, tanin, terpenoid và các hợp chất phenolic. Dưới đây là những công dụng thường được nhắc đến của bạch tật lê. 

Hỗ trợ giảm ngứa và cải thiện các bệnh ngoài da

Theo y học cổ truyền, bạch tật lê có tác dụng khu phong, chỉ dương nên thường được sử dụng trong các trường hợp mẩn ngứa, mề đay, phát ban hoặc chàm. Dược liệu thường được phối hợp với các vị thuốc khác nhằm giúp làm dịu các triệu chứng khó chịu trên da.

Hỗ trợ cải thiện sức khỏe mắt

Bạch tật lê được xem là vị thuốc có tác dụng minh mục, thường được sử dụng trong các bài thuốc hỗ trợ cải thiện tình trạng đỏ mắt, chảy nước mắt, nhìn mờ hoặc đau mắt do can hỏa vượng. Một số nghiên cứu cũng ghi nhận các hợp chất chống oxy hóa trong bạch tật lê có khả năng bảo vệ tế bào trước tác động của gốc tự do.

Hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt

Nhờ tác dụng sơ can, giải uất, bạch tật lê đôi khi được phối hợp trong một số bài thuốc Đông y dành cho phụ nữ có biểu hiện đau bụng kinh hoặc kinh nguyệt không đều do khí trệ.

Bạch tật lê thường được phối hợp trong các bài thuốc hỗ trợ điều hòa kinh nguyệt

Hỗ trợ cải thiện sức khỏe sinh lý nam

Trong y học cổ truyền, bạch tật lê thường được phối hợp với các vị thuốc khác trong một số bài thuốc hỗ trợ sức khỏe sinh lý nam, giúp nâng cao thể trạng và cải thiện sinh lực. Đây cũng là một trong những công dụng khiến dược liệu được nhiều người quan tâm hiện nay.

Hỗ trợ bảo vệ sức khỏe tim mạch và chống oxy hóa

Các hoạt chất flavonoid, saponin và polyphenol trong bạch tật lê có đặc tính chống oxy hóa, giúp hạn chế tác động của gốc tự do lên tế bào. Một số nghiên cứu thực nghiệm cũng ghi nhận chiết xuất bạch tật lê có khả năng hỗ trợ giãn mạch, từ đó được kỳ vọng mang lại lợi ích đối với sức khỏe tim mạch.

Hỗ trợ giảm đau đầu, chóng mặt

Theo Đông y, bạch tật lê có tác dụng bình can tức phong nên thường được sử dụng trong các trường hợp đau đầu, hoa mắt, chóng mặt hoặc căng thẳng do can dương vượng.

Lưu ý: Các công dụng trên chủ yếu được ghi nhận theo kinh nghiệm truyền miệng. Hiện nay, bằng chứng lâm sàng trên người của bạch tật lê vẫn còn hạn chế. Vì vậy, bạn đọc không nên tự ý dùng dược liệu này, chỉ sử dụng theo hướng dẫn của thầy thuốc y học cổ truyền, không thay thế thuốc điều trị hoặc phác đồ điều trị do bác sĩ chỉ định.

3. Bạch tật lê có làm tăng testosterone không?

Đây là câu hỏi được nhiều nam giới quan tâm khi tìm hiểu về loại dược bạch tật lê. Một số nghiên cứu đã đánh giá khả năng ảnh hưởng của Tribulus terrestris đến hormone sinh dục nam. Tuy nhiên, kết quả hiện nay chưa thống nhất và chưa có đủ bằng chứng cho thấy bạch tật lê có thể làm tăng đáng kể nồng độ testosterone ở tất cả nam giới.

Trong khi đó, nồng độ testosterone chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như:

• Tuổi tác;
• Giấc ngủ;
• Cân nặng;
• Chế độ dinh dưỡng;
• Mức độ vận động;
• Các bệnh lý nền.

Do đó, hiện chưa có đủ cơ sở để khuyến cáo sử dụng bạch tật lê nhằm mục đích tăng testosterone hoặc điều trị suy giảm testosterone ở nam giới. Nếu có biểu hiện suy giảm sinh lý hoặc nghi ngờ rối loạn hormone, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và xác định nguyên nhân.

Hiện chưa có đủ bằng chứng khẳng định bạch tật lê làm tăng testosterone ở nam giới. 

4. Những ai cần thận trọng khi sử dụng bạch tật lê?

Mặc dù có nguồn gốc từ thảo dược, bạch tật lê không phù hợp với tất cả mọi người. Một số đối tượng nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng gồm:

• Người mắc bệnh gan hoặc bệnh thận;
• Người đang điều trị các bệnh mạn tính;
• Người đang sử dụng thuốc;
• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú;
• Người có tiền sử dị ứng với các thành phần của dược liệu.

Việc sử dụng bạch tật lê ở các nhóm đối tượng trên cần được cân nhắc kỹ nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra tác dụng không mong muốn hoặc tương tác với thuốc đang điều trị.

5. Tác dụng phụ và lưu ý khi dùng bạch tật lê

Bạch tật lê có thể gây ra một số tác dụng không mong muốn ở một số người, đặc biệt khi sử dụng không đúng cách hoặc dùng với liều lượng lớn, bao gồm:

• Khó chịu đường tiêu hóa;
• Đầy bụng, buồn nôn hoặc tiêu chảy;
• Phản ứng dị ứng như nổi mẩn, ngứa ở người mẫn cảm với thành phần của dược liệu.

Để sử dụng bạch tật lê an toàn, người dùng nên lưu ý:

• Không tự ý sử dụng với mục đích điều trị bệnh hoặc tăng cường sinh lý khi chưa có chỉ định của bác sĩ hoặc thầy thuốc y học cổ truyền;
• Lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, đạt tiêu chuẩn chất lượng;
• Không tự ý phối hợp bạch tật lê với các loại thuốc hoặc thực phẩm bảo vệ sức khỏe khác nếu chưa được tư vấn;
• Ngừng sử dụng và đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường trong quá trình dùng.

Bạch tật lê là dược liệu được sử dụng từ lâu trong y học cổ truyền, song các bằng chứng khoa học về hiệu quả đối với nhiều chỉ định vẫn còn hạn chế. Vì vậy, người dân nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để đảm bảo an toàn và phù hợp với tình trạng sức khỏe. Nếu cần tư vấn hoặc thăm khám, Quý khách có thể liên hệ Hệ thống Y tế MEDLATEC qua hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.