1. Cập nhật diễn biến dịch bệnh Nipah

Phản hồi từ Chính phủ Ấn Độ: Vào ngày 27/1/2026, Bộ Y tế Ấn Độ (PIB) đã đính chính các thông tin sai lệch trên truyền thông, khẳng định chỉ có 2 ca nhiễm xác nhận tại Tây Bengal tính từ tháng 12/2025 đến nay và tình hình vẫn đang trong tầm kiểm soát. Cơ quan y tế Ấn Độ đang tích cực khoanh vùng, ngăn chặn dịch bệnh lan rộng ra cộng đồng. 

Trước lo ngại virus Nipah bùng phát, nhiều quốc gia cũng nhanh chóng tái thiết lập các biện pháp kiểm soát giống như thời kỳ đại dịch COVID-19 với người đến từ vùng có nguy cơ cao. Cụ thể: 

• Tại Thái Lan: Ba sân bay lớn Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket đều được tăng cường kiểm soát. Những hành khách đến từ Tây Bengal sẽ phải kiểm tra thân nhiệt, khai báo y tế và nhận thẻ theo dõi sức khỏe trong 21 ngày. 
• Tại Đài Loan: Có kế hoạch đưa Nipah vào danh sách bệnh truyền nhiễm loại 5 (mức cao nhất), nhằm chủ động triển khai phòng dịch kịp thời. 
• Tại Hồng Kông: Tất cả hành khách bay từ Ấn Độ nhập cảnh đều phải kiểm tra y tế tại cửa máy bay. 
• Tại Nepal: Đang thiết lập hàng loạt chốt kiểm tra thân nhiệt và giám sát y tế tại sân bay quốc tế Kathmandu và cửa khẩu giáp với biên giới Ấn Độ. 

Trước diễn biến khó đoán của dịch bệnh Nipah, một số nước đã tái thiết lập biện pháp kiểm soát giống thời COVID

2. Triệu chứng bệnh

Thời gian ủ bệnh của Nipah kéo dài trong khoảng 4 đến 14 ngày. Tuy nhiên cũng có trường hợp, thời gian ủ bệnh có thể kéo dài đến 45 ngày. Người bị nhiễm virus Nipah có thể biểu hiện các triệu chứng từ nhẹ đến nghiêm trọng, tuỳ mức độ tiến triển. Ban đầu, người bệnh thường cảm thấy đau đầu, sốt, đau họng và nôn mửa. Sau đó là triệu chứng chóng mặt, buồn ngủ, rối loạn ý thức và một số dấu hiệu cảnh báo tình trạng viêm não cấp tính. 

Triệu chứng khi mới nhiễm Nipah gần tương tự như bị nhiễm cảm cúm

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể bị viêm phổi không điển hình hoặc gặp vấn đề nghiêm trọng về đường hô hấp như suy hô hấp cấp tính. Trường hợp bệnh lý tiến triển nặng, người bệnh có nguy cơ bị viêm não, co giật và hôn mê trong 24 đến 48 giờ sau đó. 

Phần lớn bệnh nhân sống sót sau viêm não cấp tính đều phục hồi hoàn toàn. Tuy nhiên, đã có trường hợp được báo cáo ghi nhận về di chứng thần kinh. Theo đó, khoảng 20% người bệnh có thể bị di chứng liên quan đến hệ thần kinh như rối loạn co giật, thay đổi tính cách. 

Mặc dù không lây lan nhanh như SARS-CoV-2 nhưng tỷ lệ tử vong khi bị nhiễm lại tương đối cao (từ 40% đến 75%). 

3. Virus Nipah lây qua đường nào? 

Virus Nipah có thể lây lan thông qua 3 con đường chính, cụ thể: 

• Lây từ động vật sang người: Virus Nipah được tìm thấy nhiều trong dơi ăn quả, nhất là loài thuộc chi Pteropus. Đồng thời virus Nipah còn có khả năng lây nhiễm cao ở lợn. Một số trường hợp ghi nhận các động vật nuôi khác như ngựa, dê, cừu, mèo và chó. Nếu ăn phải trái cây chứa dịch tiết của dơi nhiễm Nipah hoặc vô tình tiếp xúc với chất thải của dơi, chúng ta dễ bị nhiễm bệnh.
• Lây từ người sang người: Khi tiếp xúc với máu, phân hoặc nước tiểu, dịch tiết của người nhiễm bệnh, chúng ta cũng có thể bị nhiễm bệnh. Khác với COVID-19, Nipah hiện chưa được ghi nhận lây lan dễ dàng qua không khí, tuy nhiên các biện pháp phòng ngừa giọt bắn và tiếp xúc vẫn là bắt buộc, đặc biệt trong môi trường bệnh viện. 
• Lây qua thực phẩm bị nhiễm bẩn: Nếu ăn phải trái cây hoặc thực phẩm mà dơi đã ăn dở hoặc để lại dịch tiết chứa virus, bạn có thể bị nhiễm bệnh. 

Khi ăn phải trái cây đã bị dơi nhiễm Nipah cắn dở, bạn có nguy cơ bị nhiễm bệnh

4. Chẩn đoán và điều trị

Các triệu chứng Nipah trong giai đoạn đầu thường không rõ ràng, dễ bị nhầm lẫn với bệnh cảm cúm hoặc bệnh về đường hô hấp. Vậy nên, ngoài thăm hỏi triệu chứng, bác sĩ cần kết hợp điều tra dịch tễ và chỉ định một số xét nghiệm chuyên sâu khác như:

• Xét nghiệm PCR: Giúp phát hiện sự tồn tại của virus Nipah trong các dạng mẫu bệnh phẩm như máu, dịch mũi-họng, dịch não tủy, nước tiểu. Ưu điểm của phương pháp xét nghiệm này là cho độ chính xác cao và thực hiện được ngay trong giai đoạn cấp tính của bệnh. 
• Xét nghiệm huyết thanh ELISA: Được sử dụng để phát hiện kháng thể (IgM và IgG) trong máu hoặc dịch não tủy, thường có giá trị cao trong giai đoạn sau của bệnh hoặc giai đoạn hồi phục.
• Nuôi cấy virus: Bác sĩ sẽ lấy mẫu bệnh phẩm của bệnh nhân hoặc động vật để nuôi cấy, nhằm phát hiện sự tồn tại của virus Nipah (nếu có). Phương pháp này đòi hỏi điều kiện an toàn sinh học rất nghiêm ngặt (thường là cấp độ BSL-4) để tránh rủi ro lây nhiễm cho nhân viên phòng thí nghiệm. 

Bệnh Nipah hiện chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị đặc hiệu. Phác đồ điều trị hiện chủ yếu tập trung kiểm soát triệu chứng, phòng ngừa biến chứng về đường hô hấp và thần kinh cho người bệnh. Trường hợp có dấu hiệu bị suy hô hấp, co giật, rối loạn huyết áp hoặc suy đa tạng, bệnh nhân cần được chăm sóc và theo dõi tại khoa hồi sức tích cực. 

Nipah có thể được chẩn đoán thông qua triệu chứng kết hợp xét nghiệm chuyên sâu

5. Cách phòng ngừa

Để chủ động phòng ngừa lây nhiễm virus Nipah, mọi người nên chú ý áp dụng các biện pháp sau: 

• Không để dơi tiếp cận các nguồn nhựa cây (như cây chà là). Nước ép từ cây họ cọ hoặc chà là nên được đun sôi trước khi uống. 
• Tuyệt đối loại bỏ trái cây có dấu hiệu bị động vật cắn.
• Duy trì thói quen ăn chín uống sôi, sơ chế thực phẩm kỹ lưỡng trước khi chế biến. 
• Gọt hoặc lột sạch vỏ trái cây trước khi ăn, nhất là những loại quả dơi hay trú ngụ như chà là, chuối, quả sung. 
• Tránh tiếp xúc gần với người khác (bắt tay, ôm, hôn) nếu không mang đồ bảo hộ như khẩu trang, găng tay. 
• Rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn sau khi tiếp xúc với người khác hoặc chạm vào chất thải, bề mặt dễ bám dính vi khuẩn hoặc virus.
• Hạn chế tối đa việc tiếp xúc với đàn lợn tại các khu vực đang có dịch hoặc nghi ngờ có dịch. 
• Nếu phải làm việc trong trang trại chăn nuôi hoặc lò mổ, bạn cần mang đồ bảo hộ như ủng, găng tay, khẩu trang, mặc quần áo bảo hộ chuyên dụng. 
• Mang đồ bảo hộ và rửa tay thường xuyên nếu phải chăm sóc người bệnh. 

Nếu phải làm việc trong lĩnh vực chăn nuôi, bạn cần chú ý mang đồ bảo hộ

6. Virus Nipah có ở Việt Nam không? 

Cho đến ngày 28/01/2026, nước ta chưa ghi nhận ca nhiễm virus Nipah nào. Tuy nhiên, Bộ Y tế đã sớm đưa ra hướng dẫn, chỉ đạo triển khai công tác phòng chống ngay tại hệ thống cửa khẩu. 

Cũng theo Bộ Y tế, dù dịch bệnh Nipah chưa xâm nhập Việt Nam nhưng người dân cũng nên chủ động áp dụng biện pháp phòng dịch, hạn chế di chuyển đến khu vực có dịch. Trường hợp đi từ vùng dịch về, người dân cần tự theo dõi tình hình sức khỏe trong 14 ngày, kịp thời tìm đến cơ sở y tế nếu xuất hiện triệu chứng bất thường. 

Virus Nipah chưa có vắc xin phòng ngừa đặc hiệu, tỷ lệ tử vong khi nhiễm bệnh có thể lên đến 75%. Trước diễn biến khó lường của dịch bệnh Nipah, mọi người cần chủ động áp dụng các biện pháp phòng ngừa, kịp thời thăm khám nếu nghi ngờ mắc bệnh. Nếu chưa tìm được địa chỉ thăm khám hoặc xét nghiệm uy tín, bạn có thể tìm đến Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch khám hoặc xét nghiệm, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.