1. Nhiễm ký sinh trùng là gì?

ký sinh trùng là các loại sinh vật sống nhờ vào cơ thể người hoặc động vật để tồn tại và phát triển. Sau khi xâm nhập vào cơ thể người, ký sinh trùng có thể trú ngụ tại ruột, gan, phổi, máu hoặc não.

Một số loại ký sinh trùng thường gặp gồm: Giun đũa, giun kim, giun móc, sán lá gan, sán dây, Amip, Giardia, ký sinh trùng sốt rét (Plasmodium),... 

2. Nhận diện sớm các dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng thường gặp

Các dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng thường không đặc hiệu và dễ nhầm với bệnh tiêu hóa, dị ứng hoặc thiếu chất. Tuy nhiên, nếu cơ thể xuất hiện các biểu hiện dưới đây trong thời gian dài không rõ nguyên nhân, bạn nên nghĩ đến khả năng nhiễm ký sinh trùng.

2.1. Rối loạn tiêu hóa kéo dài

Người bị nhiễm ký sinh trùng rất dễ gặp tình trạng: 

• Đau bụng âm ỉ hoặc đau quặn từng cơn.
• Tiêu chảy hoặc táo bón xen kẽ tiêu chảy.
• Chướng bụng, đầy hơi, buồn nôn.
• Đi ngoài phân sống, phân nhầy, phân có mùi bất thường.
• Một số trường hợp còn có thể nhìn thấy giun hoặc đốt sán trong phân.

Người bị nhiễm ký sinh trùng thường rối loạn tiêu hóa trong thời gian dài

2.2. Sụt cân không rõ nguyên nhân

Ký sinh trùng cạnh tranh hấp thu chất dinh dưỡng, khiến người bệnh:

• Vẫn duy trì ăn uống bình thường nhưng gầy đi rất nhanh.
• Cơ thể mệt mỏi, xanh xao.
• Thiếu năng lượng, giảm sức bền.

Nếu tình trạng sụt cân xảy ra trong thời gian dài thì đây có thể là dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng. Đặc biệt, trẻ nhỏ nhiễm ký sinh trùng dễ làm giảm hấp thu dinh dưỡng nên rơi vào tình trạng: ăn ít, biếng ăn, chậm tăng cân, thấp còi.

2.3. Ngứa hậu môn, ngứa nhiều vào buổi ban đêm

Ngứa hậu môn thường liên quan đến giun kim, nhất là ở trẻ em. Giun kim thường bò ra hậu môn vào ban đêm để đẻ trứng, gây nên cảm giác ngứa dữ dội. Tình trạng ngứa khiến người bệnh thường xuyên gãi và vô tình làm trầy xước da quanh hậu môn gây nhiễm trùng da. Trẻ nhỏ nhiễm ký sinh trùng thường ngủ không yên giấc, thường xuyên quấy khóc về đêm.

2.4. Dị ứng, nổi mề đay hoặc ngứa da kéo dài

Một số loại ký sinh trùng kích thích cơ thể phản ứng miễn dịch mạnh, gây nên tình trạng mẩn đỏ, nổi mề đay tái đi tái lại, ngứa da toàn thân, viêm da dị ứng không rõ nguyên nhân.

2.5. Thiếu máu, thiếu sắt và suy nhược

Giun móc, giun mỏ có thể hút máu ở ruột, gây thiếu máu trong thời gian dài. Vì thế, nếu xuất hiện tình trạng chóng mặt, da xanh, tim đập nhanh, mệt mỏi, khó tập trung,... thì đây cũng có thể là dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng.

2.6. Ho kéo dài hoặc khó thở bất thường

Một số loại giun, nhất là Giun đũa, có thể di chuyển qua phổi và khiến người bệnh bị ho khan kéo dài, thở khò khè, tức ngực, ho nhiều về đêm,... Triệu chứng này có thể khiến người bệnh nhầm lẫn với dị ứng hô hấp hoặc viêm phế quản.

2.7. Đau cơ, đau đầu hoặc rối loạn thần kinh

Trong một số trường hợp hiếm, ký sinh trùng có thể xâm nhập vào cơ, não hoặc hệ thần kinh gây đau đầu kéo dài, co giật, yếu và đau nhức cơ không rõ nguyên nhân.

3. Chẩn đoán chính xác nhiễm ký sinh trùng bằng cách nào?

Để xác định chính xác có nhiễm ký sinh trùng hay không, người bệnh cần thực hiện những kiểm tra cần thiết. Tùy vào dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng ở bệnh nhân, bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp kiểm tra khác nhau như:

3.1. Xét nghiệm phân

Đây là phương pháp thường được áp dụng khi người bệnh có triệu chứng rối loạn tiêu hóa. Mặc dù xét nghiệm dễ thực hiện, chi phí thấp, có khả năng phát hiện nhiều loại giun sán đường ruột, nhưng đôi khi ký sinh trùng không thải trứng liên tục nên cần xét nghiệm nhiều lần để tăng độ chính xác.

Xét nghiệm phân giúp phát hiện nhiều loại ký sinh trùng đường ruột

3.2. Xét nghiệm máu

Xét nghiệm máu thường được chỉ định khi nghi ngờ ký sinh trùng ký sinh ngoài ruột hoặc gây phản ứng miễn dịch mạnh. Kết quả xét nghiệm máu cung cấp cơ sở để bác sĩ kiểm tra bạch cầu ái toan tăng cao (gợi ý nhiễm ký sinh trùng), tìm kháng thể với một số loại sán hoặc giun đặc biệt và đánh giá tình trạng thiếu máu do giun móc gây ra.

3.3. Test băng dính hậu môn

Phương pháp này được áp dụng chủ yếu ở trẻ em. Bác sĩ sẽ lấy mẫu bằng băng dính trong suốt dán vào vùng hậu môn vào buổi sáng sớm trước khi đi vệ sinh, sau đó soi kính hiển vi để tìm trứng giun kim.

3.4. Chẩn đoán hình ảnh

Trong trường hợp nghi ngờ ký sinh trùng ký sinh tại phổi, não hoặc gan, bác sĩ có thể chỉ định một số chẩn đoán hình ảnh như: Siêu âm ổ bụng, chụp CT-Scanner, chụp MRI,... Những phương pháp này giúp phát hiện tổn thương do sán lá gan, nang sán hoặc biến chứng do ký sinh trùng gây ra.

4. Phương pháp điều trị cho bệnh nhân nhiễm ký sinh trùng là gì?

Các phương pháp dưới đây thường được bác sĩ áp dụng trong điều trị nhiễm ký sinh trùng:

• Dùng thuốc tẩy giun:

Để điều trị giun đũa, giun kim, giun móc, bác sĩ thường kê một số loại thuốc như: Albendazol, Mebendazol, Pyrantel pamoate,... 

• Điều trị sán dây, sán lá gan:

Các loại sán thường khó điều trị hơn so với giun thông thường nên bác sĩ có thể kê thuốc đặc hiệu như: Praziquantel, Triclabendazole,... Việc điều trị cần theo dõi kỹ vì một số trường hợp sán chết có thể gây phản ứng viêm trong cơ thể.

• Điều trị ký sinh trùng đơn bào (Amip, Giardia):

Nếu người bệnh bị tiêu chảy kéo dài do Amip hoặc Giardia, bác sĩ có thể chỉ định thuốc: Metronidazole, Tinidazole,... Ngoài thuốc tiêu diệt ký sinh trùng, người bệnh cũng cần bù nước và điện giải để tránh mất nước nghiêm trọng.

• Phục hồi sức khỏe:

Sau khi tiêu diệt ký sinh trùng, cơ thể thường suy nhược do bị thiếu chất trong thời gian dài. Vì thế, bác sĩ có thể hướng dẫn bổ sung sắt và vitamin B12, kẽm, vitamin tổng hợp, men vi sinh,... hoặc các dưỡng chất cần thiết khác.

• Điều trị cho cả gia đình (khi cần):

Một số loại giun như giun kim rất dễ lây giữa các thành viên trong gia đình. Vì vậy, khi phát hiện một người bị nhiễm, bác sĩ có thể khuyến cáo điều trị đồng thời cho người sống chung, giặt chăn ga và vệ sinh đồ dùng cá nhân sạch sẽ, tẩy giun định kỳ để phòng tái nhiễm.

Lưu ý: Tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc trị giun sán tại nhà. Việc điều trị cần được thực hiện dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa, vì mỗi loại ký sinh trùng cần thuốc đặc hiệu khác nhau, liều dùng và thời gian điều trị cũng khác nhau tùy từng trường hợp. Dùng sai thuốc không chỉ không hiệu quả mà còn có thể gây ra phản ứng phụ nguy hiểm - đặc biệt ở trẻ em, phụ nữ có thai và người có bệnh nền.

Bệnh nhân nhiễm ký sinh trùng được bác sĩ kê đơn thuốc và hướng dẫn điều trị

Nhiễm ký sinh trùng nếu được phát hiện sớm thường sẽ điều trị tương đối đơn giản, ít khi gặp phải biến chứng. Vì thế, nếu có dấu hiệu nhiễm ký sinh trùng nào như đã đề cập ở trên, quý khách hàng có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được tư vấn phương pháp chẩn đoán và hỗ trợ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa.