Nguyên nhân viêm bàng quang ở nam giới và bệnh lý cần lưu ý

1. Viêm bàng quang ở nam giới là gì?

Viêm bàng quang là tình trạng viêm xảy ra tại bàng quang, thường liên quan đến nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Ngoài nhiễm khuẩn, một số trường hợp có thể liên quan đến thuốc, xạ trị hoặc các chất gây kích ứng đường tiết niệu. 

So với nữ giới, Viêm bàng quang ít gặp ở nam giới do niệu đạo nam dài hơn và khoảng cách từ lỗ niệu đạo đến hậu môn xa hơn, khiến vi khuẩn khó di chuyển ngược lên bàng quang. Vì vậy, khi nam giới xuất hiện viêm bàng quang, bác sĩ thường đánh giá thêm các yếu tố thuận lợi như ứ đọng nước tiểu, phì đại tuyến tiền liệt, sỏi tiết niệu, hẹp niệu đạo hoặc sử dụng ống thông tiểu để xác định nguyên nhân và nguy cơ tái phát. 

Nam giới có thể bị viêm bàng quang, đặc biệt khi có bệnh lý làm cản trở dòng chảy nước tiểu.

2. Nguyên nhân viêm bàng quang ở nam giới

Viêm bàng quang ở nam giới có thể xuất phát từ nhiễm khuẩn hoặc từ các tác nhân không phải vi khuẩn hoặc các yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn. Một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

2.1. Vi khuẩn xâm nhập ngược dòng từ niệu đạo

Đây là cơ chế thường gặp nhất gây viêm bàng quang. Vi khuẩn từ vùng quanh hậu môn, bộ phận sinh dục, đặc biệt là vi khuẩn có nguồn gốc từ đường ruột, có thể xâm nhập vào lỗ niệu đạo, sau đó di chuyển ngược lên bàng quang và phát triển tại đây, gây viêm. Tác nhân thường gặp nhất là Escherichia coli (E. coli) – vi khuẩn vốn tồn tại tự nhiên trong đường ruột.

Bình thường, dòng nước tiểu giúp cuốn trôi một phần vi khuẩn khỏi đường tiết niệu, hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, khi nước tiểu bị ứ đọng do tắc nghẽn đường tiểu hoặc vi khuẩn được đưa trực tiếp vào bàng quang qua thủ thuật, đặt ống thông tiểu, nguy cơ nhiễm khuẩn có thể tăng lên. Ngoài ra, vi khuẩn vẫn có thể gây nhiễm khuẩn ngay cả khi không có tình trạng tắc nghẽn đường tiểu.

2.2. Phì đại tuyến tiền liệt gây ứ đọng nước tiểu

Tuyến tiền liệt nằm ngay dưới cổ bàng quang và bao quanh đoạn đầu niệu đạo. Khi tuyến to dần theo tuổi, niệu đạo bị chèn ép khiến bàng quang khó làm rỗng hoàn toàn. Phần nước tiểu tồn lại sau mỗi lần đi tiểu tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.

Đây là một trong những nguyên nhân viêm bàng quang ở nam giới thường gặp ở độ tuổi trung niên và cao tuổi. Người bệnh thường có thêm biểu hiện tia tiểu yếu, phải rặn khi tiểu hoặc cảm giác tiểu chưa hết.

2.3. Sỏi tiết niệu và hẹp niệu đạo

Sỏi bàng quang có thể cản trở quá trình thoát nước tiểu, khiến nước tiểu tồn dư trong bàng quang và làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

Hẹp niệu đạo thường hình thành do sẹo sau viêm nhiễm, chấn thương hoặc thủ thuật đường tiết niệu. Tình trạng này khiến dòng nước tiểu lưu thông khó khăn, làm tăng lượng nước tiểu tồn dư trong bàng quang. Đây là yếu tố thuận lợi cho vi khuẩn phát triển và làm tăng nguy cơ viêm bàng quang.

2.4. Đặt ống thông tiểu và thủ thuật đường tiết niệu

Ống thông tiểu được đưa qua niệu đạo vào thẳng bàng quang, có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập vào đường tiết niệu trong quá trình đặt hoặc lưu ống. Một số thủ thuật can thiệp đường tiết niệu như nội soi bàng quang, nong niệu đạo cũng có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.

2.5. Nguyên nhân không do nhiễm khuẩn

Ngoài nhiễm khuẩn, viêm bàng quang ở nam giới còn có thể xuất phát từ các tác nhân gây tổn thương hoặc kích ứng bàng quang. Một số nguyên nhân thường gặp gồm: 

• xạ trị vùng chậu: tia xạ trong điều trị ung thư tuyến tiền liệt, trực tràng có thể làm tổn thương niêm mạc bàng quang, gây viêm bàng quang do tia xạ. 
• Thuốc và hóa chất: một số thuốc hóa trị, một số sản phẩm vệ sinh hoặc hóa chất có thể gây kích ứng vùng sinh dục và đường tiết niệu.
• Sử dụng ketamine: chất này đã được ghi nhận có liên quan đến tổn thương bàng quang.
• Viêm bàng quang kẽ: tình trạng đau bàng quang kéo dài chưa rõ nguyên nhân, ít gặp ở nam giới và khó chẩn đoán.

Một số loại thuốc có thể gây kích ứng bàng quang

3. Yếu tố làm tăng nguy cơ viêm bàng quang ở nam giới

Ngoài các nguyên nhân trực tiếp, một số tình trạng sức khỏe và thói quen khiến nam giới dễ bị viêm bàng quang hơn. Cụ thể, bạn cần lưu ý nếu thuộc các trường hợp sau:

• Đái tháo đường, suy giảm miễn dịch: người kiểm soát đường huyết chưa tốt, nhiễm HIV hoặc đang điều trị ung thư dễ bị nhiễm khuẩn hơn.
• Tổn thương tủy sống: có thể gây rối loạn chức năng thần kinh bàng quang, khiến người bệnh khó làm rỗng bàng quang hoàn toàn, dẫn đến tồn lưu nước tiểu và tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
• Quan hệ tình dục không an toàn: không dùng bao cao su, đặc biệt khi quan hệ qua đường hậu môn, làm tăng tiếp xúc với vi khuẩn đường ruột.
• Hẹp bao quy đầu, uống ít nước, nhịn tiểu lâu: vi khuẩn dễ tích tụ và nước tiểu lưu lại lâu hơn trong bàng quang.

4. Dấu hiệu nhận biết viêm bàng quang ở nam giới

Người bệnh thường đi tiểu nhiều lần, mỗi lần lượng ít, buồn tiểu gấp và khó nhịn. Cảm giác nóng rát có thể xuất hiện khi đang tiểu hoặc ngay sau khi tiểu xong. Nước tiểu đục, có mùi nặng, đôi khi lẫn máu, kèm tức nặng vùng bụng dưới hoặc sốt nhẹ.

Tiểu buốt ở nam giới không phải lúc nào cũng do viêm bàng quang. Một số bệnh lý khác có biểu hiện tương tự cần được phân biệt, như: Viêm niệu đạo do lậu hoặc Chlamydia thường gây tiểu buốt, nóng rát niệu đạo, có thể kèm tiết dịch nhầy hoặc mủ ở đầu dương vật. Viêm tuyến tiền liệt cấp có thể gây sốt, rét run và đau vùng đáy chậu (khu vực giữa bìu và hậu môn).

Tiểu buốt kèm tiết dịch ở đầu dương vật có thể là dấu hiệu viêm niệu đạo, cần phân biệt với viêm bàng quang.

5. Khi nào nam giới cần đi khám?

Nam giới có triệu chứng viêm bàng quang nên đi khám ngay từ lần đầu, thay vì chờ bệnh tự khỏi. Bạn nên đến cơ sở y tế sớm nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Tiểu buốt kèm sốt cao, rét run.
• Đau vùng thắt lưng hoặc hai bên hông, buồn nôn, nôn.
• Nước tiểu có máu nhìn thấy bằng mắt thường.
• Bụng dưới căng tức nhưng không tiểu được.
• Triệu chứng quay lại sau khi đã điều trị.

Sốt kèm đau lưng có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn đã lan lên thận và cần được xử trí kịp thời.

6. Chẩn đoán và hướng điều trị

6.1. Phương pháp chẩn đoán

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, tiền sử bệnh tuyến tiền liệt, sỏi, đái tháo đường và các thủ thuật tiết niệu đã thực hiện. Tùy từng trường hợp, bạn có thể được chỉ định thêm:

• Xét nghiệm nước tiểu và cấy nước tiểu: Xét nghiệm nước tiểu giúp phát hiện các dấu hiệu gợi ý nhiễm khuẩn như bạch cầu, nitrite hoặc hồng cầu. Cấy nước tiểu giúp xác định vi khuẩn gây bệnh và thực hiện kháng sinh đồ để đánh giá mức độ nhạy cảm của vi khuẩn với các loại kháng sinh, từ đó hỗ trợ lựa chọn thuốc điều trị phù hợp. 
• Siêu âm hệ tiết niệu: Giúp đánh giá thận, bàng quang, phát hiện sỏi tiết niệu, bất thường cấu trúc và tình trạng tuyến tiền liệt. Bác sĩ cũng có thể đo lượng nước tiểu tồn dư sau khi đi tiểu để phát hiện tình trạng bàng quang không được làm rỗng hoàn toàn. 
• Nội soi bàng quang: Phương pháp này có thể được cân nhắc khi người bệnh tiểu máu kéo dài, tiểu máu tái phát, nhiễm khuẩn đường tiết niệu tái diễn hoặc nghi ngờ có bất thường cấu trúc, tổn thương bên trong bàng quang. 

6.2. Điều trị theo nguyên nhân

Viêm bàng quang do vi khuẩn thường được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ, căn cứ vào kết quả cấy nước tiểu, kháng sinh đồ và tình trạng lâm sàng của người bệnh. Thời gian sử dụng thuốc phụ thuộc vào mức độ nhiễm khuẩn, vị trí tổn thương và đáp ứng điều trị. 

7. Cách phòng ngừa viêm bàng quang tái phát

Khi đã biết rõ nguyên nhân viêm bàng quang ở nam giới, việc phòng ngừa thường bắt đầu từ kiểm soát tốt bệnh lý nền. Những thói quen có thể giúp giảm nguy cơ bao gồm:

• Uống đủ nước, chia đều trong ngày và tránh nhịn tiểu lâu.
• Vệ sinh vùng sinh dục nhẹ nhàng hằng ngày, hạn chế sản phẩm có mùi hương mạnh.
• Quan hệ tình dục an toàn và đi tiểu sau khi quan hệ.
• Tuân thủ điều trị phì đại tuyến tiền liệt, sỏi tiết niệu, hẹp niệu đạo hoặc đái tháo đường theo hướng dẫn của bác sĩ. 

Bạn nên uống đủ nước và tránh nhịn tiểu lâu để hạn chế viêm bàng quang tái phát.

Phần lớn nguyên nhân viêm bàng quang ở nam giới liên quan đến vi khuẩn, nhưng điều quan trọng hơn là tìm ra yếu tố tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Khi có triệu chứng tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc lẫn máu, bạn nên đi khám sớm để được chẩn đoán và điều trị phù hợp.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh có thể khám chuyên khoa và thực hiện xét nghiệm nước tiểu, siêu âm hệ tiết niệu theo chỉ định của bác sĩ để tìm nguyên nhân gây viêm bàng quang. Khi cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.