Dấu hiệu sỏi thận ở nữ: Cách nhận biết và phân biệt với bệnh phụ khoa

1. Sỏi thận ở nữ giới hình thành như thế nào?

Sỏi thận là khối rắn hình thành khi các chất như canxi, oxalat hay phospho trong nước tiểu có nồng độ cao, kết tinh rồi lắng đọng lại. Phần lớn Sỏi thận là sỏi canxi. Sỏi có thể nằm trong bể thận hoặc di chuyển xuống niệu quản, tức ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang.

Nam giới mắc sỏi thận nhiều hơn, nhưng số phụ nữ mắc bệnh đang có xu hướng tăng. Ở nữ giới, nhiễm khuẩn đường tiết niệu tái diễn là yếu tố đáng chú ý. Tình trạng này có liên quan đến sỏi struvite, loại sỏi có thể lớn nhanh mà ít gây triệu chứng. Uống ít nước, có người thân bị sỏi hoặc bản thân từng bị sỏi cũng làm tăng nguy cơ.

Khi sỏi còn nằm yên trong thận, nhiều người không có biểu hiện gì. Triệu chứng thường chỉ xuất hiện khi viên sỏi di chuyển hoặc cản trở dòng nước tiểu.

2. Những dấu hiệu sỏi thận ở nữ thường gặp

Mức độ triệu chứng phụ thuộc vào kích thước, vị trí của sỏi và việc sỏi có gây tắc nghẽn hay không. Không phải ai cũng có đủ các dấu hiệu sỏi thận ở nữ được nêu dưới đây. Một viên sỏi nhỏ có thể theo nước tiểu ra ngoài mà không gây khó chịu đáng kể.

2.1. Đau quặn vùng hông lưng, lan xuống bụng dưới

Đau là biểu hiện điển hình nhất. Cơn đau thường bắt đầu ở một bên hông lưng, ngay dưới xương sườn. Sau đó cơn đau lan ra trước bụng, xuống bụng dưới, vùng bẹn hoặc bộ phận sinh dục. Khi sỏi xuống thấp ở đoạn cuối niệu quản, cảm giác đau có thể lan đến vùng sinh dục ngoài.

Cơn đau do sỏi thường đến theo từng đợt, cường độ tùy từng cá thể bệnh nhân mà từng vị trí của sỏi gây tắc nghẽn. Mỗi đợt có thể kéo dài từ vài chục phút đến vài giờ. Nhiều người đau đến mức không ngồi yên được. Với sỏi nhỏ, người bệnh đôi khi chỉ thấy đau âm ỉ, mỏi vùng thắt lưng.

Đau quặn vùng hông lưng một bên là biểu hiện thường gặp khi sỏi thận di chuyển.

2.2. Tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu gấp

Khi sỏi di chuyển xuống gần bàng quang, bạn có thể buồn tiểu liên tục nhưng mỗi lần chỉ đi được một ít. Cảm giác đau hoặc nóng rát khi tiểu cũng thường đi kèm. Nếu sỏi gây tắc, người bệnh có thể tiểu rất ít hoặc không tiểu được.

2.3. Nước tiểu có màu hồng, đỏ, nâu hoặc đục

Viên sỏi cọ xát vào niêm mạc đường tiết niệu có thể làm nước tiểu lẫn máu. Khi đó nước tiểu chuyển sang màu hồng, đỏ hoặc nâu. Có trường hợp lượng máu rất ít, chỉ phát hiện được qua xét nghiệm. Nước tiểu đục hoặc có mùi hôi lại gợi ý tình trạng nhiễm khuẩn đi kèm.

2.4. Buồn nôn, nôn, sốt và ớn lạnh

Buồn nôn và nôn thường xuất hiện cùng cơn đau quặn thận. Nếu kèm sốt, rét run, người bệnh có thể đang bị nhiễm khuẩn do đường tiểu bị tắc. Đây là tình huống cần được xử trí sớm.

3. Vì sao sỏi thận ở phụ nữ dễ bị nhầm với bệnh khác?

Nhiều dấu hiệu sỏi thận ở nữ trùng với triệu chứng của các bệnh tiết niệu và phụ khoa thường gặp. Vì vậy, không ít người tự điều trị theo hướng khác. Sỏi chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển.

3.1. Nhầm với viêm đường tiết niệu

Tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục có thể gặp ở cả sỏi thận lẫn viêm bàng quang. Tuy nhiên, viêm đường tiết niệu thông thường ít khi gây cơn đau quặn dữ dội ở một bên hông lưng. Sỏi thận và nhiễm khuẩn tiết niệu có thể xảy ra cùng lúc. Nếu thường xuyên bị viêm đường tiết niệu tái phát, bạn nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra thêm hệ tiết niệu.

3.2. Nhầm với đau bụng kinh và bệnh phụ khoa

Khi sỏi nằm ở đoạn thấp niệu quản, cơn đau bụng dưới có thể giống đau bụng kinh, đau do u nang buồng trứng hoặc các bệnh phụ khoa khác. Một số điểm có thể giúp chị em lưu ý bao gồm:

• Thời điểm đau: Đau do bệnh phụ khoa thường liên quan đến chu kỳ kinh nguyệt. Đau do sỏi có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào.
• Tính chất đau: Đau do sỏi thường đến thành từng cơn dữ dội rồi giảm. Đau bụng kinh thường âm ỉ và kéo dài hơn.
• Triệu chứng đi kèm: Tiểu ra máu, tiểu buốt nghiêng về sỏi tiết niệu. Ra máu âm đạo hoặc khí hư bất thường gợi ý vấn đề phụ khoa.

Những điểm trên chỉ mang tính tham khảo. Đau bụng dưới dữ dội ở phụ nữ còn có thể do viêm ruột thừa hoặc các bệnh phụ khoa cấp tính, chị em cần được bác sĩ thăm khám để xác định đúng nguyên nhân.

4. Sỏi thận khi mang thai cần lưu ý gì?

Trong thai kỳ, đau bụng, đau lưng, buồn nôn hay tiểu nhiều vốn khá thường gặp. Vì vậy, triệu chứng sỏi thận dễ bị che lấp. Mẹ bầu nên đi khám sớm khi có cơn đau hông lưng từng đợt, tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc sốt.

Để hạn chế ảnh hưởng của tia X đến thai nhi, siêu âm thường được lựa chọn đầu tiên khi nghi ngờ sỏi. Khi cần thiết, bác sĩ có thể cân nhắc chụp cộng hưởng từ (MRI) không dùng thuốc cản quang. Việc theo dõi và điều trị sỏi ở mẹ bầu thường có sự phối hợp giữa bác sĩ tiết niệu và bác sĩ sản khoa.

Mẹ bầu nên đi khám sớm nếu có cơn đau hông lưng từng đợt kèm tiểu buốt hoặc sốt.

5. Khi nào chị em phụ nữ cần đi khám ngay?

Bạn nên đi khám nếu gặp một trong các tình trạng sau:

• Đau dữ dội đến mức không thể ngồi yên hoặc không tìm được tư thế dễ chịu.
• Đau kèm buồn nôn, nôn.
• Đau kèm sốt, ớn lạnh.
• Tiểu ra máu.
• Tiểu khó hoặc không đi tiểu được.

Phụ nữ đang mang thai, người chỉ có một thận hoặc đã có bệnh thận từ trước nên đi khám sớm, ngay cả khi triệu chứng chưa rõ ràng.

6. Chẩn đoán sỏi thận ở nữ giới bằng cách nào?

Bác sĩ sẽ hỏi về đặc điểm cơn đau, tiền sử sỏi, nhiễm khuẩn tiết niệu, chu kỳ kinh nguyệt và khả năng mang thai. Thông tin về thai kỳ ảnh hưởng đến việc chọn phương pháp chẩn đoán hình ảnh. Sau khám lâm sàng, bạn có thể được chỉ định một số xét nghiệm sau:

• Xét nghiệm nước tiểu: Phát hiện hồng cầu, bạch cầu, dấu hiệu nhiễm khuẩn và tinh thể trong nước tiểu.
• Xét nghiệm máu: Đánh giá chức năng thận, nồng độ canxi và acid uric.
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm hệ tiết niệu thường được thực hiện đầu tiên. Chụp CT có thể được chỉ định để xác định chính xác kích thước và vị trí sỏi, trừ trường hợp đang mang thai.

Nếu sỏi tự ra ngoài theo nước tiểu, chị em có thể giữ lại để bác sĩ phân tích thành phần. Kết quả này giúp định hướng biện pháp phòng ngừa tái phát.

Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện máu, dấu hiệu nhiễm khuẩn và tinh thể trong nước tiểu.

7. Phụ nữ có thể làm gì để giảm nguy cơ sỏi thận?

Uống đủ nước mỗi ngày là biện pháp cơ bản, trừ khi bác sĩ có chỉ định hạn chế nước. Bạn cũng nên giảm muối, hạn chế đạm động vật và điều chỉnh chế độ ăn theo tư vấn nếu từng bị sỏi. Với phụ nữ hay bị viêm đường tiết niệu, điều trị dứt điểm từng đợt nhiễm khuẩn theo hướng dẫn của bác sĩ góp phần giảm nguy cơ hình thành sỏi struvite.

Chị em nên uống đủ nước mỗi ngày để góp phần giảm nguy cơ hình thành sỏi thận.

Dấu hiệu sỏi thận ở nữ thường gồm đau quặn hông lưng, rối loạn tiểu tiện và nước tiểu bất thường. Tuy nhiên, những biểu hiện này dễ lẫn với viêm đường tiết niệu hay bệnh phụ khoa. Thay vì tự đoán nguyên nhân hoặc tự dùng thuốc giảm đau kéo dài, người bệnh nên đi khám khi triệu chứng tái diễn, đặc biệt nếu đau kèm sốt, nôn hoặc tiểu khó.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh có thể được khám chuyên khoa, làm xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu đánh giá chức năng thận và siêu âm hệ tiết niệu theo chỉ định. Các kết quả này giúp bác sĩ xác định vị trí sỏi và hướng xử trí phù hợp. Khi cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.