1. Bị chó dại cắn nguy hiểm như thế nào?

Trước khi tìm hiểu xét nghiệm bệnh dại có thể thực hiện được hay không, bạn cần hiểu rõ mức độ nguy hiểm của bệnh dại sau khi bị chó cắn.

Bị chó dại cắn là tình huống vô cùng nguy hiểm, bởi bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất hiện nay. Khi virus dại xâm nhập vào cơ thể qua vết cắn, vết trầy xước hoặc niêm mạc, nếu không được xử trí và phòng ngừa kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong gần như 100% khi bệnh đã phát triển lên cơn dại.

Virus dại sau khi xâm nhập sẽ âm thầm di chuyển theo dây thần kinh về não. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng, thậm chí cả năm, khiến nhiều người chủ quan vì không thấy triệu chứng ngay sau khi bị cắn. Tuy nhiên, khi các dấu hiệu lâm sàng xuất hiện như sốt, đau đầu, sợ nước, sợ gió, co giật, rối loạn ý thức… bệnh tiến triển rất nhanh và không còn khả năng cứu chữa.

Bị chó dại cắn là tình huống vô cùng nguy hiểm 

Mức độ nguy hiểm của bệnh dại phụ thuộc vào vị trí và mức độ vết cắn. Những vết cắn sâu, chảy máu nhiều, đặc biệt ở vùng đầu, mặt, cổ, tay chân – nơi tập trung nhiều dây thần kinh - có nguy cơ lây nhiễm virus dại cao hơn và thời gian ủ bệnh thường ngắn hơn. Ngoài ra, việc bị chó nghi dại liếm vào vết thương hở hoặc niêm mạc cũng tiềm ẩn nguy cơ lây bệnh.

Điều đáng lo ngại là không thể chẩn đoán bệnh dại ở người ngay sau khi bị cắn thông qua triệu chứng thông thường. Do đó, mọi trường hợp bị chó cắn, nhất là chó không rõ nguồn gốc, chó thả rông, chó có biểu hiện bất thường như hung dữ, chảy dãi, cắn vô cớ… đều cần được xem là tình huống nguy cơ cao.

2. Sự thật: Có xét nghiệm bệnh dại cho người mới bị cắn không? 

Câu trả lời là không. Cho đến nay, trên thế giới chưa có bất kỳ phương pháp xét nghiệm nào (bao gồm xét nghiệm máu, nước tiểu hay các xét nghiệm sinh hóa thông thường) có thể phát hiện virus dại ở người ngay trong giai đoạn ủ bệnh sau khi bị chó cắn.

Sau khi xâm nhập qua vết cắn, vết trầy xước hoặc niêm mạc, virus dại không lưu hành tự do trong máu như nhiều loại virus khác. Thay vào đó, virus bám vào các đầu mút thần kinh ngoại vi và di chuyển âm thầm dọc theo sợi thần kinh về hệ thần kinh trung ương. Chính cơ chế này khiến các xét nghiệm máu hoàn toàn không có giá trị trong việc phát hiện sớm virus dại ở người mới bị phơi nhiễm.

Xét nghiệm chó dại cắn được thực hiện trên động vật nghi ngờ mắc bệnh dại 

Một số kỹ thuật chuyên sâu như xét nghiệm dịch não tủy, sinh thiết mô hoặc phát hiện kháng nguyên virus chỉ có thể cho kết quả khi bệnh đã khởi phát triệu chứng lâm sàng. Tuy nhiên, ở giai đoạn này, virus đã xâm nhập hệ thần kinh trung ương và gây tổn thương nghiêm trọng. Bệnh dại khi đã phát bệnh gần như luôn dẫn đến tử vong và hiện chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu mang lại hiệu quả rõ rệt. Vì vậy, việc xét nghiệm lúc này không còn ý nghĩa trong phòng ngừa hay cứu chữa.

Chính vì không có xét nghiệm phát hiện sớm trong giai đoạn ủ bệnh, nguyên tắc xử trí sau khi bị chó cắn là đánh giá nguy cơ và tiêm phòng dự phòng kịp thời, thay vì chờ đợi kết quả xét nghiệm để “xác nhận đã nhiễm virus hay chưa”. Đây là biện pháp duy nhất được chứng minh có hiệu quả trong phòng ngừa bệnh dại và bảo vệ tính mạng người bệnh.

3. Nên làm gì khi bị chó nghi dại cắn? 

Sau khi bị chó cắn, người dân không nên tự đánh giá mức độ nguy hiểm dựa trên cảm quan ban đầu. Dù vết thương nhỏ hay không chảy máu nhiều, nguy cơ phơi nhiễm virus dại vẫn có thể tồn tại nếu con vật mang mầm bệnh. Do đó, nguyên tắc quan trọng là xử trí sớm và đúng quy trình chuyên môn.

Trước hết, vết thương cần được làm sạch kỹ dưới vòi nước chảy trong thời gian đủ dài nhằm giảm tải lượng virus tại chỗ. Sau đó, sát khuẩn bằng dung dịch phù hợp để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng thứ phát. Việc xử trí tại nhà chỉ mang tính bước đầu và không thay thế cho thăm khám y tế.

Ngay sau sơ cứu, người bị cắn cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá mức độ phơi nhiễm theo hướng dẫn của Bộ Y tế. Tùy vào vị trí, tính chất vết thương và tình trạng con vật, bác sĩ sẽ chỉ định tiêm vắc xin phòng dại, huyết thanh kháng dại (nếu cần) và tiêm phòng uốn ván. Việc tiêm phòng cần được thực hiện đúng lịch, đủ liều và theo dõi sát trong suốt quá trình điều trị dự phòng.

Song song với đó, con vật đã cắn người cần được theo dõi theo quy định. Nếu trong thời gian theo dõi xuất hiện dấu hiệu nghi dại hoặc con vật chết, người bị cắn phải thông báo ngay cho cơ quan thú y và tiếp tục hoàn tất phác đồ điều trị theo hướng dẫn y tế.

Bệnh dại là bệnh truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu được xử trí đúng và kịp thời sau phơi nhiễm. Vì vậy, mọi trường hợp bị chó cắn đều cần được tiếp cận y tế sớm để đảm bảo an toàn.

Tiêm phòng là biện pháp phòng ngừa bệnh hiệu quả 

Như vậy, với mức độ nguy hiểm đặc biệt của bệnh dại, việc xử trí đúng cách ngay sau khi bị chó cắn là yếu tố then chốt giúp bảo vệ tính mạng. Thay vì chỉ băn khoăn xét nghiệm bệnh dại ở đâu, người bị cắn cần chủ động đến cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ đánh giá nguy cơ, tư vấn xét nghiệm phù hợp và tiêm phòng dại kịp thời. Nếu có thêm thắc mắc cần giải đáp, người dân vui lòng liên hệ MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.