1. Tại sao trẻ hay bị đau hậu môn về đêm?

Rất nhiều bậc phụ huynh cảm thấy băn khoăn khi ban ngày trẻ vẫn vui chơi, chạy nhảy bình thường, nhưng khi đi ngủ vào ban đêm là lại khóc lóc, kêu đau rát hoặc ngứa ngáy vùng hậu môn. Hiện tượng này có tính chu kỳ và thường tăng nặng về đêm do một số đặc điểm sinh học của cơ thể trẻ.

Vào ban đêm, khi cơ thể bước vào trạng thái nghỉ ngơi, các cơ vòng xung quanh hậu môn sẽ tự động thả lỏng. Sự thả lỏng này tạo điều kiện thuận lợi cho các loại ký sinh trùng đường ruột di chuyển ra ngoài. 

Thêm vào đó, vào ban ngày, hệ thần kinh của trẻ bị phân tán bởi các hoạt động vui chơi, xem phim, ăn uống nên trẻ ít chú ý đến cảm giác châm chích nhẹ. Ngược lại, khi không gian về đêm trở nên yên tĩnh, mọi sự tập trung của hệ thần kinh sẽ đổ dồn vào các kích ứng tại chỗ, khiến cảm giác đau rát, ngứa ngáy bị phóng đại lên nhiều lần, trẻ bứt rứt, khó chịu và không thể ngủ sâu giấc.

2. Các nguyên nhân trẻ đau hậu môn về đêm phổ biến 

Tình trạng đau hoặc ngứa hậu môn vào ban đêm ở trẻ nhỏ phần lớn bắt nguồn từ các vấn đề nhiễm ký sinh trùng đường ruột hoặc các tổn thương do thói quen ăn uống, vệ sinh gây ra như:

2.1. Nhiễm giun kim 

Đây là nguyên nhân thường gặp gây ra tình trạng đau ngứa hậu môn về đêm ở trẻ em. Giun kim là một loại ký sinh trùng có chu kỳ sinh sản rất đặc biệt. Khi trẻ ngủ say, nhiệt độ cơ thể ổn định và cơ vòng hậu môn mở rộng, giun kim cái sẽ di chuyển từ ruột non xuống trực tràng, bò ra rìa hậu môn để đẻ hàng ngàn trứng vào các nếp gấp da quanh hậu môn.

Quá trình giun cái bò trườn và chất dịch nhầy mà chúng tiết ra để dán trứng vào màng da sẽ gây kích ứng niêm mạc dữ dội. 

Có nhiều nguyên nhân trẻ đau hậu môn về đêm 

2.2. Táo bón nhiều dẫn đến nứt kẽ hậu môn

Chế độ ăn ít rau, uống ít nước hoặc thói quen nhịn đại tiện khiến phân của trẻ bị lưu lại lâu trong đại tràng, trở nên khô cứng, đóng thành cục như phân dê. Vì vậy, khi trẻ cố gắng đẩy phân ra ngoài, hậu môn bị căng và rách (gọi là nứt kẽ hậu môn).

Vết nứt kẽ này rất đau đớn. Vào ban đêm, vết rách này sẽ gây ra những cơn đau nhói âm ỉ, rát buốt kéo dài khiến trẻ khóc và trằn trọc không yên.

2.3. Viêm da, hăm tã hoặc nhiễm nấm tại chỗ

Đối với những trẻ vẫn còn đang đóng bỉm hoặc vệ sinh sau đại tiện chưa sạch sẽ, vùng da xung quanh hậu môn rất dễ bị viêm nhiễm. Việc mặc tã quá lâu hoặc thay tã không kịp thời khiến nước tiểu, phân và mồ hôi tích tụ, tạo môi trường ẩm ướt làm da bị tổn thương. Nếu tình trạng này kéo dài, vùng da hăm có thể bội nhiễm nấm hoặc vi khuẩn. 

Khi đó, da quanh hậu môn của trẻ có thể đỏ, rát, trợt hoặc loét nhẹ, gây đau và khó chịu, đặc biệt khi cọ xát với tã hoặc quần áo trong lúc trở mình khi ngủ. 

3. Cách xác định nguyên nhân trẻ đau hậu môn về đêm tại nhà

Để giúp con xử trí cơn đau, cha mẹ có thể áp dụng các mẹo chẩn đoán đơn giản nhưng chính xác tại nhà dưới đây:

• Cách kiểm tra giun kim bằng đèn pin: Vào khoảng 11 giờ đêm đến 1 giờ sáng, khi con bắt đầu khóc và kêu đau ngứa mông, cha mẹ có thể nhẹ nhàng tách hai bên mông và dùng đèn pin soi vùng da quanh hậu môn. Nếu trẻ ngứa hậu môn do giun kim, bạn sẽ nhìn thấy những sợi chỉ nhỏ màu trắng dài khoảng 0.5 - 1cm đang di chuyển quanh rìa hậu môn của bé.
• Kiểm tra dấu hiệu nứt kẽ và táo bón: Hãy quan sát tính chất phân của con ở lần đại tiện gần nhất xem có bị khô cứng không. Đồng thời, dùng tay bôi nhẹ một chút dầu em bé và vạch nhẹ lỗ hậu môn của con dưới ánh sáng rõ để kiểm tra xem có vết rách dọc nào đang đỏ rực hoặc rỉ một chút máu tươi hay không.
• Kiểm tra bề mặt da quanh mông: Quan sát xem vùng da quanh mông và bẹn của con có bị nổi mụn nước, hăm đỏ rực thành mảng lớn do đóng bỉm hay không để phân biệt với chứng nhiễm giun.

Cha mẹ hãy kiểm tra các biểu hiện bất thường ở vùng hậu môn của trẻ

4. Biện pháp chăm sóc và giảm khó chịu cho trẻ 

Khi đã xác định được nguyên nhân trẻ đau hậu môn về đêm, cha mẹ cần áp dụng ngay các biện pháp can thiệp khoa học để giảm đau và bảo vệ sức khỏe cho con.

• Ngâm nước ấm: Khi con bị đau rát cấp tính hằng đêm do nứt kẽ hậu môn hoặc do nhiễm giun, bạn hãy cho con ngồi ngâm mông vào một chậu nước ấm pha loãng một chút muối trong khoảng 5 - 10 phút. Nước ấm có tác dụng tốt trong việc làm giãn cơ vòng hậu môn, giảm các cơn co thắt cơ chèn ép vết nứt, xoa dịu cảm giác đau buốt, ngứa ngáy và giúp trẻ dễ chịu hơn để tiếp tục ngủ. 
• Tẩy giun: Nếu nguyên nhân do giun kim, hãy cho trẻ uống thuốc tẩy giun (như Albendazole hoặc Mebendazole) theo đúng liều lượng độ tuổi dưới sự tư vấn của bác sĩ. Các thành viên trong nhà cũng nên tẩy giun trong cùng ngày, đồng thời giặt luộc toàn bộ chăn ga, gối đệm, quần áo bằng nước sôi để tiêu diệt triệt để trứng giun bám dính, tránh hiện tượng lây nhiễm chéo.
• Xử lý triệt để chứng táo bón: Tăng cường các loại rau có tính chất nhuận tràng, giàu chất xơ hòa tan (rau mồng tơi, rau đay, đu đủ chín, khoai lang) và cho con uống đủ nước lọc. Bạn có thể bôi một lớp kem mỡ Vaseline hoặc các loại kem chứa Oxit kẽm vào lỗ hậu môn của con trước khi đi ngủ để làm mềm da, giảm ma sát và giúp vết nứt kẽ nhanh lành.

5. Các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cha mẹ cần đưa trẻ đi khám gấp

Mặc dù phần lớn các nguyên nhân trẻ đau hậu môn về đêm là lành tính, nhưng cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan nếu cơ thể con xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng nghiêm trọng sau:

• Vùng da xung quanh hậu môn có biểu hiện sưng nề đỏ rực, sờ vào thấy nóng, cứng hoặc có dấu hiệu rỉ mủ vàng, rỉ dịch hôi (cảnh báo nguy cơ áp xe hậu môn hoặc rò hậu môn ở trẻ nhỏ).
• Trẻ đi ngoài ra máu tươi với số lượng nhiều, máu chảy thành giọt hoặc bắn thành tia sau khi phân ra, hoặc phân có màu đen thối như bã cà phê.
• Cơn đau hậu môn bùng phát kèm theo tình trạng trẻ bị sốt cao liên tục, nôn mửa, cơ thể mệt lả, bỏ ăn và khóc thét dữ dội dai dẳng không thể dỗ dành bằng các biện pháp thông thường.

Cha mẹ cần đưa con gặp bác sĩ khi các dấu hiệu không thuyên giảm

Việc nắm được các nguyên nhân trẻ đau hậu môn về đêm giúp cha mẹ chủ động bảo vệ giấc ngủ và sức khỏe cho con. Bạn hãy kiên trì áp dụng các giải pháp làm dịu tại chỗ và đưa trẻ đến gặp bác sĩ chuyên khoa kịp thời nếu tình trạng đau rát của bé không có dấu hiệu thuyên giảm. Một địa chỉ y tế uy tín cha mẹ có thể tham khảo và lựa chọn là chuyên khoa Nhi thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC để được hỗ trợ.