1. Thế nào là uống thuốc quá liều?

Uống thuốc quá liều là việc sử dụng thuốc quá liều lượng được hướng dẫn hoặc tự ý dùng thuốc không theo đơn. Trong một số trường hợp, cơ thể có khả năng tự điều chỉnh để giảm thiểu tác hại. Tuy vậy, người dùng thuốc vẫn có nguy cơ gặp phải biến chứng nghiêm trọng, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng. Mức độ ảnh hưởng đến sức khỏe còn tùy thuộc vào từng loại thuốc, liều lượng và thể trạng sức khỏe của mỗi người. 

Uống thuốc quá liều là sử dụng thuốc quá liều lượng cho phép 

Trẻ nhỏ dùng thuốc không có sự kiểm soát của người lớn, người cao tuổi, người có trí tuệ không bình thường,... là những đối tượng dễ dùng thuốc quá liều. Ngoài ra, việc tự ý kết hợp các loại thuốc với nhau hoặc thói quen uống gấp đôi liều để bù cho liều đã quên dễ khiến mọi người sử dụng thuốc quá liều lượng. 

2. Các triệu chứng sau khi uống thuốc quá liều 

Sau khi dùng thuốc quá liều, cơ thể có thể biểu hiện một số dấu hiệu nhưng sẽ khác nhau ở mỗi người, tùy theo từng loại thuốc, liều lượng dung nạp và thể trạng sức khỏe. Trong đó, những triệu chứng nổi bật, cảnh báo biến chứng nguy hiểm phải kể đến là: 

• Thân nhiệt: Thân nhiệt sau khi dùng thuốc tăng hoặc giảm bất thường. 
• Nhịp tim: Tăng, giảm hoặc rối loạn nhịp tim, có thể kèm theo triệu chứng khó thở, huyết áp tăng hoặc giảm. 
• Tại đường tiêu hóa: Việc sử dụng thuốc quá liều thường ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa gây đau bụng âm ỉ hoặc dữ dội, nôn ói. Trong một số trường hợp, người bệnh còn bị nôn ra máu, phân đen hoặc lẫn máu (dấu hiệu xuất huyết trong hoặc viêm loét). 
• Ngoài da: Một số loại thuốc có thể gây xuất huyết dưới da, ngứa ngáy, mụn nước, mề đay hoặc tím tái đầu chi. 
• Tại hệ thần kinh: Đau đầu, chóng mặt, lên cơn co giật, ngất xỉu,... là dấu hiệu cảnh báo việc dùng thuốc quá liều đang ảnh hưởng đến hệ thần kinh. 
• Triệu chứng cảnh báo biến chứng nguy hiểm khác: Chẳng hạn như đau tức ngực, thở gấp, khó giữ thăng bằng, ngất xỉu. 

Chóng mặt là một trong những biểu hiện thường gặp ở người dùng thuốc quá liều

Ngoài ra, dùng thuốc trong thời gian dài hoặc thường xuyên dùng quá liều còn ảnh hưởng đến gan, thận. Khi đó, các hệ cơ quan này phải làm việc quá sức, suy giảm khả năng đào thải độc tố khiến sức khỏe ngày càng suy giảm. 

Nếu nhận thấy cơ thể xuất hiện dấu hiệu bất thường sau khi dùng thuốc quá liều, bạn không nên chủ quan mà hãy thông báo ngay cho bác sĩ hoặc nhờ người thân đưa ngay đến cơ sở y tế. 

3. Giải đáp câu hỏi: Lỡ uống thuốc quá liều phải làm sao?

Ngay khi phát hiện dùng thuốc quá liều, bạn nên chú ý theo dõi biểu hiện của cơ thể, trao đổi kịp thời với bác sĩ. Trường hợp bắt gặp người có dấu hiệu bị ngộ độc do dùng thuốc quá liều, bạn cần bình tĩnh xử lý theo hướng dẫn sau: 

Bước 1: Gọi trợ giúp y tế

Người bị ngộ độc thuốc do dùng quá liều cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. Lúc này, bạn nên gọi cấp cứu 115 để yêu cầu trợ giúp y tế và thông báo rõ loại thuốc nghi ngờ đã sử dụng. 

Lỡ uống thuốc quá liều phải làm sao là chủ đề được nhiều người quan tâm

Bước 2: Kiểm tra ý thức và nhịp thở

Nếu nạn nhân vẫn tỉnh táo, bạn cần hỏi loại thuốc mới dùng và ghi lại càng chi tiết càng tốt để thông báo với đội ngũ y tế. Trường hợp nạn nhân có dấu hiệu mất ý thức, bạn cần kiểm tra ngay xem nạn nhân còn thở bình thường hay không. Nếu nạn nhân ngưng thở hoặc chỉ thở ngáp, hãy tiến hành hồi sức tim phổi (CPR) ngay lập tức.

Bước 3: Tiến hành ép tim và thổi ngạt

Trước khi ép tim và thổi ngạt trong tình huống nguy cấp, bạn cần kiểm tra ý thức và khả năng hô hấp của nạn nhân. Quá trình sơ cấp cứu này cần tiến hành theo các bước dưới đây:

• Bắt đầu ép tim ngoài lồng ngực: Đặt gót bàn tay lên chính giữa ngực nạn nhân (vị trí nửa dưới xương ức) và tay bên kia đặt chồng lên. Sau đó, bạn cần tạo lực ép vuông góc xuống vùng ngực, ấn mạnh và nhanh để lồng ngực lún xuống khoảng 5 đến 6 cm rồi nhấc thả tay để vùng ngực phồng lại hoàn toàn. Lặp lại động tác này liên tục với tốc độ 100 đến 120 lần/phút. 
• Tạo độ thoáng cho đường thở: Cho nạn nhân nằm ngửa trên mặt phẳng cứng. Thực hiện kỹ thuật ngửa đầu - nâng cằm để khai thông đường thở. Tiếp theo mở miệng nạn nhân để loại bỏ đờm hoặc dị vật phía trong (nếu có). 
• Thổi ngạt cho nạn nhân: Sau khi ép tim 30 lần, thực hiện thổi ngạt 2 lần, bạn cần đặt một tay lên trán của nạn nhân để ngửa đầu, đồng thời bóp chặt mũi nạn nhân. Sau đó, bạn hãy hít một hơi thật sâu và thổi khí vào miệng của nạn nhân cho đến khi thấy vùng ngực phồng lên (duy trì chu kỳ 30 lần ép tim và 2 lần thổi ngạt). 

Mô phỏng quá trình hô hấp nhân tạo và ép tim sơ cứu người bị ngộ độc thuốc

Sau khi thực hiện bước ép tim và thổi ngạt, nạn nhân cần tiếp tục được theo dõi và đưa ngay đến cơ sở y tế để cho các bác sĩ trợ giúp xử lý. 

Ngoài ra, để tình trạng ngộ độc không trở nên nghiêm trọng trong quá trình sơ cấp cứu, bạn cần lưu ý: 

• Thu thập chi tiết thông tin về loại thuốc nạn nhân đã sử dụng, nên mang theo bao bì thuốc khi đưa nạn nhân đến cơ sở y tế. 
• Tuyệt đối không tự ý gây nôn (trừ khi có chỉ định của nhân viên y tế), vì có thể gây sặc phổi hoặc bỏng thực quản tùy loại hóa chất. 
• Không tự ý cho nạn nhân uống nước muối, chanh hay các dung dịch khác khi chưa có hướng dẫn. 

Tại bệnh viện, bệnh nhân bị ngộ độc do dùng thuốc quá liều sẽ được các bác sĩ cân nhắc can thiệp chuyên sâu bằng một số phương pháp như:

• Rửa dạ dày: Nhằm loại bỏ phần thuốc chưa được cơ thể hấp thụ (thường hiệu quả nhất trong vòng 1 giờ đầu). 
• Giải độc bằng than hoạt tính: Tác dụng chính của than hoạt tính trong trường hợp này là hấp thụ phần nào thuốc trong dạ dày và ruột, giảm tối đa lượng thuốc được hấp thụ vào máu. Trong đó, thuốc đã liên kết với than hoạt tính sẽ được đào thải ra ngoài theo đường phân. 
• Phương pháp chuyên sâu: Dùng thuốc giải độc đặc hiệu hoặc lọc máu tùy theo hoạt chất gây ngộ độc.

4. Lưu ý chung khi dùng thuốc 

Trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào, bạn cần lưu ý những vấn đề sau:

• Chỉ nên dùng thuốc khi có chỉ định cụ thể của bác sĩ chuyên khoa. 
• Sử dụng thuốc theo liều lượng, thời điểm và liệu trình được hướng dẫn. 
• Không tăng liều, ngưng thuốc đột ngột hoặc kết hợp các loại thuốc với nhau khi chưa được bác sĩ hướng dẫn. 
• Tuyệt đối không uống gộp liều ngay cả khi mới quên uống thuốc trước đó. 
• Nếu quên liều, hãy bỏ qua và uống liều kế tiếp theo đúng lịch trình.
• Với các đối tượng như người già, trẻ em, người có thần kinh không bình thường thì việc dùng thuốc phải có sự giám sát của người thân hoặc nhân viên y tế. 
• Thuốc cần được bảo quản trong tủ có khóa, ngoài tầm với của trẻ em.

Mọi người chỉ nên dùng thuốc khi có chỉ định của bác sĩ

Qua bài viết trên đây, bạn chắc hẳn đã biết lỡ uống thuốc quá liều phải làm sao. Nếu bản thân hoặc người thân có dấu hiệu bị ngộ độc thuốc, bạn cần nhanh chóng tìm đến cơ sở y tế gần nhất để được trợ giúp. Nếu cần tư vấn thêm hoặc có nhu cầu đặt lịch khám sức khỏe, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ.