1. Chụp X-quang phổi là gì và nguyên lý hiển thị màu sắc trên phim

Để hiểu được các chi tiết trên tấm phim chụp X-quang, trước hết bạn cần nắm rõ nguyên lý tạo ảnh của tia X khi đi qua cơ thể người:

1.1. Nguyên lý hoạt động của tia X qua lồng ngực

Khi chụp X-quang ngực, một chùm tia X rất nhỏ sẽ được phóng xuyên qua lồng ngực và đập vào tấm thu nhận hình ảnh (hoặc phim) ở phía sau. Các mô trong cơ thể như xương, cơ, mỡ, không khí hay dịch đều có mật độ vật chất khác nhau, do đó mức độ cản bức xạ (hấp thụ tia X) cũng hoàn toàn khác nhau. Qua quá trình xử lý hình ảnh, tùy thuộc vào chất lượng của máy sử dụng mà cho ra các chất lượng phim rõ nét khác nhau.

Chụp X-quang ngực là kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh phổ biến giúp bác sĩ quan sát nhanh các cơ quan trong lồng ngực 

1.2. Ý nghĩa màu sắc trên hình ảnh X-quang

Màu sắc trên tấm phim X-quang thực chất là sự phản ánh mật độ cản quang của các cơ quan:

• Vùng màu đen (Thấu quang - chứa khí): Không khí hầu như không cản tia X. Phổi chứa đầy không khí nên khi chụp lên phim sẽ hiển thị màu đen.
• Vùng màu trắng (Cản quang mạnh - xương, kim loại): Xương sườn, xương đòn, cột sống hấp thụ rất nhiều tia X nên sẽ hiện lên màu trắng sáng rõ nét.
• Vùng màu xám (Cản quang trung bình - mô mềm, dịch): Tim, mạch máu, cơ, cơ hoành hay mô mỡ hấp thụ tia X ở mức độ vừa phải, cho ra hình ảnh các dải màu xám nhạt đến xám đậm.

Nhờ các màu sắc trên tấm phim, các kỹ thuật viên và bác sĩ sẽ nhận diện rõ các bộ phận, có thể xác định được các bất thường diễn ra trong cơ thể.

2. Đặc điểm chi tiết của hình ảnh X-quang phổi bình thường

Một hình ảnh X-quang phổi bình thường đạt tiêu chuẩn phải thể hiện được sự cân đối và cấu trúc nguyên vẹn của toàn bộ các cơ quan nằm trong lồng ngực. Bác sĩ sẽ phân tích 4 vùng trọng yếu sau:

2.1. Trường phổi (hay còn gọi là nhu mô phổi) hai bên

Biểu hiện của một trường phổi khỏe mạnh thể hiện ở những yếu tố sau:

• Độ sáng: Hai phế trường (phổi trái và phổi phải) sáng đều nhau, hiển thị màu đen đồng nhất từ đỉnh phổi xuống đến gốc phổi.
• Sự trong suốt: Không xuất hiện các mảng trắng bất thường (đám mờ), không có hang, không có nốt xơ hay khối u.
• Vân mạch máu: Là những đường vệt mờ màu trắng nhỏ li ti xuất phát từ rốn phổi đi tỏa ra xung quanh. Vân mạch máu ở nửa dưới phổi thường rõ hơn nửa trên và mờ dần khi ra ngoài sát thành ngực.

2.2. Bóng tim và trung thất

Những yếu tố để đánh giá trung thất và bóng tim không có dấu hiệu bất thường:

• Vị trí trung thất: Trung thất nằm chính giữa lồng ngực, đường khí quản là một dải sáng màu đen nằm thẳng đứng ở giữa cổ xuống ngực, không bị lệch sang trái hay phải.
• Kích thước bóng tim: Kích thước bóng tim nằm trong giới hạn bình thường. Chỉ số tim so với lồng ngực (tỷ lệ giữa chiều rộng ngang lớn nhất của bóng tim với chiều rộng lồng ngực) nhỏ hơn 0.5.
• Cung động mạch: Bờ tim rõ nét, cung động mạch chủ và các mạch máu lớn không bị vôi hóa hay phồng tách.

2.3. Vòm hoành và góc màng phổi (Góc sườn hoành)

Các bác sĩ sẽ nhìn vào các yếu tố sau để đánh giá vòm hoành và góc màng phổi không có dấu hiệu bất thường:

• Hình dáng vòm hoành: Vòm hoành hai bên có đường cong mềm mại. Vòm hoành bên phải thường cao hơn vòm hoành bên trái khoảng 1.5 - 2cm (do có lá gan nằm ngay bên dưới đẩy lên).
• Góc sườn hoành: Là góc tạo bởi vòm hoành và thành ngực ở đáy phổi. Ở phim bình thường, góc sườn hoành hai bên phải nhọn, rõ nét và sáng (không bị tù góc, không đọng dịch).

2.4. Cấu trúc xương sườn và mô mềm thành ngực

Những dấu hiệu cho thấy hệ thống xương và mô mềm khỏe mạnh:

• Hệ thống xương: Các xương sườn, xương đòn, xương bả vai và các đốt sống ngực có cấu trúc liên tục, không bị nứt gãy, không có hình ảnh tiêu xương hay vôi hóa bất thường.
• Mô mềm: Bờ cơ ngực, lớp mỡ dưới da hai bên đối xứng nhau, không bị sưng nề.

Hình ảnh X-quang phổi bình thường sẽ có những đặc điểm nhất định

3. Các tiêu chuẩn kỹ thuật của một tấm phim X-quang phổi bình thường đạt chuẩn

Để bác sĩ có thể đưa ra kết luận chính xác, tấm phim X-quang ngực cần đạt đầy đủ các tiêu chuẩn kỹ thuật sau trong quá trình chụp:

• Trước tiên, tư thế của bệnh nhân trong quá trình chụp phải đúng chuẩn. Bệnh nhân đứng thẳng, hai tay chống hông và xoay vai ra trước để đưa hai xương bả vai tách hoàn toàn ra khỏi hai trường phổi. Khi chụp, bệnh nhân được hướng dẫn hít sâu và nín thở. Phim đạt chuẩn sẽ nhìn thấy được ít nhất 9 - 10 xương sườn sau (hoặc 6 xương sườn trước) nằm phía trên vòm hoành.
• Khi cầm tấm phim kết quả trên tay, có thể thấy rõ cấu trúc các đốt sống ngực cao (T1 đến T4) và thấp thoáng đường viền cột sống phía sau bóng tim. Đồng thời hai đầu trong của xương đòn nằm đối xứng qua đường gai sống của cột sống ngực, lồng ngực không bị xoay nghiêng.

Như vậy hình ảnh X-quang phổi bình thường không chỉ phụ thuộc vào tư thế của bệnh nhân mà còn là kỹ thuật chụp, máy chụp tại cơ sở y tế.

4. Phân biệt hình ảnh X-quang phổi bình thường với các tổn thương phổ biến

Khi phổi gặp vấn đề bệnh lý, hình ảnh trên phim X-quang sẽ có sự thay đổi rõ rệt về màu sắc và cấu trúc, ví dụ như:

Trường hợp có các bất thường, bác sĩ thường sẽ chỉ định kết hợp thêm các phương pháp chẩn đoán khác ngoài X-quang phổi

Nhìn chung, hình ảnh X-quang phổi bình thường thể hiện hai phế trường sáng đen đồng nhất, góc sườn hoành nhọn, bóng tim cân đối và không có các đám mờ bất thường. Để có chẩn đoán chính xác, bạn nên lựa chọn những cơ sở y tế uy tín để thăm khám và được bác sĩ tư vấn chi tiết như Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch khám tại MEDLATEC, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.