1. Tiền sản giật khi mang thai là gì và vì sao mẹ bầu cần đặc biệt cảnh giác?

Tiền sản giật là một rối loạn xuất hiện trong thai kỳ, đặc trưng bởi tình trạng huyết áp tăng cao kết hợp với dấu hiệu tổn thương ở các cơ quan như thận, gan hoặc hệ thần kinh. Phần lớn trường hợp được phát hiện sau tuần thai thứ 20 và thường gặp nhiều trong tam cá nguyệt thứ ba. Tuy nhiên, bệnh cũng có thể khởi phát trong quá trình chuyển dạ hoặc sau sinh, thường trong vòng 48 giờ đầu, mặc dù một số trường hợp có thể xuất hiện muộn hơn, trong vòng 6 tuần sau sinh.

Đây là một trong những biến chứng sản khoa nguy hiểm bởi nếu không được theo dõi và điều trị đúng thời điểm, bệnh có thể tiến triển thành sản giật. Với các cơn co giật không do nguyên nhân thần kinh khác. Ngoài ra, Tiền sản giật còn làm tăng nguy cơ nhiều biến chứng nặng như hội chứng HELLP, đột quỵ, phù phổi cấp, suy thận cấp, suy gan, rối loạn đông máu, nhau bong non, sinh non, thai chậm phát triển trong tử cung và thai lưu. Những biến chứng này có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của cả mẹ và em bé nếu không được xử trí kịp thời.

Tiền sản giật thường xuất hiện sau tuần thai thứ 20 với biểu hiện tăng huyết áp và có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan trong cơ thể mẹ bầu

Các chuyên gia cho rằng sự hình thành bệnh có liên quan đến quá trình phát triển bất thường của hệ thống mạch máu nuôi nhau thai. Khi lưu lượng máu đến bánh nhau bị giảm, dẫn đến tình trạng thiếu oxy tại nhau thai. Từ đó, bánh nhau giải phóng nhiều yếu tố gây rối loạn chức năng nội mô mạch máu, làm tăng huyết áp và gây tổn thương nhiều cơ quan của người mẹ như thận, gan, não và hệ tim mạch. 

Nhiều yếu tố cũng làm tăng nguy cơ mắc bệnh như mang thai lần đầu, tiền sử tăng huyết áp, bệnh thận, đái tháo đường, béo phì, đa thai hoặc từng bị tiền sản giật ở lần mang thai trước. Phụ nữ mang thai trên 35 tuổi hoặc dưới 20 tuổi cũng được xếp vào nhóm có nguy cơ cao hơn so với thai phụ khác.

2. Dấu hiệu nhận biết tiền sản giật

Không phải mọi trường hợp đều có biểu hiện rõ ràng ngay từ đầu. Một số thai phụ gần như không cảm nhận được bất thường và chỉ được phát hiện khi khám thai định kỳ hoặc đo huyết áp. Chính vì vậy, việc khám thai định kỳ và theo dõi huyết áp đóng vai trò rất quan trọng trong quá trình phát hiện sớm.

Dấu hiệu đặc trưng của tiền sản giật là huyết áp tăng từ 140/90 mmHg trở lên trong ít nhất hai lần đo cách nhau tối thiểu 4 giờ ở những thai phụ trước đó có huyết áp bình thường. Ngoài tăng huyết áp, mẹ bầu còn có thể xuất hiện một số triệu chứng như:

• Đau đầu dữ dội, kéo dài và ít đáp ứng với các biện pháp nghỉ ngơi;
• Mờ mắt, nhìn thấy chấm sáng hoặc nhạy cảm với ánh sáng;
• Đau vùng hạ sườn phải hoặc đau bụng trên;
• Buồn nôn và nôn nhiều;
• Tiểu ít hơn bình thường;
• Phù ở mặt, bàn tay hoặc chân kèm tăng cân nhanh trong thời gian ngắn;
• Khó thở do dịch tích tụ trong phổi.

Đo huyết áp kết hợp xét nghiệm nước tiểu và máu giúp phát hiện sớm nguy cơ tiền sản giật ở phụ nữ mang thai

Bên cạnh triệu chứng lâm sàng, bác sĩ sẽ chỉ định thực hiện nhiều xét nghiệm nhằm xác định mức độ bệnh cũng như theo dõi sức khỏe của mẹ và thai nhi. Bao gồm đo huyết áp nhiều lần, xét nghiệm nước tiểu để tìm protein niệu, xét nghiệm máu đánh giá chức năng gan, thận và số lượng tiểu cầu. Đồng thời, thai nhi cũng được siêu âm để theo dõi sự phát triển, lượng nước ối, đo Doppler mạch máu thai và bánh nhau, kết hợp theo dõi tim thai.

Nếu xuất hiện các dấu hiệu như đau đầu dữ dội, nhìn mờ đột ngột, đau bụng nhiều hoặc khó thở, thai phụ cần đến cơ sở y tế ngay thay vì tự theo dõi tại nhà. Đây đều là những biểu hiện cảnh báo bệnh có thể đang chuyển sang giai đoạn nặng.

3. Cách phòng ngừa tiền sản giật hiệu quả

Sau khi đã hiểu tiền sản giật khi mang thai là gì, mẹ bầu cần chủ động thực hiện các biện pháp theo dõi và phòng ngừa nhằm hạn chế nguy cơ xảy ra biến chứng trong suốt thai kỳ. Mặc dù không phải mọi trường hợp đều có thể ngăn ngừa hoàn toàn, nhưng việc kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ sẽ góp phần giảm khả năng mắc bệnh và giúp phát hiện bất thường ngay từ giai đoạn sớm.

Để giảm nguy cơ mắc bệnh, phụ nữ trước và trong thai kỳ nên duy trì cân nặng phù hợp, xây dựng chế độ ăn cân đối, tập luyện nhẹ nhàng, kiểm soát tốt các bệnh lý nền như tăng huyết áp hoặc đái tháo đường. Với những thai phụ có nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định sử dụng aspirin liều thấp từ sau tuần thai thứ 12 và bổ sung canxi đầy đủ theo từng trường hợp cụ thể.

Ngoài việc duy trì lối sống lành mạnh, thai phụ cần khám thai đúng lịch để được theo dõi huyết áp cũng như đánh giá sự phát triển của thai nhi. Người mẹ cũng không nên tự ý sử dụng thuốc, vitamin hoặc thực phẩm bổ sung khi chưa có chỉ định của bác sĩ và chủ động thăm khám nếu xuất hiện bất kỳ triệu chứng bất thường nào trong suốt thai kỳ cũng như sau sinh.

Khám thai định kỳ và theo dõi huyết áp thường xuyên giúp giảm nguy cơ biến chứng do tiền sản giật

Hiểu đúng tiền sản giật khi mang thai là gì là bước quan trọng giúp mẹ bầu chủ động chăm sóc sức khỏe trong suốt thai kỳ. Việc duy trì khám thai định kỳ, theo dõi huyết áp thường xuyên, chú ý những dấu hiệu bất thường và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ sẽ giúp phát hiện sớm nguy cơ, giảm thiểu biến chứng và góp phần bảo vệ an toàn cho cả mẹ lẫn thai nhi.

Nếu còn có thêm thắc mắc cần giải đáp hoặc nhu cầu kiểm tra sức khỏe thai kỳ, mẹ bầu có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được đội ngũ bác sĩ Sản phụ khoa đưa ra khuyến cáo chính xác và phù hợp.