1. Giải đáp thắc mắc hp dạ dày có lây không 

Giải đáp thắc mắc hp dạ dày có lây không. Câu trả lời là vi khuẩn HP có thể lây nhiễm từ người sang người. Tỷ lệ nhiễm HP trong cộng đồng tại Việt Nam hiện ở mức rất cao, ước tính chiếm khoảng 70% dân số. Vi khuẩn này lây lan âm thầm, chủ yếu trong gia đình, và liên quan nhiều đến thói quen sinh hoạt, ăn uống chung. Hiện nay đường lây chính xác chưa được xác định hoàn toàn. Nhiều bằng chứng cho thấy vi khuẩn có thể lây qua nhiều đường khác nhau, chủ yếu từ người sang người.

Vi khuẩn HP có khả năng tồn tại trong nước bọt, cao răng, mảng bám răng, dịch vị dạ dày và phân của người bệnh. Do đó, bất kỳ hành vi tiếp xúc mút mát, ăn uống chung không đảm bảo vệ sinh nào cũng có thể trở thành "cầu nối" đưa vi khuẩn nhập cảnh vào dạ dày của người khỏe mạnh .Phần lớn các trường hợp nhiễm HP xảy ra từ thời thơ ấu, thường qua tiếp xúc gần gũi với người lớn trong gia đình.

Vi khuẩn HP

2. Các con đường lây nhiễm chính của vi khuẩn HP dạ dày

Hiểu rõ các con đường truyền nhiễm thực tế sẽ giúp người bệnh và gia đình chủ động phòng tránh rủi ro lây nhiễm chéo:

Con đường Miệng - Miệng (Đường lây phổ biến nhất)

Đây là con đường lây truyền trực tiếp thường gặp trong sinh hoạt hàng ngày:

• Tiếp xúc qua nước bọt và dịch tiết: Việc hôn trực tiếp, dùng chung bàn chải đánh răng, dùng chung cốc uống nước hay thìa đũa với người nhiễm HP sẽ làm tăng nguy cơ lây bệnh.
• Thói quen gắp thức ăn cho nhau: Dùng đũa cá nhân gắp thức ăn cho người khác hoặc chấm chung một bát gia vị là thói quen khiến vi khuẩn dễ dàng lây lan giữa các thành viên trên bàn ăn.
• Thói quen mớm thức ăn cho trẻ: Nhiều phụ huynh có thói quen thổi nguội, nhai mớm thức ăn hoặc dùng môi kiểm tra nhiệt độ bình sữa của trẻ. Đây chính là nguyên nhân hàng đầu khiến tỷ lệ trẻ em nhiễm HP tăng cao.

Thói quen gắp thức ăn cho người khác dễ khiến vi khuẩn lây lan 

Con đường Phân - Miệng

Vi khuẩn HP sau khi theo dịch vị xuống ruột sẽ được đào thải một phần qua phân.

• Nếu người bệnh đi vệ sinh nhưng không rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng, vi khuẩn sẽ bám vào tay và dính lên thức ăn, đồ uống hoặc các vật dụng sinh hoạt.
• Việc tiêu thụ thực phẩm tái sống, nguồn nước bị ô nhiễm hoặc không được nấu chín kỹ do dính vi sinh vật từ phân cũng khiến vi khuẩn xâm nhập ngược lại vào đường tiêu hóa.

Thói quen ăn rau sống hoặc thực phẩm nấu chưa chín kĩ cũng là tác nhân gây nguy cơ nhiễm HP 

Con đường Dạ dày - Miệng

Trường hợp này xảy ra khi người bệnh bị trào ngược dạ dày thực quản, ợ chua hoặc nôn ói.

• Dịch vị dạ dày chứa nồng độ vi khuẩn HP rất cao bị trào ngược lên khoang miệng và bám lại ở chân răng, nước bọt.
• Việc tiếp xúc với chất nôn của người bệnh mà không có đồ bảo hộ hoặc không vệ sinh khu vực xung quanh sạch sẽ cũng tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm.

Con đường lây gián tiếp qua dụng cụ y tế 

Đây là đường lây truyền gián tiếp qua các dụng cụ y tế không được tiệt trùng đúng quy chuẩn.

• Các thiết bị như ống nội soi dạ dày, dụng cụ nha khoa và kìm sinh thiết nếu không được khử khuẩn triệt để sau khi dùng cho người nhiễm HP có thể làm lây sang cho bệnh nhân thăm khám tiếp theo.
• Tuy nhiên, tại các bệnh viện lớn uy tín, quy trình tiệt trùng dụng cụ y tế hiện nay được thực hiện nghiêm ngặt nên nguy cơ này đã được giảm thiểu tối đa.

3. Vì sao vi khuẩn HP lại dễ dàng lây lan trong gia đình?

Sự lây nhiễm HP giữa các thành viên sống chung một mái nhà diễn ra vô cùng phổ biến do các yếu tố sinh hoạt mang tính gia đình:

• Dùng chung đồ dùng ăn uống: Bát, đũa, cốc uống nước, thìa xới cơm thường được giặt rửa chung và dùng xáo trộn giữa các thành viên.
• Thói quen ăn uống tập thể: Dùng chung bát nước chấm, gắp thức ăn cho nhau, uống chung một ly nước là những nét văn hóa ẩm thực vô cùng quen thuộc nhưng lại vô tình tạo điều kiện cho vi khuẩn HP phát tán.
• Tiếp xúc thân mật hàng ngày: Cha mẹ ôm hôn môi, hôn má trẻ nhỏ, hoặc sinh hoạt vợ chồng đều là cơ hội để nước bọt mang vi khuẩn di chuyển sang người khỏe mạnh.
• Thiếu thói quen rửa tay đúng cách: Rửa tay qua loa bằng nước lạnh trước khi ăn hoặc sau khi đi vệ sinh không thể tiêu diệt được vi khuẩn bám trên da tay.

4. Tác hại và biến chứng nguy hiểm khi bị nhiễm vi khuẩn HP

Nhiều người lầm tưởng nhiễm HP chỉ gây ra những cơn đau bụng thoáng qua, tuy nhiên vi khuẩn này có thể tàn phá niêm mạc dạ dày kéo dài:

• Viêm dạ dày mạn tính: Vi khuẩn HP tiết ra enzyme Urease làm trung hòa axit dạ dày, đồng thời giải phóng các độc tố tiết ra làm phá hủy lớp màng nhầy bảo vệ, gây ra phản ứng viêm đỏ, sưng tấy niêm mạc kéo dài.
• Viêm loét dạ dày - tá tràng: Sự bào mòn liên tục của axit kết hợp với hoạt động của vi khuẩn tạo thành các vết loét nông rồi sâu tại niêm mạc dạ dày và hành tá tràng, gây đau quặn vùng thượng vị, ợ chua, nôn ói.
• Xuất huyết dạ dày và thủng dạ dày: Các vết loét ăn sâu vào mạch máu gây chảy máu rỉ rả (đi ngoài phân đen) hoặc thủng dạ dày cấp tính đe dọa tính mạng.
• Ung thư dạ dày: Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC, thuộc Tổ chức Y tế Thế giới) đã xếp vi khuẩn HP vào nhóm 1, nhóm tác nhân gây ung thư ở người. Tình trạng viêm mạn tính, teo niêm mạc và dị sản ruột kéo dài do HP là tiền đề hình thành các khối u ác tính. Tuy nhiên, phần lớn người nhiễm HP không có triệu chứng và không bị ung thư dạ dày.

5. Phương pháp chẩn đoán vi khuẩn HP chính xác hiện nay

Khi nghi ngờ bản thân bị nhiễm HP hoặc có thành viên trong gia đình mắc bệnh, bạn nên đến các cơ sở y tế để thực hiện chẩn đoán:

Các phương pháp không xâm lấn 

• Test thở C13 hoặc C14 (Urea Breath Test): Đây là xét nghiệm không xâm lấn được ưu tiên để kiểm tra vi khuẩn HP với độ chính xác cao (độ nhạy trên 90%, độ đặc hiệu khoảng 96%), thực hiện nhẹ nhàng, không đau đớn, thích hợp cho cả trẻ em và người già.
• Xét nghiệm tìm kháng nguyên HP trong phân: Giúp phát hiện sự có mặt của vi khuẩn đào thải qua đường tiêu hóa. Lưu ý: test thở và xét nghiệm kháng nguyên phân có thể cho kết quả âm tính giả nếu bạn đang dùng thuốc ức chế bơm proton trong vòng 2 tuần, hoặc kháng sinh và bismuth trong vòng 4 tuần trước khi làm xét nghiệm. Hãy hỏi bác sĩ về thời điểm ngưng thuốc phù hợp.
• Xét nghiệm máu tìm kháng thể HP: Không được khuyến cáo để chẩn đoán nhiễm HP đang hoạt động và không dùng để kiểm tra sau điều trị, không phân biệt được người bệnh đang nhiễm hay đã khỏi bệnh.

Các phương pháp xâm lấn 

• Test nhanh Urease (CLO Test): Lấy một mẫu mô nhỏ tại niêm mạc dạ dày qua ống nội soi đặt vào dung dịch chỉ thị màu để xác định sự tồn tại của vi khuẩn.
• Làm sinh thiết mô bệnh học và nuôi cấy vi khuẩn: Giúp quan sát trực tiếp hình thái vi khuẩn và làm kháng sinh đồ để chọn thuốc điều trị hiệu quả cho các trường hợp kháng thuốc.

6. Các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm vi khuẩn HP 

Để ngăn chặn vi khuẩn HP tấn công và bảo vệ sức khỏe cho các thành viên trong nhà, bạn cần chủ động thực hiện các thói quen vệ sinh khoa học:

• Thay đổi thói quen trên bàn ăn: Dùng đũa muỗng riêng cho từng người; không dùng đũa cá nhân gắp thức ăn cho người khác; sử dụng thìa xới cơm và muôi múc canh riêng.
• Tuyệt đối không nhai mớm thức ăn cho trẻ: Không thổi nguội thức ăn bằng miệng, không thử thìa sữa hay thức ăn của bé trước khi cho bé ăn.
• Giữ vệ sinh cá nhân và ăn uống: Rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Ăn chín, uống sôi, hạn chế ăn rau sống hay thực phẩm vỉa hè không đảm bảo vệ sinh.
• Không dùng chung đồ dùng cá nhân: Bàn chải đánh răng, cốc uống nước, khăn mặt của từng thành viên cần được để riêng biệt.
• Tiệt trùng bát đĩa, dụng cụ ăn uống: Rửa sạch bát đĩa bằng nước rửa chén và phơi khô dưới ánh nắng hoặc dùng máy sấy bát đĩa tiệt trùng.
• Thăm khám và điều trị triệt để: Nếu trong nhà có người xác định nhiễm HP kèm theo viêm loét dạ dày, cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị của bác sĩ để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn, tránh tái nhiễm chéo trong gia đình. Sau khi kết thúc điều trị, cần làm lại test thở hoặc xét nghiệm kháng nguyên phân để xác nhận vi khuẩn đã được diệt, thường sau ít nhất 4 tuần kể từ khi ngừng kháng sinh. 

Trả lời cho câu hỏi HP dạ dày có lây không, vi khuẩn HP rất dễ lây lan qua nhiều con đường khác nhau. Hãy đi khám sớm nếu bạn có các dấu hiệu như nôn ra máu, đi ngoài phân đen, sụt cân không rõ nguyên nhân, khó nuốt, nôn kéo dài hoặc thiếu máu.

Quý khách hàng liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được tư vấn và hướng dẫn đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa, giúp phát hiện sớm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa.