Nhức tinh hoàn là bệnh gì? Khi nào cần đi khám ngay?

1. Đau tức tinh hoàn là tình trạng gì?

Nhức tinh hoàn là cảm giác đau âm ỉ, tức nặng hoặc đau nhói ở một hay cả hai bên tinh hoàn. Cơn đau có thể khu trú tại bìu hoặc lan lên vùng bẹn, bụng dưới tùy thuộc vào nguyên nhân gây ra triệu chứng.

Cảm giác đau không phải lúc nào cũng xuất phát từ chính tinh hoàn. Cơn đau có thể bắt nguồn từ mào tinh hoàn, ống nhỏ nằm phía sau tinh hoàn, hoặc lan từ vùng bẹn, đường tiết niệu và một số cơ quan lân cận.

Nam giới có thể gặp tình trạng nhức tinh hoàn âm ỉ hoặc tức nặng ở một hay cả hai bên bìu.

2. Nguyên nhân gây nhức tinh hoàn thường gặp

Tình trạng đau tinh hoàn có thể liên quan đến chấn thương, thói quen sinh hoạt, bệnh lý tại bìu hoặc bệnh lý ở cơ quan lân cận.

2.1. Nguyên nhân không do bệnh lý

Một số yếu tố sinh hoạt có thể gây đau tức hoặc khó chịu tinh hoàn tạm thời, bao gồm:

• Va chạm hoặc chấn thương nhẹ: Tác động trực tiếp vào vùng bìu có thể gây đau tinh hoàn. Cơn đau nhẹ có thể giảm dần khi nghỉ ngơi.
• Ngồi lâu hoặc đi xe máy đường dài: Vùng bìu bị chèn ép, cọ xát kéo dài có thể gây cảm giác khó chịu hoặc đau tức ở một số người.
• Mặc quần lót quá chật: Chèn ép hoặc ma sát kéo dài lên bìu có thể khiến tinh hoàn khó chịu.
• Kích thích tình dục kéo dài nhưng không xuất tinh: Tình trạng ứ máu tạm thời gây cảm giác nặng, tức nhưng thường tự hết và không gây tổn thương lâu dài.

2.2. Bệnh lý tại bìu và tinh hoàn

Khi cơn đau kéo dài, tái diễn hoặc kèm theo sưng, sốt, nguyên nhân có thể đến từ các bệnh lý tại bìu. Một số bệnh lý thường gặp bao gồm:

• Giãn tĩnh mạch thừng tinh: Các tĩnh mạch trong thừng tinh giãn bất thường. Cảm giác tức nặng tăng khi đứng lâu hoặc vận động và giảm khi nằm nghỉ.
• Viêm mào tinh hoàn, viêm tinh hoàn: Bệnh thường do vi khuẩn đường tiết niệu, bệnh lây truyền qua đường tình dục hoặc virus, điển hình là virus quai bị. Người bệnh có thể đau tăng dần, sưng và nóng vùng bìu; đôi khi kèm sốt, tiểu buốt hoặc tiết dịch niệu đạo. 
• Xoắn tinh hoàn: Tinh hoàn bị xoắn quanh thừng tinh làm gián đoạn dòng máu nuôi tinh hoàn. Bệnh thường gây đau đột ngột, dữ dội ở một bên tinh hoàn, có thể kèm buồn nôn, nôn hoặc sưng bìu. Xoắn tinh hoàn có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi và là tình trạng cấp cứu ngoại khoa, cần được đánh giá và xử trí ngay để tăng khả năng bảo tồn tinh hoàn. 
• Tràn dịch màng tinh hoàn, nang mào tinh hoàn: Thường lành tính, có thể gây cảm giác nặng khi khối dịch lớn.
• Ung thư tinh hoàn: Biểu hiện điển hình là khối cứng hoặc vùng bất thường trong tinh hoàn, thường không đau. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể gây đau âm ỉ, cảm giác nặng bìu hoặc sưng tinh hoàn.

2.3. Đau lan từ cơ quan khác

Một số bệnh lý ngoài bìu như sỏi niệu quản, thoát vị bẹn, viêm tuyến tiền liệt hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu cũng có thể gây đau tinh hoàn.

Một số bệnh lý có thể gây đau lưng, hông, tiểu buốt, khối phồng ở vùng bẹn

3. Phân biệt đau âm ỉ và đau cấp tính

• Đau tinh hoàn âm ỉ: Cơn đau thường xuất hiện từ từ, có thể kéo dài hoặc tái diễn, đôi khi tăng khi đứng lâu, vận động và giảm khi nghỉ ngơi. Tình trạng này có thể gặp trong giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm mào tinh hoàn hoặc một số bệnh lý khác tại bìu. Người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân, đặc biệt khi cơn đau kéo dài hoặc kèm sưng, khối bất thường ở tinh hoàn. 
• Đau tinh hoàn cấp tính: cơn đau đột ngột, dữ dội ở một bên, kèm buồn nôn hoặc nôn là dấu hiệu nghi ngờ xoắn tinh hoàn. Theo NHS, tinh hoàn có thể bị tổn thương vĩnh viễn chỉ sau vài giờ nếu không được xử trí. Vì vậy, người bệnh không nên chờ cơn đau tự hết.

4. Khi nào cần đi khám?

Không phải mọi cơn đau tinh hoàn đều cần cấp cứu. Tuy nhiên, bạn nên phân biệt được trường hợp cần đến viện ngay và trường hợp có thể sắp xếp khám sớm.

4.1. Dấu hiệu cần đến cơ sở cấp cứu ngay

Bạn nên đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Đau tinh hoàn đột ngột, dữ dội đặc biệt khi đau ở một bên.
• Đau kèm buồn nôn, nôn hoặc đau bụng dưới.
• Đau kèm sốt, ớn lạnh hoặc tiểu ra máu.
• Đau tinh hoàn đột ngột rồi tự giảm hoặc biến mất, nhất là khi cơn đau đã từng tái diễn. 
• Đau sau chấn thương mạnh, kèm bìu sưng to, bầm tím lan rộng hoặc đau tăng dần.

4.2. Trường hợp nên sắp xếp khám sớm

Bạn nên đi khám chuyên khoa Tiết niệu - Nam học nếu tình trạng nhức tinh hoàn ở mức độ nhẹ kéo dài trên vài ngày hoặc tái diễn nhiều lần. Cảm giác nặng bìu, khó chịu tăng khi đứng lâu hoặc vận động; sờ thấy cục cứng, một bên tinh hoàn to hơn hoặc thay đổi hình dạng cũng là dấu hiệu cần được kiểm tra, kể cả khi không đau. Ngoài ra, bìu sưng, có khối phồng vùng bẹn hoặc xuất hiện những thay đổi bất thường chưa rõ nguyên nhân cũng cần được lưu ý.

Nam giới nên đi khám nếu bị nhức tinh hoàn kéo dài

5. Chẩn đoán nguyên nhân gây đau tinh hoàn

Để xác định nguyên nhân, bác sĩ sẽ hỏi về tính chất cơn đau, thời điểm khởi phát, thời gian kéo dài và triệu chứng đi kèm. Sau đó, bác sĩ khám bìu ở tư thế đứng và nằm.

Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm một số phương pháp cận lâm sàng như:

• Xét nghiệm nước tiểu: Giúp phát hiện dấu hiệu nhiễm trùng đường tiết niệu hoặc tiểu máu, từ đó hỗ trợ xác định nguyên nhân gây đau. 
• Xét nghiệm máu: Hỗ trợ đánh giá tình trạng viêm hoặc dấu ấn ung thư tinh hoàn khi cần.
• Siêu âm Doppler bìu: Giúp quan sát cấu trúc tinh hoàn, mào tinh hoàn và lưu lượng máu đến tinh hoàn, hỗ trợ phát hiện các bất thường như viêm mào tinh hoàn, khối u hoặc xoắn tinh hoàn. 

Dựa trên triệu chứng và thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật thăm dò ngay mà không trì hoãn để chờ siêu âm hoặc các xét nghiệm khác. 

6. Điều trị và chăm sóc khi bị đau tinh hoàn

Phương pháp điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ triệu chứng và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Viêm mào tinh hoàn do vi khuẩn thường được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định. Xoắn tinh hoàn cần phẫu thuật cấp cứu. Giãn tĩnh mạch thừng tinh gây đau kéo dài hoặc ảnh hưởng đến tinh trùng ở người có nhu cầu sinh sản có thể được cân nhắc phẫu thuật.

Khi cơn đau ở mức độ nhẹ, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp giúp giảm khó chịu, bao gồm:

• Nghỉ ngơi, hạn chế mang vác nặng và vận động mạnh.
• Chườm lạnh vùng bìu bằng túi đá bọc khăn trong thời gian ngắn.
• Mặc quần lót vừa vặn, có khả năng nâng đỡ bìu.
• Sử dụng thuốc giảm đau thông thường như paracetamol theo hướng dẫn.

Thuốc giảm đau như paracetamol có thể được chỉ định khi cơn đau ở mức độ nhẹ

Hiện chưa có đủ bằng chứng khoa học cho thấy các biện pháp dân gian như bôi dầu, đắp lá có thể điều trị nguyên nhân gây đau tinh hoàn. Việc tự ý áp dụng các phương pháp này có thể gây kích ứng da hoặc làm chậm trễ việc thăm khám, chẩn đoán và điều trị các bệnh lý tiềm ẩn. 

7. Nhức tinh hoàn có ảnh hưởng đến khả năng sinh sản không?

Nhức tinh hoàn không đồng nghĩa với suy giảm khả năng sinh sản. Những cơn đau thoáng qua do nguyên nhân lành tính thường không ảnh hưởng đến chức năng sinh sản. Tuy nhiên, một số bệnh lý gây đau tinh hoàn có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất tinh trùng hoặc chức năng sinh sản của nam giới. Ví dụ: viêm tinh hoàn do quai bị, giãn tĩnh mạch thừng tinh nặng hoặc xoắn tinh hoàn điều trị muộn có thể làm tổn thương mô tinh hoàn, ảnh hưởng đến số lượng và chất lượng tinh trùng. Nếu đang có kế hoạch sinh con, bạn nên trao đổi với bác sĩ chuyên khoa Nam học.

Nhức tinh hoàn có thể chỉ là phản ứng tạm thời của cơ thể, nhưng cũng có thể liên quan đến bệnh lý cần điều trị. Cơn đau đột ngột, dữ dội hoặc kèm buồn nôn, sốt cần đến cơ sở y tế cấp cứu ngay để loại trừ xoắn tinh hoàn. Đau âm ỉ kéo dài hoặc thay đổi bất thường ở tinh hoàn cũng cần được thăm khám sớm để xác định nguyên nhân và điều trị kịp thời. 

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, người bệnh được bác sĩ thăm khám, chỉ định xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết để tìm nguyên nhân gây đau. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.