Đau đầu gối khi co chân là bệnh gì? Nguyên nhân và cách điều trị

1. Nguyên nhân gây ra đau đầu gối khi co chân 

Cử động co chân đòi hỏi sự phối hợp nhịp nhàng giữa xương bánh chè, xương đùi, xương cẳng chân cùng hệ thống dây chằng và sụn chêm. Khi xuất hiện tình trạng đau đầu gối khi co chân, các chuyên gia Cơ xương khớp chỉ ra những nguyên nhân bệnh lý hàng đầu dưới đây:

Thoái hóa khớp gối và thoái hóa sụn bánh chè

• Cơ chế bệnh sinh: Lớp sụn bọc đầu xương bị bào mòn nứt nẻ  và mỏng dần theo tuổi tác hoặc sau chấn thương. Khi gập gối co chân, áp lực nén lên khớp gối tăng gấp nhiều lần so với khi đi bộ. Vì vậy, vùng sụn đã tổn thương phải chịu tải nặng hơn và dễ đau hơn.
• Biểu hiện lâm sàng: Cơn đau xuất hiện rõ rệt nhất khi co chân ngồi xổm, khi bước lên bậc cầu thang hoặc đứng dậy sau khi ngồi lâu. Khớp phát ra tiếng lạo xạo, lục cục rõ rệt.

Thoái hóa khớp gối cũng khiến đau đầu gối khi co chân

Tổn thương hoặc rách sụn chêm

• Cơ chế bệnh sinh: Sụn chêm đóng vai trò như một "tấm đệm giảm xóc" nằm giữa xương đùi và xương cẳng chân. Các động tác xoắn vặn gối đột ngột khi co chân hoặc chấn thương thể thao khiến sụn chêm bị rách, kẹt vào khe khớp.
• Biểu hiện lâm sàng: Bệnh nhân cảm thấy đau nhói ở khe khớp gối, có cảm giác vướng kẹt không thể co gấp chân trơn tru được (dấu hiệu kẹt khớp).

Hội chứng đau bánh chè - đùi 

• Cơ chế bệnh sinh: Cơ chế chưa hoàn toàn rõ ràng. Bệnh thường liên quan đến quá tải khớp bánh chè - đùi, yếu nhóm cơ đùi và hông, hoặc xương bánh chè bị trượt lệch khỏi rãnh chuyển động chuẩn trên xương đùi. Khi co chân, mặt sau xương bánh chè chịu áp lực lớn lên xương đùi và gây đau.
• Biểu hiện lâm sàng: Đau nhức buốt ở phía trước đầu gối, ngay quanh xương bánh chè, đau tăng lên khi gập gối co chân hoặc đi xuống dốc.

Hội chứng đau bánh chè đùi đau tăng lên khi co gập gối

Viêm gân bánh chè và viêm bao gân kheo

• Cơ chế bệnh sinh: Dải gân nối xương bánh chè với xương cẳng chân bị quá tải vận động gây ra các vết rách vi mô. Khi co chân, gân bị kéo căng tối đa kích thích các đầu tận thần kinh gây đau nhói.
• Biểu hiện lâm sàng: Đau nhói điểm bám gân ngay dưới xương bánh chè, đau tăng khi gập chân hết biên độ hoặc khi nhảy cao.

Viêm túi dịch khớp gối (Bursitis)

• Cơ chế bệnh sinh: Các túi chứa chất dịch giúp giảm ma sát giữa gân và xương bị sưng viêm tích dịch. Khi co chân, túi dịch bị ép chặt gây ra cảm giác đau tức âm ỉ.

2. Biến chứng nguy hiểm đau đầu gối khi co chân 

Nhiều người có thói quen chịu đựng hoặc tự ý mua thuốc giảm đau uống tạm thời khi bị đau gối. Tuy nhiên, việc bỏ qua hiện tượng đau đầu gối khi co chân có thể dẫn đến các hệ lụy nghiêm trọng:

Mất hoàn toàn biên độ co gập khớp gối

Tổn thương sụn và dính khớp kéo dài khiến các dây chằng quanh gối bị co rút xơ hóa. Người bệnh sẽ mất dần khả năng co chân, không thể ngồi xổm, không thể quỳ gối hay tự thực hiện các sinh hoạt cá nhân cơ bản.

Biến dạng khớp gối vĩnh viễn

Thoái hóa và lệch trục chuyển động kéo dài làm cho gai xương mọc ra diện rộng, trục cẳng chân bị biến dạng thành hình chân vòng kiềng (chữ O) hoặc chân chữ X.

Teo cơ cẳng chân và suy giảm khả năng đi lại

Do né tránh cảm giác đau khi co chân, người bệnh sẽ ít vận động cẳng chân bên tổn thương. Tình trạng này kéo dài làm các nhóm cơ đùi trước và cơ cẳng chân bị teo nhỏ rõ rệt, gây nguy cơ tàn phế.

3. Dấu hiệu đau đầu gối khi co chân cần thăm khám ngay

Bạn nên thu xếp đến các cơ sở y tế chuyên khoa Cơ xương khớp để được chẩn đoán và can thiệp kịp thời nếu xuất hiện các biểu hiện cảnh báo dưới đây:

• Cơn đau gối khi co chân kéo dài trên 5 - 7 ngày không giảm.
• Khớp gối bị sưng to, đỏ gắt, nóng rát và đau nhiều, có thể kèm theo sốt toàn thân. Đây có thể là dấu hiệu viêm khớp nhiễm khuẩn, cần đi khám hoặc đến cấp cứu ngay. Tuyệt đối không chờ đến khi đau kéo dài 5 - 7 ngày. Dù người bệnh không sốt vẫn không loại trừ được tình trạng này.
• Xuất hiện hiện tượng kẹt khớp hoàn toàn (chân đang co không thể tự duỗi ra được hoặc đang duỗi không thể co lại được).
• Cảm giác khớp gối lỏng lẻo, dễ bị khuỵu chân khi bước đi.
• Có tiếng khục hoặc rắc lớn xuất hiện sau chấn thương kèm đau dữ dội.

Cơn đau gối khi co chân từ 5-7 ngày không giảm bạn bên đi thăm khám để được chẩn đoán chính xác

4. Phương pháp chẩn đoán và điều trị đau đầu gối khi co chân 

Chẩn đoán nguyên nhân gốc rễ giúp bác sĩ lựa chọn phương án can thiệp phục hồi tối ưu nhất cho từng bệnh nhân:

Phương pháp chẩn đoán

• Thăm khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra tầm vận động co - duỗi gối, ấn tìm điểm đau chói, đánh giá độ vững của dây chằng và sụn chêm qua các nghiệm pháp chuyên biệt.
• Chụp X-quang khớp gối: Giúp đánh giá mức độ hẹp khe khớp, vị trí mọc gai xương và gai xương bánh chè.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI) khớp gối: Kỹ thuật hình ảnh có độ chính xác cao giúp quan sát chi tiết vết rách sụn chêm, tổn thương dây chằng, sụn khớp và phù tủy xương. MRI thường được chỉ định khi nghi ngờ tổn thương sụn chêm, dây chằng hoặc khi điều trị ban đầu chưa hiệu quả.
• Siêu âm khớp: Giúp phát hiện tình trạng tràn dịch khớp, dày màng bao khớp hoặc viêm gân bánh chè.

Phương pháp điều trị 

• Điều trị nội khoa dùng thuốc:
• Thuốc giảm đau, chống viêm không steroid (NSAIDs): Giúp xoa dịu cảm giác đau và giảm bớt phản ứng sưng viêm tại gân cơ.
• Thuốc và thực phẩm bổ sung dưỡng sụn khớp: Glucosamine, Chondroitin được dùng khá phổ biến. Tuy nhiên, hiệu quả còn chưa thống nhất giữa các hướng dẫn điều trị và chưa có bằng chứng chắc chắn là giúp tái tạo lớp sụn bọc đầu xương. Người bệnh nên trao đổi với bác sĩ trước khi dùng.
• Tiêm Acid Hyaluronic hoặc tiêm huyết tương giàu tiểu cầu (PRP):Hiệu quả còn nhiều tranh luận. Một số hướng dẫn quốc tế như ACR/AF 2019 khuyến cáo mạnh không tiêm PRP và khuyến cáo có điều kiện không tiêm acid hyaluronic cho Thoái hóa khớp gối. Các kỹ thuật này chỉ nên cân nhắc ở một số trường hợp chọn lọc, theo chỉ định của bác sĩ.
• Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng:Bài tập vận động là phần quan trọng nhất của điều trị. Chương trình thường gồm bài tập tăng cường cơ tứ đầu đùi và nhóm cơ hông, kết hợp với bài tập kéo dãn gân kheo giúp mở rộng biên độ co chân. Các phương pháp hỗ trợ như sóng ngắn, siêu âm điều trị, chườm nhiệt chỉ giúp giảm đau, hiệu quả hạn chế nếu dùng đơn độc.
• Can thiệp phẫu thuật nội soi khớp: Chỉ định khi kẹt khớp thật sự, rách sụn chêm do chấn thương, đứt dây chằng gây mất vững khớp, hoặc điều trị bảo tồn thất bại. Nội soi không được khuyến cáo thường quy cho Thoái hóa khớp gối hoặc rách sụn chêm do thoái hóa. Tùy tổn thương, bác sĩ sẽ cắt bỏ phần sụn rách, khâu sụn chêm hoặc tái tạo dây chằng qua kỹ thuật nội soi ít xâm lấn.

5. Biện pháp chăm sóc và phòng ngừa đau đầu gối khi co chân tại nhà

Áp dụng các thói quen sinh hoạt khoa học giúp bạn chủ động bảo vệ khớp gối luôn linh hoạt:

• Tránh các tư thế gây áp lực quá tải lên gối: Hạn chế tối đa thói quen ngồi xổm, ngồi khoanh chân, quỳ gối hoặc đi cầu thang quá nhiều.
• Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm bớt trọng lượng thừa giúp giảm đáng kể gánh nặng đè nén lên khớp gối mỗi khi co gấp chân.
• Khởi động kỹ trước khi tập luyện: Luôn xoay kỹ khớp gối và làm nóng cơ đùi trước khi chơi các môn thể thao như bóng đá, cầu lông, chạy bộ.
• Bổ sung dinh dưỡng lành mạnh: Tăng cường thực phẩm giàu Omega-3 (cá hồi, hạt óc chó), can xi, vitamin D3, K2 và các loại rau xanh chống oxy hóa.Vitamin D3, K2 chỉ nên bổ sung khi có chỉ định, vì chưa có bằng chứng mạnh cho thấy chúng giúp giảm đau khớp gối.

Đau đầu gối khi co chân kéo dài hoặc tái diễn nhiều lần có thể ảnh hưởng đến khả năng vận động và chất lượng cuộc sống. Bạn nên thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp. 

Để được tư vấn và hỗ trợ đặt lịch khám Chuyên khoa Cơ xương khớp tại MEDLATEC, quý khách hàng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56.