Làm sao để hết tiểu buốt? Cách xử lý theo từng nguyên nhân

1. Tiểu buốt là gì và thường do đâu?

Tiểu buốt, trong y khoa gọi là dysuria, là cảm giác đau, rát hoặc nóng khi đi tiểu. Người bệnh thường cảm thấy đau ở niệu đạo, bàng quang hoặc vùng sinh dục trong lúc tiểu hoặc ngay sau khi tiểu. Vì đây là một triệu chứng, bác sĩ cần tìm ra nguyên nhân trước khi đưa ra hướng điều trị.

1.1. Các nguyên nhân thường gặp

Phần lớn các trường hợp tiểu buốt liên quan đến nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Vi khuẩn, thường có nguồn gốc từ vùng tiêu hóa hoặc hậu môn, đi vào niệu đạo và gây viêm tại niệu đạo hoặc bàng quang. Do niệu đạo ngắn hơn, nữ giới gặp tình trạng này nhiều hơn nam giới.

Ngoài nhiễm khuẩn, tiểu buốt còn có thể do một số nguyên nhân khác như:

• Sỏi tiết niệu: Sỏi có thể cọ xát vào niêm mạc hoặc cản trở dòng nước tiểu, khiến người bệnh đau lưng, đau hông, đôi khi tiểu ra máu.
• Bệnh lây truyền qua đường tình dục: Lậu, chlamydia hay trùng roi có thể gây tiểu buốt, thường kèm tiết dịch bất thường ở dương vật hoặc âm đạo.
• Bệnh lý tuyến tiền liệt: Ở nam giới, viêm hoặc phì đại tuyến tiền liệt có thể khiến việc đi tiểu trở nên khó khăn, buốt rát và có cảm giác tiểu không hết.
• Kích ứng do thói quen sinh hoạt: Uống ít nước làm nước tiểu cô đặc hơn. Việc nhịn tiểu lâu, dùng xà phòng có hương liệu hoặc chất diệt tinh trùng cũng có thể gây kích ứng vùng niệu đạo.

Vệ sinh vùng kín bằng xà phòng không đảm bảo tiêu chuẩn có thể gây kích ứng

1.2. Triệu chứng đi kèm gợi ý nguyên nhân

Tiểu buốt hiếm khi xuất hiện đơn độc, và chính các triệu chứng đi kèm giúp gợi ý phần nào nguyên nhân. Khi tiểu buốt đi cùng tiểu nhiều lần, buồn tiểu gấp, nước tiểu đục hoặc tức bụng dưới, nhiều khả năng bạn đang bị nhiễm khuẩn tiết niệu. Nếu xuất hiện thêm sốt, rét run hoặc đau lưng ngay dưới xương sườn, nhiễm khuẩn có thể đã lan lên thận.

Tiểu buốt kèm tiết dịch bất thường lại thường gợi ý bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc viêm nhiễm phụ khoa. Dù vậy, kết luận chính xác vẫn cần dựa trên thăm khám và xét nghiệm.

2. Làm sao để hết tiểu buốt? Hướng xử lý tùy nguyên nhân

Mỗi nguyên nhân sẽ cần một cách xử lý khác nhau. Vì vậy, khi tìm hiểu làm sao để hết tiểu buốt, bạn nên bắt đầu bằng việc xem xét hoàn cảnh xuất hiện triệu chứng và các dấu hiệu đi kèm.

2.1. Tiểu buốt do uống ít nước hoặc kích ứng tạm thời

Tiểu buốt đôi khi xuất hiện sau vài ngày uống ít nước, ăn nhiều đồ cay hoặc dùng rượu bia. Lúc này, nước tiểu thường sẫm màu và cảm giác buốt khá nhẹ. Khi bạn uống đủ nước trở lại, không nhịn tiểu và hạn chế đồ uống kích thích, triệu chứng thường giảm dần sau 1 - 2 ngày.

2.2. Tiểu buốt do nhiễm khuẩn đường tiết niệu

Với nhiễm khuẩn tiết niệu, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu để xác định tình trạng viêm và kê kháng sinh trong thời gian ngắn. Ở một số trường hợp nhẹ, người bệnh có thể được hướng dẫn chăm sóc tại nhà, dùng thuốc giảm đau và theo dõi thêm trước khi quyết định dùng kháng sinh.

Nếu đã được kê đơn, bạn nên uống đủ liệu trình theo hướng dẫn. Nhiều người thấy đỡ sau vài ngày nên tự ngừng thuốc, nhưng việc này có thể khiến Vi khuẩn chưa được tiêu diệt hết và khiến bệnh tái phát.

2.3. Tiểu buốt do sỏi, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc bệnh tuyến tiền liệt

Khi nguyên nhân là sỏi tiết niệu, hướng điều trị phụ thuộc vào kích thước và vị trí của viên sỏi. Sỏi nhỏ có thể được đào thải ra ngoài nếu người bệnh uống đủ nước và dùng thuốc theo chỉ định. Với sỏi lớn hoặc gây tắc nghẽn, bác sĩ có thể cân nhắc tán sỏi hoặc các phương pháp can thiệp khác.

Bệnh lây truyền qua đường tình dục cần được điều trị đúng phác đồ. Bạn tình cũng nên được kiểm tra và điều trị cùng lúc, bởi nếu chỉ một người điều trị, nguy cơ tái nhiễm vẫn còn. Riêng các bệnh lý tuyến tiền liệt, nam giới nên được bác sĩ Tiết niệu – Nam học đánh giá trước khi dùng thuốc.

3. Chăm sóc tại nhà và những sai lầm cần tránh

3.1. Biện pháp giúp giảm khó chịu

Trong thời gian chờ khám hoặc đang điều trị, một số thay đổi nhỏ trong sinh hoạt có thể giúp bạn bớt khó chịu. Trước hết, bạn nên uống đủ nước và chia đều trong ngày, sao cho nước tiểu có màu vàng nhạt. Người mắc bệnh tim hoặc bệnh thận nên hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.

Bạn nên uống đủ nước, chia đều trong ngày để nước tiểu có màu vàng nhạt.

Bạn cũng không nên nhịn tiểu. Cà phê, rượu bia và nước ép trái cây có thể kích thích bàng quang, khiến cảm giác buốt rát rõ hơn, vì vậy nên hạn chế trong giai đoạn này. Nếu đau nhiều hoặc có sốt, paracetamol có thể giúp giảm triệu chứng, nhưng bạn nên dùng theo hướng dẫn trên nhãn thuốc hoặc của dược sĩ.

3.2. Những sai lầm thường gặp khi tự xử lý

Không ít người khi tìm cách làm sao để hết tiểu buốt lại chọn tự mua thuốc hoặc áp dụng mẹo dân gian kéo dài. Điều này có thể khiến triệu chứng tạm lắng nhưng nguyên nhân thực sự vẫn chưa được giải quyết. Một số sai lầm thường gặp bao gồm:

• Tự mua kháng sinh: Dùng sai loại thuốc, không đủ liều hoặc ngừng thuốc sớm có thể làm bệnh tái phát. Thói quen này còn làm tăng nguy cơ vi khuẩn kháng thuốc.
• Chỉ dựa vào nước râu ngô hoặc các loại lá: Những loại nước này giúp bổ sung thêm nước cho cơ thể, nhưng không thể thay thế thuốc khi có nhiễm khuẩn, sỏi hay bệnh lây truyền qua đường tình dục.
• Uống nam việt quất để chữa bệnh: Sản phẩm từ nam việt quất có thể hỗ trợ phòng tái phát ở một số người, song chưa có bằng chứng giúp điều trị khi nhiễm khuẩn đã xảy ra. Người đang dùng thuốc chống đông warfarin nên tránh sản phẩm này.
• Uống ít nước vì sợ đi tiểu đau: Khi uống ít nước, nước tiểu càng cô đặc và cảm giác buốt rát có thể tăng thêm.

Nước râu ngô hay các loại lá không thể thay thế thuốc điều trị khi có nhiễm khuẩn tiết niệu.

4. Người bị tiểu buốt khi nào cần đi khám?

Tiểu buốt nhẹ do thiếu nước có thể tự cải thiện, nhưng một số trường hợp cần được thăm khám sớm. Theo NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh), người có triệu chứng nhiễm khuẩn tiết niệu nên đi khám khi:

• Triệu chứng không đỡ sau khoảng 48 giờ hoặc nặng lên nhanh.
• Xuất hiện sốt, rét run hoặc đau lưng ngay dưới xương sườn.
• Nước tiểu có máu, chuyển màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm.
• Tiểu buốt tái phát 2 lần trong 6 tháng hoặc 3 lần trong 12 tháng.
• Người bệnh là nam giới, phụ nữ mang thai, trẻ em, người từ 65 tuổi trở lên, người mắc đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch.

Một số dấu hiệu kể trên có thể liên quan đến nhiễm khuẩn thận. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết. Khi người bệnh có biểu hiện lú lẫn, lơ mơ hoặc khó nói, gia đình cần đưa đi cấp cứu ngay.

Khi thăm khám, tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tổng phân tích nước tiểu, cấy nước tiểu, siêu âm hệ tiết niệu hoặc xét nghiệm bệnh lây truyền qua đường tình dục. Dựa trên kết quả này, bác sĩ mới có thể trả lời chính xác làm sao để hết tiểu buốt trong tình huống cụ thể của bạn.

5. Cách phòng ngừa tiểu buốt tái phát

Với người từng bị nhiễm khuẩn tiết niệu, thói quen hằng ngày ảnh hưởng khá lớn đến nguy cơ tái phát. Uống đủ nước giúp bạn đi tiểu đều đặn, nhờ đó vi khuẩn ít có cơ hội tồn đọng trong bàng quang. Bạn cũng nên đi tiểu sớm sau khi quan hệ tình dục và tránh nhịn tiểu trong thời gian dài.

Ở nữ giới, việc lau từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh giúp hạn chế vi khuẩn từ vùng hậu môn lan sang niệu đạo. Bạn nên ưu tiên quần lót cotton và tránh sản phẩm vệ sinh có hương liệu. Nếu thường bị tiểu buốt sau quan hệ, bạn có thể trao đổi với bác sĩ về biện pháp tránh thai, bởi chất diệt tinh trùng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Người mắc đái tháo đường nên kiểm soát tốt đường huyết và hạn chế đồ ăn, thức uống nhiều đường. Trường hợp tiểu buốt tái phát nhiều lần, khám chuyên khoa sẽ giúp phát hiện các yếu tố thuận lợi như sỏi, bất thường đường tiết niệu hoặc bệnh tuyến tiền liệt.

Bạn nên đi khám nếu tiểu buốt kéo dài, tái phát hoặc kèm sốt, đau lưng, tiểu ra máu.

Tiểu buốt có thể chỉ là phản ứng tạm thời khi cơ thể thiếu nước, nhưng cũng có thể là dấu hiệu của nhiễm khuẩn, Sỏi tiết niệu hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Vì vậy, muốn biết làm sao để hết tiểu buốt, điều quan trọng là xác định đúng nguyên nhân, thay vì chỉ tìm cách làm dịu cơn đau. 

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh được bác sĩ thăm khám và có thể thực hiện các xét nghiệm nước tiểu, chẩn đoán hình ảnh cần thiết để tìm nguyên nhân gây tiểu buốt. Quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được tư vấn, hỗ trợ.