1. Nhận diện dấu hiệu bé bị lác mắt thường gặp

Cha mẹ có thể dựa trên một số dấu hiệu thường gặp dưới đây để nhận biết sớm lác mắt ở trẻ:

1.1. Hai mắt không nhìn cùng một hướng

Bình thường, hai mắt luôn phối hợp để nhìn về cùng một điểm. Khi bị lác mắt, một mắt nhìn thẳng còn mắt còn lại thường lệch vào trong, ra ngoài, lên trên hoặc xuống dưới. Độ lệch có thể diễn ra liên tục trong thời gian dài hoặc chỉ xảy ra từng lúc.

Khi quan sát kỹ, cha mẹ có thể thấy một mắt của bé nhìn vào đồ chơi, mắt còn lại nhìn lệch sang hướng khác. Điều này cho thấy hai mắt không thể cùng nhìn về một hướng.

Hai mắt không nhìn được cùng một hướng có thể là dấu hiệu bé bị lác mắt

1.2. Trẻ thường nheo một bên mắt khi ra ngoài trời

Nếu thấy con thường xuyên nhắm hoặc nheo một mắt khi tiếp xúc với ánh sáng mạnh, cha mẹ cũng nên nghi ngờ khả năng bé bị lác mắt. Đây có thể là phản ứng của trẻ nhằm giảm hiện tượng nhìn đôi hoặc giúp mắt dễ tập trung hơn do hai mắt không nhìn cùng một hướng.

1.3. Bé hay nghiêng đầu hoặc xoay mặt khi nhìn

Một số trẻ bị lác mắt có xu hướng nghiêng đầu sang một bên, quay mặt lệch, ngẩng hoặc cúi đầu bất thường. Đây là cách trẻ tự điều chỉnh để có góc nhìn rõ hơn và giảm cảm giác khó chịu.

2. Nguyên nhân khiến mắt bé bị lác 

Có nhiều nguyên nhân gây nên lác mắt ở trẻ, phổ biến nhất là:

• Bất thường trong sự phối hợp các cơ vận nhãn:

Hoạt động của mỗi bên mắt đều do 6 cơ vận nhãn điều khiển. Nếu các cơ này hoạt động không đồng đều hoặc hệ thần kinh điều khiển bị rối loạn, hai mắt sẽ không thể hướng về cùng một điểm, dẫn đến lác mắt.

• Tật khúc xạ không được điều chỉnh:

Trẻ bị viễn thị, cận thị, loạn thị, nhất là viễn thị nặng khiến mắt phải điều tiết nhiều để nhìn rõ, có thể gây lác trong.

• Bệnh lý về mắt:

Một số bệnh tại mắt có thể làm giảm thị lực một bên mắt và dẫn đến lác, như đục thủy tinh thể bẩm sinh, sụp mi, bệnh võng mạc, dị tật mắt bẩm sinh,... 

• Các bệnh lý thần kinh:

Tuy ít gặp nhưng lác mắt ở trẻ nhỏ cũng có thể do tổn thương dây thần kinh vận nhãn, bại não, u não, chấn thương sọ não,... 

• Lác mắt bẩm sinh:

Có những trẻ bị lác ngay từ khi mới sinh hoặc trong 6 tháng đầu đời do bất thường bẩm sinh của cơ vận nhãn, rối loạn thần kinh, di truyền,... 

Đục thủy tinh thể bẩm sinh làm tăng nguy cơ lác mắt

3. Mắt lác ảnh hưởng đến trẻ như thế nào?

Lác mắt nếu không được can thiệp điều trị sớm có thể khiến trẻ bị:

• Nhược thị: 

Mắt lác khiến cho não liên tục phải nhận hai hình ảnh khác nhau và tự động loại bỏ hình ảnh thu được ở bên phía mắt lệch để tránh hiện tượng nhìn đôi. Lâu dần, dù cấu trúc mắt vẫn bình thường nhưng bên mắt lệch sẽ bị giảm chức năng nhìn.

• Giảm khả năng nhìn bằng hai mắt:

Khi hai mắt không phối hợp tốt, trẻ sẽ giảm khả năng ước lượng khoảng cách, phối hợp tay - mắt,... Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình học tập, chơi thể thao và các hoạt động thường ngày.

• Ảnh hưởng tâm lý:

Khi lớn hơn, lác mắt có thể khiến trẻ bị bạn bè trêu chọc, thiếu tự tin, ngại giao tiếp,... 

4. Cha mẹ nên làm gì khi phát hiện dấu hiệu bé bị lác mắt?

Khi nhận thấy trẻ có những biểu hiện nghi ngờ lác mắt, cha mẹ không nên tự theo dõi quá lâu tại nhà hoặc áp dụng các mẹo truyền miệng. Những việc dưới đây có thể giúp quá trình thăm khám và điều trị của trẻ đạt hiệu quả tốt hơn.

4.1. Sớm cho trẻ đi khám bác sĩ chuyên khoa Mắt

Nếu nghi ngờ dấu hiệu bé bị lác mắt, cha mẹ nên sớm đưa trẻ đến khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán chính xác. Quá trình này sẽ giúp trẻ được đánh giá đúng độ lệch của mắt và tình trạng thị lực hiện tại.

Trẻ có biểu hiện bất thường tại mắt cần sớm được bác sĩ khám chuyên khoa thăm khám 

4.2. Điều trị đúng phác đồ

Trẻ bị lác mắt nên được điều trị thật sớm. Đặc biệt, điều trị trước 6 tuổi thường cho kết quả tốt hơn vì hệ thống thị giác của trẻ vẫn đang trong quá trình phát triển.

Tùy thuộc vào nguyên nhân, mức độ lác và độ tuổi của trẻ, bác sĩ sẽ đưa ra phương án điều trị phù hợp. Mục tiêu điều trị lác ở trẻ không chỉ nhằm đưa hai mắt về đúng vị trí mà còn giúp hai mắt phối hợp tốt và phòng ngừa nhược thị.

Các phương pháp điều trị lác mắt ở trẻ thường được cân nhắc gồm:

• Đeo kính điều chỉnh tật khúc xạ:

Nếu lác mắt liên quan đến viễn thị hoặc các tật khúc xạ khác, bác sĩ sẽ chỉ định đeo kính với số đo phù hợp. Với trường hợp lác trong do điều tiết, việc đeo kính đúng độ sẽ giúp cải thiện đáng kể tình trạng lệch mắt.

• Điều trị nhược thị:

Nếu một mắt nhìn kém hơn mắt còn lại, trẻ có thể được cân nhắc điều trị nhược thị bằng các phương pháp như:

- Che mắt lành theo chỉ dẫn của bác sĩ để kích thích mắt yếu hoạt động tốt hơn, tránh nguy cơ xảy ra nhược thị.

- Sử dụng thuốc nhỏ mắt làm mờ tạm thời mắt khỏe trong một khoảng thời gian, kết hợp tái khám định kỳ để đánh giá hiệu quả. 

• Phẫu thuật chỉnh lác:

Khi lác mắt không cải thiện bằng các phương pháp trên và trẻ đã trên 3 tuổi, bác sĩ sẽ cân nhắc phẫu thuật điều chỉnh cơ vận nhãn. Phẫu thuật giúp đưa hai mắt về vị trí thẳng hàng. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, một số trường hợp vẫn cần tiếp tục đeo kính hoặc tập luyện phục hồi chức năng thị giác.

Nhận biết sớm dấu hiệu bé bị lác mắt để can thiệp kịp thời là cách tốt nhất giúp bảo vệ thị lực của trẻ. Nếu phát hiện con có dấu hiệu nghi ngờ, cha mẹ có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56, đặt lịch khám cho con cùng bác sĩ Chuyên khoa Mắt - Hệ thống Y tế MEDLATEC để được chẩn đoán đúng và có phương án can thiệp phù hợp.