1. Các triệu chứng khi trẻ lên cơn hen

Trước khi tìm hiểu làm gì khi trẻ lên cơn hen, phụ huynh cần nhận biết sớm các dấu hiệu cảnh báo. Khi trẻ lên cơn hen, các triệu chứng thường xuất hiện đột ngột và có xu hướng tăng dần nếu không được xử lý kịp thời. Phụ huynh nên đặc biệt lưu ý những biểu hiện sau:

• Ho nhiều, ho khan hoặc ho từng cơn: Thường xảy ra vào ban đêm, gần sáng hoặc sau khi trẻ vận động mạnh.
• Thở khò khè, có tiếng rít khi thở ra: Do đường thở bị co thắt và viêm.
• Khó thở, thở nhanh hoặc thở gấp: Trẻ có thể cảm thấy tức ngực, hụt hơi, nói chuyện ngắt quãng.
• Rút lõm lồng ngực khi thở: Dấu hiệu cho thấy trẻ đang phải gắng sức để hít thở.
• Mệt mỏi, lừ đừ, giảm ăn uống: Đặc biệt thường gặp ở trẻ nhỏ và trẻ sơ sinh.
• Môi, đầu ngón tay hoặc đầu ngón chân tím tái: Là dấu hiệu cảnh báo trẻ thiếu oxy cần hỗ trợ hô hấp cấp cứu.

Ho nhiều là triệu chứng hay gặp khi trẻ lên cơn hen

2. Làm gì ngay khi trẻ lên cơn hen?

Khi trẻ lên cơn hen, điều quan trọng nhất là xử lý nhanh, đúng cách và giữ bình tĩnh để giúp trẻ dễ thở hơn, đồng thời hạn chế nguy cơ cơn hen tiến triển nặng. Phụ huynh tuyệt đối không chủ quan hoặc tự ý xử trí sai cách. Dưới đây là những việc cần làm ngay khi trẻ xuất hiện cơn hen:

Giữ bình tĩnh và đặt trẻ ở tư thế phù hợp

Phụ huynh cần giữ bình tĩnh để tránh làm trẻ hoảng sợ, vì lo lắng có thể khiến cơn hen trầm trọng hơn. Nên cho trẻ ngồi thẳng hoặc hơi nghiêng người về phía trước, tránh để trẻ nằm ngửa vì tư thế này có thể làm Khó thở tăng lên.

Sử dụng thuốc theo đúng chỉ định của bác sĩ

Nếu trẻ đã được chẩn đoán hen, phụ huynh cần dùng thuốc giãn phế quản dạng xịt hoặc khí dung theo đúng liều lượng và hướng dẫn của bác sĩ (thông thường các bác sĩ thường kê đơn thuốc xịt hen khi lên cơn hen cấp và thuốc khí dung để gia đình có thể chuẩn bị và sử dụng bất cứ lúc nào). Thuốc giúp làm giãn đường thở nhanh chóng, cải thiện tình trạng Khó thở. Không tự ý tăng liều hoặc đổi thuốc khi chưa có chỉ định y tế.

Phụ huynh cần sử dụng thuốc đúng theo chỉ định của bác sĩ 

Hỗ trợ hô hấp và loại bỏ yếu tố kích thích

Trong khi theo dõi trẻ, phụ huynh nên đảm bảo không gian thông thoáng, tránh khói thuốc, bụi bẩn, mùi hóa chất hoặc các yếu tố dễ gây kích ứng đường thở. Có thể hướng dẫn trẻ thở chậm, đều, giúp giảm cảm giác hụt hơi và lo lắng.

Theo dõi sát diễn biến của trẻ

Sau khi xử trí ban đầu, phụ huynh cần quan sát liên tục tình trạng hô hấp của trẻ. Gia đình nên chuẩn bị máy sp02 để đo độ bão hòa oxy, đồng thời quan sát nhịp thở, rút lõm lồng ngực và các dấu hiệu thở nhanh, để kịp thời gọi hỗ trợ y tế cho trẻ khi cần.

3. Khi nào cần đưa trẻ đến bác sĩ ngay?

Mặc dù nhiều cơn hen có thể được kiểm soát tại nhà nếu xử trí đúng cách, tuy nhiên trong một số trường hợp, trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để tránh biến chứng nguy hiểm. Phụ huynh không nên chần chừ nếu trẻ xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Trẻ khó thở rõ rệt, thở gấp hoặc rút lõm lồng ngực khi thở, dù đã sử dụng thuốc giãn phế quản.
• Môi, đầu ngón tay hoặc đầu ngón chân tím tái, cho thấy tình trạng thiếu oxy.
• Trẻ không cải thiện hoặc nặng hơn sau 5 - 10 phút dùng thuốc theo chỉ định bác sĩ.
• Trẻ mệt lả, lơ mơ, nói ngắt quãng hoặc không thể nói trọn câu do khó thở.
• Xuất hiện co giật, ngất xỉu hoặc dấu hiệu bất thường về ý thức.
• Cơn hen xảy ra lần đầu, hoặc cơn hen hiện tại nặng hơn so với các lần trước đó.

Phụ huynh cần đưa trẻ đến bác sĩ nếu trẻ khó thở rõ rệt

4. Phòng ngừa cơn hen tái phát ở trẻ

Ngoài việc nắm rõ làm gì khi trẻ lên cơn hen, phụ huynh cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để hạn chế cơn hen tái phát. Việc kiểm soát tốt môi trường sống, tuân thủ điều trị và theo dõi sức khỏe thường xuyên sẽ giúp trẻ duy trì hô hấp ổn định và giảm nguy cơ lên cơn hen đột ngột. Dưới đây là các cách phòng ngừa hiệu quả: 

• Tránh các tác nhân kích thích đường hô hấp: Hạn chế để trẻ tiếp xúc với khói thuốc, bụi bẩn, lông thú, phấn hoa, mùi hóa chất hoặc không khí ô nhiễm.
• Giữ môi trường sống sạch sẽ, thông thoáng: Vệ sinh nhà cửa thường xuyên, giặt chăn gối định kỳ, hạn chế nấm mốc và độ ẩm cao trong phòng ở của trẻ.
• Tuân thủ điều trị và dùng thuốc dự phòng đúng hướng dẫn: Phụ huynh nên cho trẻ sử dụng thuốc theo đúng liều lượng, thời gian mà bác sĩ chỉ định, không tự ý ngưng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm.
• Theo dõi sức khỏe và khám định kỳ: Cha mẹ nên đưa trẻ tái khám theo lịch hẹn để đánh giá mức độ kiểm soát hen và điều chỉnh phác đồ điều trị khi cần thiết.
• Hướng dẫn trẻ nhận biết sớm dấu hiệu lên cơn hen: Với trẻ lớn, cha mẹ nên dạy trẻ cách nhận biết các triệu chứng ban đầu để báo cho người lớn kịp thời.
• Xây dựng lối sống lành mạnh: Phụ huynh cần đảm bảo trẻ ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, vận động phù hợp với thể trạng để tăng cường sức đề kháng.

Việc nắm rõ nên làm gì khi trẻ lên cơn hen đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ vượt qua cơn khó thở một cách an toàn, hạn chế nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Phụ huynh cần chủ động nhận biết sớm triệu chứng, xử trí đúng cách ngay khi cơn hen xuất hiện và theo dõi sát diễn biến của trẻ. Bên cạnh đó, thực hiện tốt các biện pháp phòng ngừa lâu dài và đưa trẻ đi khám kịp thời khi có dấu hiệu bất thường sẽ góp phần giúp kiểm soát hen hiệu quả, bảo vệ sức khỏe và chất lượng cuộc sống cho trẻ.

Nếu phụ huynh có bất kỳ thắc mắc liên quan, hoặc nhu cầu khám sức khỏe cho trẻ, hãy liên hệ Tổng đài MEDLATEC 1900 56 56 56 để được giải đáp nhanh chóng và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.