1. Co kéo cơ hô hấp phụ là gì?

Đây là hiện tượng các cơ hỗ trợ hô hấp ngoài cơ hoành, bao gồm cơ ức đòn chũm, cơ liên sườn và cơ bậc thang, hoạt động quá mức trong quá trình hít thở. Thông thường, cơ hoành và các cơ hô hấp chính đảm nhận phần lớn việc hít thở. Khi cơ thể gặp khó khăn trong việc cung cấp đủ oxy, do bệnh lý hô hấp tắc nghẽn đường thở hoặc suy hô hấp, các cơ phụ này sẽ được huy động để tăng thể tích lồng ngực và hỗ trợ luồng khí đi vào phổi.

Hiện tượng này thường xuất hiện rõ rệt ở trẻ em hoặc người bệnh mắc các bệnh lý hô hấp mạn tính. Tình trạng này cần được nhận biết sớm và theo dõi cẩn thận, vì đây là dấu hiệu cảnh báo suy hô hấp hoặc tình trạng thiếu oxy, yêu cầu can thiệp y tế kịp thời để tránh biến chứng.

2. Nguyên nhân gây co kéo cơ hô hấp phụ

Hiện tượng này thường xuất hiện khi cơ thể phải gắng sức để hít thở do các nguyên nhân sau:

• Bệnh lý hô hấp cấp hoặc mạn tính: Hen suyễn, viêm phổi, tắc nghẽn đường thở mạn tính (COPD) khiến đường thở bị thu hẹp, làm cơ thể phải sử dụng thêm các cơ phụ để thở.
• suy hô hấp hoặc thiếu oxy: Khi cơ thể không nhận đủ oxy, ví dụ trong suy tim mất bù kèm phù phổi, bệnh lý thần kinh cơ hoặc các tình trạng suy hô hấp cấp, cơ phụ hô hấp sẽ tham gia để hỗ trợ quá trình hít thở.
• Tắc nghẽn đường thở trên hoặc dưới: Dị vật, viêm thanh quản, viêm phế quản, khối u hoặc dịch tiết trong đường thở có thể cản trở luồng khí, buộc các cơ phụ hoạt động nhiều hơn.
• Yếu tố khác: Hoạt động gắng sức quá mức, nhiễm trùng nặng hoặc môi trường nhiều bụi, khói và dị nguyên có thể làm tăng nhu cầu oxy và kích thích co kéo cơ phụ.

Suy hô hấp cấp là một trong những nguyên nhân gây co kéo cơ hô hấp phụ

3. Dấu hiệu nhận biết co kéo cơ hô hấp phụ

Người bệnh hoặc người chăm sóc có thể nhận biết hiện tượng này thông qua các biểu hiện sau:

• Co kéo cơ ức đòn chũm (sternocleidomastoid): Khi hít vào, vùng cơ cổ lõm rõ, đặc biệt dễ thấy ở trẻ em.
• Co kéo cơ liên sườn: Các khe giữa xương sườn bị hõm khi hít vào, biểu hiện cơ liên sườn tham gia quá mức.
• Co kéo vùng dưới bờ sườn (subcostal) hoặc vùng thượng đòn: Quan sát thấy vùng dưới xương ức hoặc hõm trên xương đòn lõm vào khi hít thở, kèm theo lồng ngực di động mạnh hơn bình thường.
• Nhịp thở nhanh, nông: Người bệnh thở gấp, khó giữ nhịp thở đều.
• Môi hoặc da tím tái (trường hợp nặng): Dấu hiệu thiếu oxy nghiêm trọng, cần được can thiệp y tế ngay.
• Khó thở tăng lên khi gắng sức: Người bệnh có thể cảm thấy hụt hơi ngay cả khi thực hiện các hoạt động nhẹ.

Người bệnh co kéo cơ hô hấp thường có nhịp thở nhanh và nông

4. Cách xử lý và chăm sóc người bệnh co kéo cơ hô hấp phụ

Dưới đây là hướng dẫn chi tiết để chăm sóc và xử lý hiện tượng co kéo cơ hô hấp phụ, giúp giảm nguy cơ suy hô hấp và theo dõi kịp thời diễn tiến của người bệnh :

Chăm sóc tại nhà với các trường hợp nhẹ 

Với các trường hợp nhẹ và chưa có dấu hiệu suy hô hấp nặng, người bệnh có thể được chăm sóc tại nhà bằng những biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả:

• Giữ bệnh nhân ở tư thế thoải mái, lưng thẳng, đầu hơi ngửa để hít thở dễ dàng hơn.
• Khuyến khích thở chậm, đều và hạn chế gắng sức hoặc vận động mạnh.
• Đảm bảo môi trường thông thoáng, tránh khói bụi và các dị nguyên.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như nhịp thở, mức độ co kéo cơ hô hấp phụ, màu da và môi để phát hiện tình trạng nặng lên.

Thời điểm cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế 

Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo suy hô hấp hoặc tình trạng nặng lên:

• Khó thở tăng dần, thở gấp hoặc co kéo cơ phụ rõ rệt.
• Môi, đầu ngón tay hoặc da tím tái, biểu hiện thiếu oxy nghiêm trọng.
• Xuất hiện kèm sốt cao, ho dữ dội, đau ngực hoặc mệt lả.
• Đặc biệt chú ý với trẻ em, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý hô hấp mạn tính, vì họ có nguy cơ diễn tiến nhanh và nghiêm trọng hơn.

Người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế nếu khó thở tăng dần

Các trường hợp điều trị chuyên khoa tại bệnh viện

Khi co kéo cơ hô hấp phụ trở nên nghiêm trọng hoặc không cải thiện với chăm sóc tại nhà, người bệnh cần được can thiệp y tế chuyên khoa. Các biện pháp can thiệp gồm: 

• Cung cấp oxy bổ sung: Đây là biện pháp đầu tiên và quan trọng giúp cải thiện nồng độ oxy trong máu, giảm tình trạng thiếu oxy, đồng thời hỗ trợ các cơ hô hấp chính làm việc hiệu quả hơn. Liều lượng và phương pháp cung cấp oxy cần được điều chỉnh theo mức độ thiếu oxy của bệnh nhân và hướng dẫn của bác sĩ.
• Sử dụng thuốc theo chỉ định: Thuốc giãn phế quản, corticoid hoặc các thuốc điều trị nguyên nhân (như thuốc chống viêm, kháng sinh nếu cần) được sử dụng để giảm tắc nghẽn đường thở, cải thiện chức năng hô hấp và kiểm soát các triệu chứng. Việc sử dụng thuốc phải tuân thủ đúng liều lượng và hướng dẫn y tế để tránh tác dụng phụ.
• Theo dõi liên tục: Những bệnh nhân có dấu hiệu suy hô hấp nặng, đặc biệt là trẻ em, người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp mạn tính, cần được giám sát chặt chẽ. Việc theo dõi nhịp thở, độ bão hòa oxy, màu da, mức độ co kéo cơ hô hấp phụ giúp phát hiện kịp thời các dấu hiệu xấu, từ đó can thiệp sớm.
• Điều trị nguyên nhân cơ bản: Việc xác định và điều trị nguyên nhân gốc gây co kéo cơ hô hấp phụ, như hen suyễn, viêm phổi, tắc nghẽn đường thở hay các bệnh lý hô hấp khác, giúp kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa tái phát và cải thiện chất lượng hô hấp lâu dài. Đây là bước then chốt để hạn chế tình trạng suy hô hấp và các biến chứng nặng.

Co kéo cơ hô hấp phụ là dấu hiệu cảnh báo quan trọng cho thấy cơ thể đang gặp khó khăn trong quá trình hít thở và có nguy cơ suy hô hấp. Nhận biết sớm các nguyên nhân, dấu hiệu và biết cách chăm sóc đúng cách sẽ giúp người bệnh hạn chế biến chứng nghiêm trọng. Đối với những trường hợp nặng hoặc có dấu hiệu thiếu oxy, việc can thiệp y tế kịp thời là vô cùng quan trọng.

Nếu bạn hoặc người thân xuất hiện hiện tượng này, hãy liên hệ Tổng đài MEDLATEC 1900 56 56 56 để được tư vấn, hỗ trợ khám và điều trị kịp thời, đảm bảo an toàn cho sức khỏe.