1. Những thông tin cơ bản về bệnh viêm tuyến nước bọt 

Trước khi gợi ý về các bài thuốc chữa viêm tuyến nước bọt trong dân gian, bài viết sẽ cung cấp một số thông tin giúp bạn đọc hiểu cơ bản về bệnh viêm tuyến nước bọt. 

Bạn không nên chủ quan khi bị sưng đau tuyến nước bọt

Tuyến nước bọt có vai trò quan trọng trong việc tiết nước bọt giúp làm ẩm thức ăn, từ đó, hoạt động nhai và nuốt thức ăn sẽ trở nên dễ dàng hơn. Không những vậy, trong nước bọt còn có chứa các enzym tham gia vào giai đoạn đầu của quá trình tiêu hóa. Ngoài ra, nước bọt còn góp phần bảo vệ niêm mạc miệng và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn trong khoang miệng. 

viêm tuyến nước bọt xảy ra khi tuyến nước bọt bị viêm, thường do nhiễm trùng, dẫn đến sưng, đau và giảm tiết nước bọt. Viêm tuyến nước bọt là tình trạng viêm nhiễm xảy ra tại một hoặc nhiều tuyến nước bọt, thường do vi khuẩn hoặc virus gây ra, khiến người bệnh cảm thấy đau, sưng và khó chịu. Bệnh không mang tính chất theo mùa, mà thường liên quan đến các yếu tố như tắc nghẽn ống tuyến, giảm tiết nước bọt hoặc tình trạng sức khỏe toàn thân. Tình trạng viêm nhiễm thường xảy ra tại 3 tuyến nước bọt chính là: 

• Viêm tuyến nước bọt mang tai: Là tuyến nước bọt lớn nhất và nằm ở 2 bên má, phía trước tai. 
• Viêm tuyến nước bọt dưới hàm: Đây là tuyến nước bọt lớn thứ 2 và nằm ở vùng dưới hàm. 
• Viêm tuyến nước bọt dưới lưỡi: Là tình trạng viêm nhiễm những tuyến nước bọt nằm ở sàn miệng và hai bên lưỡi. 
• Ngoài những tuyến nước bọt chính nêu trên, tình trạng viêm nhiễm cũng có thể xảy ra ở những tuyến nước bọt nhỏ được phân bố khắp miệng.

Nguyên nhân gây bệnh 

Nguyên nhân thường gặp của viêm tuyến nước bọt là nhiễm khuẩn hoặc virus, trong đó vi khuẩn (đặc biệt là Staphylococcus aureus) là nguyên nhân phổ biến nhất trong các trường hợp viêm cấp. Quá trình viêm thường khởi phát khi dòng chảy nước bọt bị ứ trệ hoặc tắc nghẽn, tạo điều kiện cho vi khuẩn trong khoang miệng xâm nhập và phát triển trong tuyến.

Trong đó, những nguyên nhân khiến cho tuyến nước bọt bị tắc nghẽn có thể kể đến như sỏi tuyến nước bọt, có khối u trong tuyến nước bọt, ống nước bọt bị gấp khúc,... Bên cạnh đó, tình trạng giảm tiết nước bọt có thể do những nguyên nhân như tuổi tác, sau phẫu thuật hoặc xạ trị vùng đầu cổ mất nước, suy dinh dưỡng, dùng thuốc kháng histamin, thuốc chẹn beta, thuốc chống trầm cảm,...

Triệu chứng viêm tuyến nước bọt

Khi bị viêm tuyến nước bọt, người bệnh thường gặp phải những triệu chứng sau: 

- Viêm sưng tuyến nước bọt có thể làm biến dạng vùng mặt hoặc góc hàm. 

- Da vùng tuyến mang tai có biểu hiện sưng, nóng, đỏ, căng đau khi sờ, đặc biệt trong các trường hợp viêm nhiễm cấp do vi khuẩn.

- Lượng nước bọt ít hơn bình thường và có biểu hiện quánh lại. Miệng khô, có thể kèm theo mùi hôi miệng.

- Lỗ ống Stenon viêm đỏ, có thể chảy mủ khi ấn vào tuyến. 

- Đau khi há miệng, đau hàm, đau lan lên tai hoặc tăng khi ăn và nuốt. 

- Một số trường hợp có thể kèm theo sốt, mệt mỏi, đau đầu.

Nếu thấy xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ viêm tuyến nước bọt và các triệu chứng này đang ngày càng nghiêm trọng, gây khó khăn cho việc ăn uống,.. người bệnh không nên chủ quan mà cần đi khám sớm. 

Biến chứng viêm tuyến nước bọt

Nếu không được điều trị sớm, viêm tuyến nước bọt có thể gây ra những biến chứng như sau: 

- Gây tích tụ mủ và biến chứng thành áp xe tuyến nước bọt. 

- Viêm mạn tính gây xơ hóa hoặc phì đại tuyến nước bọt, ảnh hưởng đến chức năng tiết nước bọt.

- Nhiễm trùng lan rộng xuống các khoang sâu vùng cổ - mặt, có nguy cơ gây sưng cổ, chèn ép đường thở và đe dọa tính mạng trong những trường hợp nặng. 

2. Bài thuốc chữa viêm tuyến nước bọt

Dưới đây là một số biện pháp hỗ trợ theo kinh nghiệm dân gian thường được truyền miệng trong cộng đồng. Người bệnh cần lưu ý rằng các phương pháp này chưa có bằng chứng khoa học đầy đủ chứng minh hiệu quả điều trị viêm tuyến nước bọt, do đó chỉ nên xem là biện pháp hỗ trợ giảm triệu chứng, không thay thế điều trị y khoa. 

Bài thuốc từ củ khoai tây

Khoai tây có chứa nhiều vitamin, khoáng chất và chất xơ,... Do đó, loại thực phẩm này có thể giúp tiêu viêm, nhuận tràng và rất tốt cho hoạt động của dạ dày. Bài thuốc chữa viêm tuyến nước bọt từ củ khoai tây có thể được thực hiện như sau: 

- Đầu tiên bạn rửa sạch khoai tây và mài thành bột mịn. 

- Sau đó, trộn khoai tây với một chút giấm.

- Đắp hỗn hợp lên vùng da bên ngoài tương ứng vị trí tuyến nước bọt bị sưng. 

- Sau khoảng 15 phút có thể rửa sạch lại với nước muối ấm. 

Lưu ý: Không nên bôi trực tiếp hỗn hợp này lên vùng da đang trầy xước, viêm đỏ nhiều hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng, vì có thể gây kích ứng da và làm nặng thêm tình trạng viêm. 

Nhiều người dùng củ khoai tây để điều trị viêm tuyến nước bọt

Bài thuốc từ nước gừng

Gừng là loại dược liệu có chứa nhiều hoạt chất có tính kháng khuẩn cao như gingerol, shogaol, zingiberene,... do đó, nhiều người truyền tai nhau dùng gừng có thể hỗ trợ cải thiện viêm tuyến nước bọt. Cách thực hiện bài thuốc này cũng rất đơn giản. Bạn nạo vỏ gừng, rửa sạch và cắt thành từng lát mỏng, ngậm gừng trong miệng để giảm viêm nhiễm tuyến nước bọt. Thực hiện đều đặn cho đến khi triệu chứng viêm nhiễm giảm.

Lưu ý: Việc ngậm gừng quá lâu hoặc sử dụng gừng đậm đặc có thể gây kích ứng niêm mạc miệng, đặc biệt ở người có viêm loét miệng hoặc niêm mạc nhạy cảm. 

Lá cây cỏ ngọt

Đây là loại dược liệu có tác dụng ngăn ngừa sự phát triển của vi khuẩn. Do đó, nó thường có trong kem đánh răng và nước súc miệng nhờ. Loại dược liệu này cũng được cho là khá hiệu quả trong điều trị viêm tuyến nước bọt và viêm lợi. 

Cách thực hiện bài thuốc này như sau: 

• Rửa sạch và phơi khô lá cỏ ngọt.
• Mỗi lần, người bệnh chỉ cần dùng tối đa 2,5g lá đã phơi khô. 
• Đem cỏ ngọt đi sắc với nước và dùng 2 lần mỗi ngày. 

Lưu ý: Việc sử dụng kéo dài hoặc liều lượng không kiểm soát có thể không mang lại lợi ích rõ ràng và không được khuyến cáo trong phác đồ điều trị.

Bài thuốc từ mật ong

Đây là loại dược liệu quen thuộc và rất phổ biến trong các bài thuốc chữa bệnh dân gian. Chất acid Pantothenic Hydrogen peroxide và flavonoids có trong mật ong có thể sát khuẩn, và làm giảm viêm. 

Mật ong có tính kháng khuẩn có thể giúp giảm viêm tuyến nước bọt

Cách thực hiện bài thuốc này như sau:

• Vệ sinh răng miệng đúng cách. 
• Dùng một lượng nhỏ mật ong nguyên chất để súc miệng hoặc ngậm trong thời gian ngắn. 
• Sau khoảng 10 phút sau, súc miệng bằng nước ấm. Thực hiện bài thuốc này đến khi tình trạng viêm tuyến nước bọt giảm. 
• Mật ong không thay thế kháng sinh trong các trường hợp viêm tuyến nước bọt do vi khuẩn và không phù hợp cho trẻ nhỏ dưới 1 tuổi.

Những bài thuốc chữa viêm tuyến nước bọt nêu trên chỉ là kinh nghiệm dân gian và chưa được khoa học kiểm chứng, do đó không thể đảm bảo mang lại hiệu quả cho tất cả người bệnh. Bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi thực hiện. Bên cạnh đó, người bệnh nên uống nhiều nước, mát xa tuyến nước bọt, đi khám khi triệu chứng đau không thuyên giảm và tuân thủ theo phác đồ điều trị của bác sĩ.

Nếu có nhu cầu đặt lịch khám tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, mời bạn liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 để được các tổng đài viên tư vấn chi tiết.