Nhận biết các biểu hiện của khối u lành tính và phân biệt với u ác tính

1. Thế nào là khối u lành tính?

Khối u là một khối mô phát triển bất thường do sự mất kiểm soát trong chu kỳ phân chia và phát triển của tế bào. Ở trạng thái khỏe mạnh, các tế bào trong cơ thể liên tục sinh ra, già và chết đi theo một quy trình lập trình sẵn (apoptosis). Tuy nhiên, khi quy trình này bị lỗi, các tế bào cũ không chết đi, tế bào mới vẫn liên tục sinh ra tạo nên một lượng mô dư thừa tụ lại thành khối u. Khối u được chia làm hai loại chính: lành tính và ác tính.

khối u lành tính là những khối tế bào tăng sinh nhưng không mang đặc tính ác tính. Đặc tính sinh học quan trọng nhất của loại u này là phát triển khu trú tại một vị trí cố định. Chúng không có khả năng thâm nhiễm, xâm lấn hay phá hủy các mô khỏe mạnh xung quanh. Đặc biệt, các tế bào u lành tính không thể di căn - nghĩa là chúng không thể bong ra, đi vào hệ tuần hoàn máu hoặc hệ bạch huyết để di chuyển đến các cơ quan xa (như gan, phổi, não, xương) và tạo thành các khối u mới.

Phần lớn các khối u lành tính không gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng của người bệnh và có tiên lượng điều trị tốt. Tuy nhiên, loại u này vẫn cần được theo dõi sát sao vì trong một số trường hợp, nếu u phát triển quá lớn ở các vị trí nguy hiểm như trong hộp sọ, lồng ngực hoặc cạnh các mạch máu lớn, chúng vẫn có thể chèn ép cơ học và gây ra các biến chứng sức khỏe nghiêm trọng.

Phần lớn các khối u lành tính không gây nguy hiểm trực tiếp cho người bệnh

2. Các biểu hiện của khối u lành tính dễ nhận biết nhất

Mặc dù khối u lành tính có thể xuất hiện ở bất kỳ cơ quan nào trên cơ thể (như tuyến vú, tuyến giáp, tử cung, da hay các mô mỡ dưới da), chúng vẫn có những đặc tính lâm sàng chung giúp người bệnh nhận diện. Việc quan sát và sờ nắn đúng cách sẽ giúp bạn phát hiện các biểu hiện của khối u lành tính điển hình sau đây:

2.1. Khối u di động tốt và có ranh giới rõ ràng

Dấu hiệu đặc trưng nhất khi sờ nắn một khối u lành tính dưới da (như u mỡ, u sợi, u bã đậu) là độ di động của nó. Khi bạn dùng hai đầu ngón tay ấn nhẹ và đẩy khối u sang các hướng xung quanh, bạn sẽ cảm nhận thấy khối u dễ dàng dịch chuyển, trượt nhẹ dưới da mà không bám chặt hay dính cứng vào lớp cơ hoặc xương phía dưới.

Khối u lành tính có ranh giới phân tách rõ rệt với các vùng mô khỏe mạnh xung quanh. Khi sờ vào, bạn sẽ thấy khối u có dạng tròn hoặc hình bầu dục khá cân đối, bề mặt láng mịn, nhẵn nhụi chứ không sần sùi. Mật độ của u thường mềm mại, đàn hồi hoặc hơi dai nhẹ như cao su.

2.2. Tốc độ phát triển chậm và không gây triệu chứng toàn thân

Một trong những biểu hiện của khối u lành tính quan trọng nhất là tốc độ phát triển theo thời gian. Phần lớn khối u lành tính thường phát triển chậm. Có những khối u giữ nguyên kích thước hoặc chỉ nhích thêm vài milimet trong suốt nhiều năm mà không có sự thay đổi đột ngột.

Đồng thời, u lành tính cũng không đi kèm các biểu hiện suy kiệt toàn thân. Người bệnh vẫn ăn uống ngon miệng, tinh thần khỏe mạnh và không gặp phải các triệu chứng như:

• Sụt cân nhanh chóng không rõ nguyên nhân (giảm trên 10% trọng lượng cơ thể trong thời gian ngắn).
• Sốt nhẹ kéo dài âm ỉ, đặc biệt là sốt về chiều hoặc đêm.
• Mệt mỏi rã rời, suy nhược cơ thể dẫu không lao động nặng.
• Đổ mồ hôi trộm ban đêm ướt đẫm áo.

Các biểu hiện của khối u lành tính tương đối dễ nhận biết nhưng bạn không nên chủ quan, cần thăm khám sớm

3. Sự khác nhau cơ bản giữa khối u lành tính và khối u ác tính

Các biểu hiện của khối u lành tính tương đối khác so với khối u ác tính, cụ thể:

Bảng so sánh trên chỉ mang tính chất tham khảo, một số khối u ác tính giai đoạn sớm vẫn mang các đặc tính mềm mại, di động dễ đánh lừa cảm giác sờ nắn thông thường. Do đó, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan tự chẩn đoán tại nhà.

4. Chẩn đoán và điều trị khối u 

Quan sát bằng mắt và cảm giác sờ nắn bên ngoài hoàn toàn không thể đưa ra kết luận chính xác 100% về bản chất của khối u. Vì vậy, ngay khi phát hiện bất kỳ khối u bất thường nào trên cơ thể, bạn nên đi thăm khám. Quy trình thăm khám thường gồm các bước như sau:

• Bước 1: Khám lâm sàng: Bác sĩ chuyên khoa sẽ thăm khám trực tiếp, đánh giá vị trí, kích thước, mật độ, độ di động của khối u và kiểm tra hệ thống hạch bạch huyết lân cận để đưa ra nhận định ban đầu.
• Bước 2: Chẩn đoán hình ảnh: Bạn sẽ được chỉ định siêu âm (phương pháp an toàn, không tia xạ, hiệu quả đối với các u nông dưới da, u tuyến vú, u tuyến giáp). Với các khối u nằm sâu trong ổ bụng, lồng ngực hay sọ não, các bác sĩ sẽ chỉ định chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ để quan sát chi tiết cấu trúc, ranh giới và mạch máu nuôi dưỡng u.
• Bước 3: Xét nghiệm tế bào học hoặc mô bệnh học: Đây là phương pháp chẩn đoán tiêu chuẩn để bác sĩ xác định được bản chất khối u.

Về phương án điều trị, nếu kết quả sinh thiết khẳng định là khối u lành tính, bác sĩ sẽ dựa vào kích thước và mức độ ảnh hưởng của nó để đưa ra phác đồ là theo dõi định kỳ hoặc phẫu thuật bóc tách u. 

Hướng điều trị sẽ được các bác sĩ tư vấn sau khi đã thăm khám

Hy vọng qua bài viết, bạn đọc đã nắm được các biểu hiện của khối u lành tính và một số kiến thức liên quan. Nếu nhận thấy cơ thể có biểu hiện bất thường, bạn hãy đi thăm khám sớm tại các cơ sở y tế như Hệ thống Y tế MEDLATEC để được các bác sĩ kiểm tra và tư vấn cụ thể hơn. Để đặt lịch khám tại MEDLATEC, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.