Triệu chứng sau khi tán sỏi thận: Biểu hiện nào bình thường, khi nào cần đi khám?

1. Vì sao xuất hiện triệu chứng sau khi tán sỏi thận?

Tán sỏi là kỹ thuật dùng sóng xung kích hoặc năng lượng laser để phá vỡ viên sỏi thành những mảnh nhỏ. Các mảnh vụn này sau đó được đào thải ra ngoài theo nước tiểu. Khi di chuyển qua niệu quản, mảnh sỏi có thể cọ xát vào niêm mạc, gây đau và làm nước tiểu lẫn máu.

Mức độ khó chịu còn phụ thuộc vào phương pháp được áp dụng. Các kỹ thuật tán sỏi thận phổ biến hiện nay bao gồm:

• Tán sỏi ngoài cơ thể: Sóng xung kích được truyền qua da để làm vỡ sỏi. Người bệnh có thể đau nhẹ hoặc bầm tím tại vùng da tiếp xúc với máy.
• Nội soi ngược dòng tán sỏi bằng laser: Ống soi được đưa qua niệu đạo, bàng quang lên niệu quản hoặc thận. Sau thủ thuật, tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể đặt ống thông niệu quản (ống thông JJ) để nước tiểu và mảnh sỏi lưu thông dễ dàng.
• Tán sỏi thận qua da: Bác sĩ tạo một đường hầm nhỏ qua da vùng lưng vào thận để tán và lấy sỏi. Người bệnh có thể được lưu ống dẫn lưu thận trong thời gian ngắn.

Ống thông JJ là một ống nhựa mềm, mảnh, đặt tạm thời trong niệu quản. Một đầu ống nằm ở thận, đầu còn lại nằm trong bàng quang. Ống giúp hạn chế tắc nghẽn nhưng cũng là nguyên nhân gây nhiều cảm giác khó chịu khi đi tiểu.

2. Những triệu chứng thường gặp sau tán sỏi thận

Đa số triệu chứng sau khi tán sỏi thận ở mức nhẹ đến vừa và có xu hướng giảm dần. Bạn có thể gặp một hoặc nhiều biểu hiện dưới đây.

2.1. Đau vùng lưng, hông hoặc bụng dưới

Cảm giác ê ẩm vùng hông lưng bên tán sỏi khá thường gặp trong vài ngày đầu. Khi mảnh sỏi di chuyển xuống niệu quản, bạn có thể có những cơn đau quặn từng đợt lan xuống bụng dưới hoặc vùng bẹn, đôi khi kèm buồn nôn. Các cơn đau này có thể lặp lại trong vài tuần, tùy lượng mảnh sỏi còn lại.

Xuất hiện cơn đau quặn từng đợt lan xuống bụng dưới là tình trạng thường gặp trong vài tuần sau tán sỏi

2.2. Tiểu ra máu nhẹ

Nước tiểu màu hồng nhạt hoặc đỏ nhạt là hiện tượng thường gặp sau thủ thuật. Niêm mạc đường tiết niệu có thể bị tổn thương nhẹ do sóng tán, dụng cụ nội soi hoặc mảnh sỏi. Lượng máu thường giảm dần khi bạn uống đủ nước. Ở người đang đặt ống thông JJ, nước tiểu có thể hồng trở lại sau khi vận động nhiều.

2.3. Tiểu buốt, tiểu nhiều lần, tiểu gấp

Cảm giác buốt rát khi đi tiểu thường xuất hiện sau Nội soi ngược dòng, do niệu đạo và bàng quang bị kích thích. Với người có ống thông JJ, đầu ống nằm trong bàng quang có thể khiến bạn muốn đi tiểu liên tục dù bàng quang chưa đầy. Một số người còn đau tức hông lưng mỗi khi đi tiểu, do nước tiểu trào ngược nhẹ theo ống lên thận. Các biểu hiện này thường cải thiện rõ sau khi rút ống. Nếu các triệu chứng này làm bạn khó chịu nhiều, hãy báo bác sĩ. Một số nhóm thuốc, như thuốc chẹn alpha hoặc thuốc kháng muscarinic, đã được ghi nhận là giúp giảm triệu chứng do ống thông. Tuy nhiên, bạn chỉ nên dùng khi có chỉ định của bác sĩ. 

2.4. Bầm tím da và mệt mỏi

Sau tán sỏi ngoài cơ thể, vùng da lưng hoặc hông có thể xuất hiện vết bầm nhỏ. Trong ngày đầu, người bệnh cũng có thể mệt mỏi, buồn nôn nhẹ do ảnh hưởng của thuốc gây mê, thuốc an thần hoặc thuốc giảm đau.

Người bệnh có thể mệt mỏi, buồn nôn do ảnh hưởng của thuốc dùng trong thủ thuật

3. Các triệu chứng kéo dài bao lâu?

Thời gian tồn tại của triệu chứng sau khi tán sỏi thận khác nhau ở mỗi người. Các yếu tố ảnh hưởng gồm phương pháp tán, kích thước sỏi, số lượng mảnh vụn và việc có đặt ống thông hay không.

Theo hướng dẫn chăm sóc sau thủ thuật của MedlinePlus (Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ, thuộc NIH), tiểu ra máu lượng ít có thể kéo dài từ vài ngày đến vài tuần. Cơn đau và buồn nôn khi mảnh sỏi được đào thải có thể xuất hiện sớm và kéo dài khoảng 4 - 8 tuần. Thời gian trở lại sinh hoạt thường ngày khác nhau tùy phương pháp. Sau tán sỏi ngoài cơ thể, nhiều người sinh hoạt nhẹ nhàng được khá sớm. Với tán sỏi qua da hoặc khi có đặt ống, bạn thường cần nghỉ lâu hơn, nên hãy làm theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ.

Ở người đặt ống thông JJ, cảm giác tiểu nhiều lần và tiểu buốt thường kéo dài đến khi ống được rút. Bạn không nên tự ý trì hoãn lịch rút ống, vì ống lưu quá lâu có thể làm tăng nguy cơ bám cặn và nhiễm trùng. Nguy cơ này tăng rõ khi ống lưu lại quá 3 tháng, vì vậy bạn cần ghi nhớ ngày hẹn rút ống.

4. Dấu hiệu bất thường cần đi khám ngay

Không phải triệu chứng sau khi tán sỏi thận nào cũng là diễn biến bình thường. Sốt từ 38°C trở lên kèm rét run cần được đánh giá ngay trong ngày, không nên tự theo dõi ở nhà. Với các dấu hiệu còn lại, bạn nên đến cơ sở y tế sớm. Các dấu hiệu gồm: 

• Sốt từ 38°C trở lên, rét run: Đây có thể là biểu hiện của nhiễm trùng đường tiết niệu trên, nhất là khi sỏi hoặc ống thông gây tắc nghẽn. Tình trạng này có thể tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết, nên cần được xử trí kịp thời. 
• Đau dữ dội, kéo dài: Cơn đau không giảm dù đã dùng thuốc theo đơn có thể do mảnh sỏi gây tắc niệu quản.
• Tiểu ra nhiều máu hoặc có máu cục: Lượng máu tăng lên thay vì giảm dần hoặc máu cục gây khó tiểu cần được bác sĩ kiểm tra.
• Tiểu rất ít hoặc không tiểu được: Đây là dấu hiệu gợi ý tắc nghẽn đường tiểu.
• Nước tiểu đục, có mùi hôi: Biểu hiện này có thể liên quan đến nhiễm khuẩn.
• Nôn nhiều, không ăn uống được: Người bệnh dễ bị mất nước và cần được bù dịch phù hợp.
• Ống dẫn lưu thận bị tuột, không có nước tiểu chảy ra hoặc rò nước tiểu quanh chân ống (nếu bạn được lưu ống sau tán sỏi qua da). 

Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm nước tiểu, siêu âm hoặc chụp cắt lớp vi tính. Các xét nghiệm này giúp kiểm tra mảnh sỏi còn sót, tình trạng ứ nước thận hoặc vị trí ống thông.

Bạn nên đến cơ sở y tế sớm nếu bị sốt, rét run sau khi tán sỏi.

5. Chăm sóc tại nhà giúp giảm khó chịu sau tán sỏi

Một số lưu ý giúp quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi hơn bao gồm:

• Uống đủ nước: Bạn nên chia đều lượng nước trong ngày để tăng lượng nước tiểu, hỗ trợ đẩy mảnh sỏi ra ngoài. Nước tiểu màu vàng nhạt là dấu hiệu cho thấy bạn đang uống tương đối đủ. Người có bệnh tim hoặc bệnh thận mạn nên hỏi bác sĩ về lượng nước phù hợp.
• Dùng thuốc theo đơn: Thuốc giảm đau, kháng sinh hoặc thuốc giảm khó chịu do ống thông chỉ nên dùng theo chỉ định. Bạn không nên tự mua thêm thuốc hay ngừng thuốc giữa chừng. Nếu bạn đang dùng thuốc chống đông hoặc aspirin, hãy hỏi bác sĩ khi nào được dùng lại. Khi còn tiểu ra máu, bạn cũng nên hỏi trước khi tự ý dùng các thuốc giảm đau nhóm NSAID (như ibuprofen).
• Nghỉ ngơi hợp lý: Trong thời gian đầu, bạn nên hạn chế mang vác nặng và vận động mạnh, nhất là khi còn ống thông hoặc khi nước tiểu chưa trong trở lại.
• Lọc nước tiểu khi được hướng dẫn: Mảnh sỏi giữ lại có thể được phân tích thành phần, giúp bác sĩ tư vấn cách phòng tái phát.
• Tái khám đúng hẹn: Lần tái khám giúp đánh giá hiệu quả tán sỏi, phát hiện sỏi sót và rút ống thông đúng thời điểm.

Người bệnh nên uống đủ nước và chia đều trong ngày để hỗ trợ đẩy mảnh sỏi ra ngoài.

Phần lớn triệu chứng sau khi tán sỏi thận như đau nhẹ, tiểu hồng hay tiểu buốt sẽ giảm dần khi người bệnh được chăm sóc đúng cách. Điều quan trọng là bạn theo dõi sát diễn biến cơ thể. Nếu có sốt hoặc rét run, hãy đi khám ngay. Với đau dữ dội, tiểu ra nhiều máu hoặc tiểu ít bất thường, bạn nên đi khám sớm. 

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại đây, người bệnh có thể được khám, theo dõi bệnh lý sỏi tiết niệu và thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cần thiết để bác sĩ đánh giá tình trạng sau tán sỏi. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.