1. Nguyên nhân gây sốt co giật ở trẻ

Co giật do sốt cao là hiện tượng cơ thể bé xuất hiện các cơn co thắt cơ vô thức (có thể diễn ra toàn thân hoặc chỉ khu trú ở một vài bộ phận) khi nhiệt độ cơ thể đột ngột tăng vượt ngưỡng bình thường, thường là từ 38°C trở lên. Đây bản chất là sự phản ứng nhạy cảm quá mức của hệ thống thần kinh trung ương chưa hoàn thiện trước sự thay đổi nhiệt lượng quá nhanh. Tình trạng sốt co giật có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

Sốt co giật ở trẻ là phản ứng của hệ thần kinh khi thân nhiệt tăng cao đột ngột, thường gặp ở trẻ nhỏ

Căn nguyên gây sốt cao hay gặp

• Hàng loạt hội chứng cấp tính như cúm mùa, viêm họng cấp, nhiễm trùng tai giữa hoặc sốt phát ban ban đào (Roseola) đều có đặc điểm chung là đẩy thân nhiệt của bé lên rất cao trong thời gian ngắn, từ đó châm ngòi cho cơn co giật; 
• Sự xâm nhập của các chủng vi khuẩn gây viêm phổi, nhiễm trùng hệ tiết niệu hay nguy hiểm hơn là viêm màng não có thể kích hoạt những cơn sốt kịch liệt. Những trường hợp này có tiên lượng phức tạp hơn, đòi hỏi phải được can thiệp bằng kháng sinh tại bệnh viện; 
• Một số trẻ có thể bị sốt sau tiêm vaccine như bạch hầu - ho gà - uốn ván hoặc sởi - quai bị - rubella. Tuy nhiên, tỷ lệ này khá thấp và lợi ích của tiêm chủng vẫn vượt xa nguy cơ;

Yếu tố di truyền và độ tuổi

• Những cặp vợ chồng có tiền sử lúc nhỏ từng bị sốt co giật thì con sinh ra cũng có thể sở hữu cơ địa có nguy cơ cao gặp tình trạng này; 
• Trẻ từ 6 tháng đến 5 tuổi là nhóm dễ gặp tình trạng này do hệ thần kinh chưa hoàn thiện, dễ bị kích thích khi thân nhiệt thay đổi đột ngột;

Ngoài ra, một số yếu tố khác cũng có thể làm tăng nguy cơ sốt co giật ở trẻ như:

• Trẻ từng bị sốt co giật có khả năng tái phát cao hơn, đặc biệt nếu cơn đầu xảy ra trước 18 tháng tuổi;
• Nhiệt độ nhảy vọt từ 37.5°C lên 39°C chỉ trong vài chục phút chính là nguyên nhân cốt lõi kích hoạt cơn giật; 
• Trẻ co giật trong giai đoạn đầu của cơn sốt, khi nhiệt độ vừa mới tăng, có nguy cơ tái phát cao hơn.

2. Làm gì khi trẻ bị sốt co giật tại nhà? 

Khi cơn giật khởi phát, cơ thể bé sẽ rơi vào trạng thái mất ý thức tạm thời, các cơ cứng đờ hoặc co quắp liên tục khiến bé không thể kiểm soát được hành vi, rất dễ xảy ra tai nạn tự cắn vào môi, lưỡi gây tổn thương sâu. Vì vậy, cha mẹ cần bình tĩnh và thực hiện đúng các bước sơ cứu để đảm bảo an toàn cho trẻ, cụ thể như sau: 

• Nhanh chóng đỡ bé nằm nghiêng sang một bên (ưu tiên nghiêng bên phải), giữ cho trục đầu và cổ thẳng, tuyệt đối không gập sâu; 
• Tạo không gian thông thoáng;
• Cởi bỏ bớt quần áo, đặc biệt vùng cổ, không đắp chăn để tránh làm tăng thân nhiệt;
• Sử dụng viên đặt hậu môn với hàm lượng tính theo cân nặng thực tế của trẻ;
• Dùng khăn mềm nhúng vào nước ấm và đắp vào các vùng có mạch máu lớn đi qua. Thay khăn liên tục mỗi 2 - 3 phút để phân tán nhiệt lượng ra ngoài; 
• Sau khi sơ cứu, cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện gần nhất để được kiểm tra và theo dõi.

Khi trẻ bị sốt co giật, cha mẹ cần tránh các sai lầm sau:

• Không cho trẻ uống hoặc ăn bất cứ thứ gì trong lúc đang co giật vì dễ gây sặc, nguy hiểm đến tính mạng;

Không cho trẻ uống hoặc ăn bất cứ thứ gì trong lúc đang co giật

• Tuyệt đối không dùng thìa inox, đũa bếp hay các vật cứng để cố nạy miệng trẻ ra; 
• Không ghì chặt hay cố giữ trẻ vì có thể gây chấn thương như trật khớp, gãy xương;
• Không đưa tay vào miệng trẻ để tránh bị cắn và không đảm bảo vệ sinh;
• Tuyệt đối không áp đá viên trực tiếp hoặc dùng cồn y tế để lau người cho bé.

3. Cách phòng tránh cơn co giật khi trẻ bị sốt

Trẻ từng bị sốt cao kèm co giật có nguy cơ tái phát trong những lần sốt sau. Vì vậy, khi trẻ bị sốt, cha mẹ cần theo dõi sát và chăm sóc đúng cách để hạn chế nguy cơ xảy ra co giật. Dưới đây là những biện pháp phòng tránh hiệu quả:

• Khi trẻ sốt, cha mẹ nên đưa đến cơ sở y tế để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp, phòng tránh nguy cơ co giật;

Khi trẻ bị sốt nên đưa trẻ đi khám sớm để có hướng điều trị phù hợp

• Chủ động bổ sung nước cho con bằng dung dịch Oresol (pha đúng tỷ lệ hướng dẫn), nước lọc hoặc tăng tần suất bú mẹ; 
• Ưu tiên thức ăn lỏng, dễ tiêu như cháo, súp để giúp trẻ dễ hấp thu và nhanh hồi phục;
• Cho trẻ mặc quần áo mỏng, không ủ ấm quá mức, không đắp chăn kín;
• Dùng nhiệt kế để kiểm tra thân nhiệt đều đặn, giúp phát hiện sớm khi sốt tăng cao. Chườm mát nếu trẻ sốt từ 38,5 độ trở lên;
• Nếu trẻ sốt cao kèm co giật, cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu;
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ vitamin và khoáng chất giúp trẻ khỏe mạnh hơn. Đồng thời, nên chuẩn bị sẵn thuốc hạ sốt tại nhà để sử dụng khi cần thiết.

Trên đây là những thông tin hữu ích về cách làm gì khi trẻ bị sốt co giật tại nhà mà cha mẹ có thể tham khảo. Sốt co giật là tình trạng phổ biến ở trẻ nhỏ, việc hiểu rõ về tình trạng này, biết xử lý đúng cách và khi nào cần đến bác sĩ sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe con yêu một cách tốt nhất. Nếu còn băn khoăn hoặc cần được tư vấn chuyên sâu, cha mẹ có thể liên hệ với Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được các bác sĩ hỗ trợ kịp thời và chính xác.