1. Hạch dưới cằm là gì?

Hạch dưới cằm là các hạch bạch huyết nằm ở vùng dưới cằm, thuộc hệ thống bạch huyết của cơ thể. Chúng đóng vai trò lọc vi khuẩn, virus và các tác nhân gây bệnh từ vùng miệng, họng, răng và mặt trước khi chúng lan rộng trong cơ thể.

Hệ bạch huyết là một phần quan trọng của hệ miễn dịch. Hệ thống này bao gồm mạng lưới các mạch bạch huyết, các hạch bạch huyết và các cơ quan miễn dịch như lách, tuyến ức. Hệ bạch huyết có nhiệm vụ nhận diện và loại bỏ các tác nhân gây bệnh như vi khuẩn, virus hoặc các tế bào bất thường.

Trong hệ thống đó, hạch bạch huyết đóng vai trò như “trạm kiểm dịch”. Khi các tác nhân gây bệnh xâm nhập, hạch bạch huyết sẽ kích hoạt phản ứng miễn dịch để tiêu diệt chúng.

Hạch dưới cằm (submental lymph nodes) là một nhóm hạch nằm ở vùng dưới cằm, thuộc hệ thống hạch vùng đầu – cổ. Các hạch này thường nhận dẫn lưu bạch huyết từ:

• Vùng môi dưới.
• Sàn miệng.
• Đầu lưỡi.
• Vùng cằm và môi.

Ở trạng thái bình thường, các hạch này rất nhỏ, mềm và hầu như không thể sờ thấy. Tuy nhiên, khi cơ thể xảy ra nhiễm trùng hoặc phản ứng viêm ở các vùng liên quan, hạch có thể sưng to, đau và dễ sờ thấy dưới da.

Khi nhiễm trùng vùng đầu cổ, hạch dưới cằm có thể sưng to và dễ sờ thấy

2. Vì sao xuất hiện hạch dưới cằm?

Trong phần lớn trường hợp, hạch dưới cằm xuất hiện khi cơ thể phản ứng với nhiễm trùng hoặc viêm ở vùng đầu – cổ. Khi đó, hạch hoạt động mạnh để lọc vi khuẩn và kích hoạt hệ miễn dịch, dẫn đến hiện tượng sưng hạch.

2.1. Nhiễm trùng răng miệng

Nhiễm trùng răng miệng được xem là nguyên nhân phổ biến nhất gây sưng hạch dưới cằm. Các bệnh lý như sâu răng, viêm lợi, áp xe răng hoặc viêm nha chu đều có thể khiến vi khuẩn phát triển mạnh trong khoang miệng.

Khi các vi khuẩn này xâm nhập vào các mô xung quanh răng, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ phản ứng để chống lại sự lây lan của chúng. Hạch bạch huyết dưới cằm đóng vai trò như một “bộ lọc” giúp ngăn vi khuẩn lan rộng. Vì vậy, khi vùng răng miệng bị nhiễm trùng, hạch dưới cằm thường sưng to và có thể gây đau nhẹ khi chạm vào.

Trong nhiều trường hợp, khi tình trạng nhiễm trùng răng miệng được điều trị, hạch sẽ dần trở lại kích thước bình thường.

2.2. Nhiễm trùng đường hô hấp trên

Các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên cũng là nguyên nhân thường gặp khiến hạch dưới cằm sưng lên. Những bệnh như viêm họng, viêm amidan, viêm xoang, cảm lạnh hoặc cúm có thể khiến hệ miễn dịch hoạt động mạnh hơn.

Khi virus hoặc vi khuẩn gây bệnh xâm nhập vào niêm mạc họng và đường hô hấp, các hạch bạch huyết ở vùng cổ và dưới cằm sẽ tham gia vào quá trình bảo vệ cơ thể. Khi đó hạch có thể sưng to và trở nên nhạy cảm khi chạm vào.

Bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên cũng là nguyên nhân thường gặp khiến hạch dưới cằm sưng

2.3. Nhiễm trùng da vùng mặt

Ngoài các bệnh lý răng miệng và hô hấp, nhiễm trùng da ở vùng mặt cũng có thể gây sưng hạch dưới cằm. Những tình trạng như mụn viêm nặng, nhiễm trùng da, vết thương ở vùng cằm hoặc viêm nang lông đều có thể khiến vi khuẩn xâm nhập vào các mô mềm.

Các vi khuẩn và sản phẩm viêm có thể theo hệ bạch huyết dẫn lưu đến hạch dưới cằm, khiến hạch phản ứng và sưng lên.

2.4. Một số bệnh lý khác

Ngoài các nguyên nhân phổ biến trên, hạch dưới cằm đôi khi có thể liên quan đến một số bệnh lý khác như:

• Lao hạch.
• Nhiễm virus Epstein-Barr (EBV).
• Nhiễm HIV.
• Bệnh tự miễn.

Trong các trường hợp này, hạch thường kéo dài lâu hơn và có thể kèm theo nhiều triệu chứng toàn thân.

2.5. Ung thư di căn hạch

Mặc dù không phổ biến, hạch dưới cằm đôi khi có thể liên quan đến các bệnh lý ác tính. Một số loại ung thư ở vùng đầu cổ có thể di căn đến hạch bạch huyết dưới cằm, chẳng hạn như ung thư khoang miệng, ung thư lưỡi, ung thư vòm họng hoặc ung thư tuyến nước bọt.

Khi hạch liên quan đến ung thư, chúng thường có đặc điểm khác với hạch do nhiễm trùng. Hạch có thể cứng, ít di động và không gây đau.

3. Hạch dưới cằm có biểu hiện như thế nào?

Biểu hiện của hạch dưới cằm có thể khác nhau tùy theo nguyên nhân gây bệnh. Tuy nhiên, trong đa số trường hợp, người bệnh có thể nhận thấy một số dấu hiệu đặc trưng.

3.1. Hạch sưng to

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất là xuất hiện một hoặc nhiều khối nhỏ dưới da vùng cằm. Những khối này có thể có kích thước từ vài milimet đến vài centimet.

Ở giai đoạn đầu, hạch thường mềm và có thể di động nhẹ khi sờ. Tuy nhiên, nếu tình trạng viêm kéo dài, hạch có thể to hơn và dễ nhận thấy bằng mắt thường.

3.2. Đau hoặc nhạy cảm

Hạch dưới cằm do nhiễm trùng thường gây đau khi chạm vào. Một số người còn cảm thấy khó chịu khi nhai hoặc nuốt thức ăn.

Đây là phản ứng thường gặp khi hạch đang tham gia vào quá trình chống lại tác nhân gây bệnh.

3.3. Da vùng hạch đỏ hoặc nóng

Nếu hạch sưng do viêm cấp tính, vùng da phía trên hạch có thể trở nên đỏ và ấm hơn bình thường. Đây là biểu hiện thường gặp trong các trường hợp nhiễm trùng.

3.4. Các triệu chứng đi kèm

Tùy theo nguyên nhân gây bệnh, hạch dưới cằm có thể đi kèm với nhiều triệu chứng khác như sốt, đau họng, mệt mỏi, viêm lợi hoặc đau răng. Những triệu chứng này giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân gây sưng hạch.

Hạch dưới cằm có thể đi kèm với nhiều triệu chứng khác như sốt, đau họng, mệt mỏi

4. Khi nào hạch dưới cằm là dấu hiệu nguy hiểm?

Phần lớn các trường hợp hạch dưới cằm là lành tính và có thể tự cải thiện sau khi điều trị nguyên nhân. Tuy nhiên, một số dấu hiệu bất thường có thể cảnh báo bệnh lý nghiêm trọng hơn.

Bạn nên đi khám nếu nhận thấy hạch có kích thước lớn hơn 2 cm, hạch cứng và không di động hoặc hạch không gây đau. Ngoài ra, nếu hạch tồn tại kéo dài trên 2 - 4 tuần hoặc kèm theo các triệu chứng như sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt kéo dài hoặc đổ mồ hôi ban đêm, người bệnh cần được thăm khám sớm.

Những dấu hiệu này có thể liên quan đến các bệnh lý nghiêm trọng như lao hạch, u lympho (ung thư hạch) hoặc ung thư vùng đầu – cổ và cần được đánh giá y khoa sớm.

5. Hạch dưới cằm được chẩn đoán như thế nào?

Bác sĩ thường phải kết hợp nhiều phương pháp chẩn đoán để đánh giá toàn diện tình trạng của hạch.

5.1. Khám lâm sàng

Khám lâm sàng là bước đầu tiên và đóng vai trò quan trọng trong quá trình chẩn đoán. Thông qua việc thăm khám trực tiếp, bác sĩ có thể thu thập nhiều thông tin ban đầu về đặc điểm của hạch cũng như các dấu hiệu bệnh lý liên quan.

Trong quá trình khám, bác sĩ sẽ tiến hành sờ nắn vùng dưới cằm để đánh giá kích thước, hình dạng và độ mềm của hạch. Đồng thời, bác sĩ cũng kiểm tra khả năng di động của hạch để phân biệt giữa hạch viêm thông thường và hạch có nguy cơ ác tính.

Bên cạnh đó, vùng răng miệng, lợi, amidan và họng cũng được quan sát kỹ nhằm phát hiện các dấu hiệu nhiễm trùng như sâu răng, viêm lợi, viêm amidan hoặc áp xe răng. Những bệnh lý này thường là nguyên nhân phổ biến gây sưng hạch dưới cằm.

5.2. Xét nghiệm máu

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện các xét nghiệm máu để hỗ trợ đánh giá tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể. Xét nghiệm máu có thể giúp phát hiện một số bất thường như:

• Tăng số lượng bạch cầu – dấu hiệu cho thấy cơ thể đang chống lại nhiễm trùng.
• Các chỉ số viêm tăng cao như CRP hoặc tốc độ lắng máu.
• Một số rối loạn của hệ miễn dịch hoặc bệnh lý máu.

Thông qua kết quả xét nghiệm máu, bác sĩ có thể xác định liệu tình trạng sưng hạch có liên quan đến nhiễm trùng cấp tính, bệnh lý viêm mạn tính hay những vấn đề nghiêm trọng hơn của hệ miễn dịch.

5.3. Siêu âm hạch

Siêu âm hạch là một trong những phương pháp chẩn đoán hình ảnh được sử dụng phổ biến để đánh giá hạch bạch huyết. Đây là kỹ thuật không xâm lấn, an toàn và có thể cung cấp nhiều thông tin quan trọng về cấu trúc bên trong của hạch.

Thông qua siêu âm, bác sĩ có thể:

• Xác định chính xác kích thước và vị trí của hạch.
• Đánh giá cấu trúc bên trong của hạch như độ đồng nhất, mật độ mô.
• Quan sát rốn hạch và hệ thống mạch máu trong hạch.
• Phân biệt hạch viêm lành tính với hạch có dấu hiệu nghi ngờ ác tính.

Trong nhiều trường hợp, siêu âm còn giúp theo dõi sự thay đổi kích thước của hạch theo thời gian để đánh giá hiệu quả điều trị.

5.4. Sinh thiết hạch

Khi các phương pháp chẩn đoán thông thường chưa đủ để xác định nguyên nhân hoặc khi bác sĩ nghi ngờ các bệnh lý nghiêm trọng, sinh thiết hạch có thể được chỉ định.

Sinh thiết là thủ thuật lấy một phần mô hạch để phân tích dưới kính hiển vi. Phương pháp này giúp xác định chính xác bản chất của hạch và phát hiện các bệnh lý đặc hiệu. Sinh thiết hạch thường được thực hiện trong các trường hợp nghi ngờ:

• Ung thư di căn đến hạch bạch huyết.
• Lao hạch.
• U lympho (lymphoma).
• Một số bệnh lý miễn dịch hoặc rối loạn tăng sinh tế bào.

Nhờ kết quả sinh thiết, bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán chính xác và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho người bệnh.

Như vậy, hạch dưới cằm thường là phản ứng của cơ thể trước các tình trạng nhiễm trùng vùng răng miệng hoặc đường hô hấp. Phần lớn trường hợp là lành tính và có thể cải thiện sau khi điều trị nguyên nhân. Tuy nhiên, nếu hạch sưng to kéo dài, có đặc điểm bất thường hoặc kèm theo các triệu chứng toàn thân, người bệnh nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác.

Nếu cần kiểm tra tình trạng hạch vùng cổ, bạn có thể đến Hệ thống Y tế MEDLATEC để được bác sĩ thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Quý khách có thể liên hệ hotline 1900 56 56 56 để được tư vấn và đặt lịch khám nhanh chóng.