1. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng thuốc thường bị mắc ở thực quản 

Trên cơ thể người, thực quản chính là phần ống cơ rỗng, kéo dài từ hạ họng đến vùng tâm vị dạ dày. Trong quá trình uống thuốc, không ít người gặp phải tình trạng mắc nghẹn thuốc tại vị trí trên. Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể là do: 

1.1. Dạng thuốc khó uống 

Hiện tượng thuốc uống bị mắc tại thực quản chủ yếu liên quan đến đặc điểm của từng loại thuốc. Theo đó, những dạng thuốc viên nén, viên nang kích thước lớn thường khiến người dùng cảm thấy khó nuốt. Nhất là với người cao tuổi, trẻ em, người có rối loạn nuốt do bệnh thần kinh (như Parkinson, đột quỵ) hoặc bị liệt cơ, việc sử dụng các loại thuốc này lại càng khó khăn. 

Viên thuốc to dễ gây khó nuốt đối với một số người

Bên cạnh đó, một số loại thuốc bào chế dạng bột có độ hòa tan kém cũng dễ bị mắc nghẹn tại thực quản. Ngoài ra, trong nhiều loại thuốc còn chứa hoạt chất gây tổn thương niêm mạc thực quản khi tiếp xúc kéo dài. Điều này xảy ra khi thuốc trôi chậm hoặc bị mắc lại tại thực quản. Các thuốc có nguy cơ cao gồm doxycycline, tetracycline, alendronate, NSAID và kali clorua.

1.2. Uống thuốc không đúng cách

Để thuốc dễ dàng trôi qua thực quản, mọi người cần uống nhiều nước. Tuy nhiên, không ít người thường có thói quen chỉ uống một chút nước khi uống thuốc. Đây có thể là nguyên nhân khiến thuốc bị mắc kẹt tại thực quản, khó trôi xuống dạ dày, gây tình trạng nghẹn, khó nuốt. 

Khi uống thuốc viên, bạn nên uống cùng nhiều nước để thuốc dễ trôi 

Trường hợp uống thuốc trong tư thế nằm hoặc ngồi không đúng cách cũng dễ khiến thuốc khó bị đẩy hoàn toàn xuống dạ dày. 

1.3. Tâm lý

Nếu bị hoảng sợ hoặc ám ảnh mỗi lần uống thuốc, người bệnh dễ uống thuốc sai cách, khó nuốt trôi qua thực quản. Do vậy, người thân xung quanh cần cố gắng giúp người bệnh bình tĩnh mỗi lần uống thuốc. 

2. Giải đáp câu hỏi: Uống thuốc bị mắc ở thực quản phải làm sao?

Uống thuốc bị mắc ở thực quản phải làm sao là thắc mắc của rất nhiều người khi phải uống nhiều thuốc hoặc viên thuốc to, khó uống. Thực tế, nếu không may thuốc bị mắc ở thực quản, bạn cần cố gắng giữ bình tĩnh và xử lý theo một số hướng dẫn sau đây:

2.1. Uống thêm nước

Khi cảm thấy thuốc đang bị mắc ở vùng thực quản, bạn nên uống thêm nước. Tác dụng chính của việc uống nước lúc này là làm ẩm thực quản, giúp thuốc trôi xuống dạ dày dễ dàng hơn. 

Uống thuốc bị mắc ở thực quản phải làm sao là thắc mắc của nhiều người

Tuy nhiên, để tránh tình trạng mắc nghẹn, bạn nên uống từng chút nước một thay vì uống dồn dập. Không chỉ gây nghẹn, uống quá nhiều nước cùng lúc còn vô tình gia tăng cảm giác căng tức, khó chịu. 

Nếu sau khi uống nước mà vẫn còn cảm giác nuốt nghẹn, nuốt đau hoặc khó nuốt - đặc biệt nếu không nuốt được nước bọt - bạn cần đến cơ sở y tế ngay, không nên chờ đợi tại nhà.

2.2. Ăn thêm đồ mềm

Lưu ý: Chỉ áp dụng bước này nếu bạn chỉ còn cảm giác khó chịu nhẹ sau khi đã uống nước, không còn nuốt đau hoặc nuốt nghẹn rõ rệt. Bạn có thể ăn thêm chút thức ăn mềm như cháo, sữa chua, chuối để giúp tăng độ ẩm vùng thực quản. Tuyệt đối không ăn thêm nếu bạn vẫn còn cảm giác nuốt nghẹn, đau ngực hoặc khó nuốt, vì có thể làm nặng thêm tình trạng đang có. 

Mặc dù vậy, cũng cần lưu ý rằng không phải loại thuốc nào cũng phù hợp dùng chung với thực phẩm. Với những loại thuốc dễ bị ảnh hưởng bởi thực phẩm, bạn không nên áp dụng cách xử lý mắc nghẹn trên. 

2.3. Ngồi thẳng lưng 

Tư thế ngồi thẳng lưng, không cúi gập có thể giúp thuốc dễ trôi xuống dạ dày hơn. Do đó, nếu nhận thấy thuốc có dấu hiệu bị mắc tại vùng thực quản, bạn nên cố gắng ngồi thẳng. Nếu cảm thấy khó chịu khi ngồi thẳng, bạn nên kê thêm gối phía sau lưng. 

Ngoài ra, bạn có thể thử kết hợp một số động tác hỗ trợ nuốt, cụ thể như đứng thẳng, gập cổ để cằm chạm ngực và nuốt hai lần liên tiếp với nước. Đây là kỹ thuật đơn giản, an toàn, được ghi nhận trong y văn có thể giúp thuốc dễ dịch chuyển qua thực quản hơn.

3. Trường hợp cần đi khám 

Thuốc bị vướng tại vùng thực quản thường khiến nhiều người cảm thấy khó chịu, thậm chí ám ảnh với việc uống thuốc. Nếu triệu chứng này không quá nghiêm trọng và nhanh chóng biến mất sau đó, bạn không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, có hai nhóm tình huống cần phân biệt rõ:

Tình huống 1: Cần đến cấp cứu ngay lập tức nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

• Đau ngực dữ dội hoặc đau sau xương ức, có thể là dấu hiệu loét hoặc thủng thực quản.
• Không nuốt được kể cả nước bọt, chảy nước dãi không kiểm soát. Đây là dấu hiệu tắc nghẽn thực quản hoàn toàn, cần được nội soi xử trí cấp cứu trong vòng 2 giờ.
• Nôn ra máu hoặc đi ngoài phân đen, là dấu hiệu chảy máu đường tiêu hóa.
• Khó thở, thở rít, khò khè. Lưu ý đây thường là dấu hiệu thuốc hoặc dị vật rơi vào đường thở (không phải thực quản), cần gọi cấp cứu ngay và có thể áp dụng nghiệm pháp Heimlich khi cần thiết.

Tình huống 2: Nên đặt lịch khám nếu các triệu chứng nhẹ hơn nhưng kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần:

• Đau, khó chịu tại vùng cổ họng. 
• Cân nặng sụt giảm không rõ nguyên nhân kèm theo tình trạng khó nuốt tái diễn thường xuyên. Đây có thể là dấu hiệu bệnh lý thực quản mạn tính cần được đánh giá.
• Buồn nôn. 
• Gặp khó khăn khi nuốt. 

Nếu thường xuyên buồn nôn và đau họng, bạn nên chủ động đi khám 

4. Lưu ý khi uống để không bị mắc nghẹn

Như vậy, bạn đã được giải đáp chi tiết câu hỏi: uống thuốc bị mắc ở thực quản phải làm sao. Nếu hiện tượng mắc nghẹn thuốc tại vùng thực quản không phải do bệnh lý nghiêm trọng, bạn có thể áp dụng một số biện pháp phòng ngừa sau đây: 

4.1. Uống từng viên 

Thay vì uống cùng lúc một nắm thuốc, bạn nên uống từng viên để hạn chế tình trạng mắc nghẹn. Tuyệt đối không tự ý bẻ, nghiền hay nhai thuốc khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ. Nhiều loại thuốc như viên giải phóng kéo dài (ký hiệu SR, ER, XR, LA) và viên bao tan trong ruột (EC), nếu bị bẻ hoặc nghiền sẽ giải phóng toàn bộ dược chất cùng lúc, có thể gây quá liều hoặc ngộ độc. Bạn chỉ được bẻ thuốc khi dược sĩ xác nhận loại đó an toàn để bẻ. 

Nếu hay bị mắc nghẹn, bạn nên uống từng viên thuốc 

Đối với trẻ nhỏ, ba mẹ nên ưu tiên các loại thuốc bào chế theo dạng dung dịch hoặc dạng bột pha nước. Đây là những dạng bào chế dễ hấp thụ, ít bị mắc lại tại thực quản. 

4.2. Làm ẩm cổ họng trước 

Trước khi uống thuốc, bạn nên hớp một vài ngụm nước. Mục đích chính của việc làm này là làm ẩm cổ họng và thực quản. Khi uống thuốc, nên dùng ít nhất 150 - 200 ml nước (tương đương một ly đầy) cho mỗi lần uống. Sau khi uống, giữ tư thế đứng hoặc ngồi thẳng ít nhất 30 phút để thuốc không vướng lại thực quản. 

4.3. Áp dụng bài tập rèn luyện cơ họng

Nếu gặp khó khăn khi uống thuốc, bạn có thể thử hai kỹ thuật sau đây, được nghiên cứu lâm sàng đăng trên tạp chí Annals of Family Medicine và xác nhận hiệu quả:

• Với viên nang: Dùng kỹ thuật lean-forward, đặt viên nang trên lưỡi, uống một ngụm nước vừa đủ, sau đó cúi cằm về phía ngực khi nuốt. Do viên nang có tỷ trọng nhẹ hơn nước, động tác cúi đầu giúp nước bao quanh và đẩy viên nang qua thực quản dễ hơn. Kỹ thuật này được ghi nhận cải thiện khả năng nuốt trong gần 90% trường hợp.

• Với viên nén: Dùng kỹ thuật pop-bottle, đặt viên nén trên lưỡi, ngậm chặt miệng vào một chai nhựa mềm đựng nước và uống nước từ chai bằng cách mím môi lại, tạo lực hút. Sau đó nuốt nước và viên thuốc ngay lập tức. 

Trường hợp khó nuốt kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, nên được đánh giá bởi bác sĩ để loại trừ các bệnh lý thực thể về thực quản hoặc rối loạn nuốt. 

4.4. Dùng thuốc đúng liều lượng 

Khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, bạn cần tuân thủ chỉ dẫn về liều lượng. Bên cạnh phát huy tối đa tác dụng của thuốc, việc dùng thuốc đúng liều còn giúp hạn chế tình trạng mắc nghẹn tại thực quản. 

4.5. Không nên uống thuốc khi cơ thể đang buồn nôn

Nếu đang cảm thấy buồn nôn, khó nuốt, bạn chưa nên vội uống thuốc ngay. Bởi nếu uống thuốc vào lúc này, bạn dễ bị nôn ra hoặc mắc nghẹn trong cổ họng, thực quản. Trong đó, thuốc không may nghẹn trong cổ có thể dẫn đến khó thở, đe dọa tính mạng nếu không được xử lý kịp thời. 

Hy vọng thông qua bài chia sẻ trên đây của MEDLATEC, bạn có thể biết chính xác uống thuốc bị mắc ở thực quản phải làm sao. Trường hợp triệu chứng mắc nghẹn có xu hướng diễn biến nghiêm trọng, bạn nên nhanh chóng nhờ người thân đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ xử lý. 

Nếu có nhu cầu kiểm tra sức khỏe hoặc tư vấn thêm các thông tin y tế, Quý khách có thể liên hệ với Hệ thống Y tế MEDLATEC theo tổng đài 1900 56 56 56 để đặt lịch khám và hỗ trợ chi tiết hơn.