1. Niêm mạc tử cung là gì?

Niêm mạc tử cung (nội mạc tử cung) là lớp mô mềm nằm ở mặt trong của tử cung. Lớp niêm mạc này có nhiệm vụ quan trọng là chuẩn bị “môi trường” thuận lợi để trứng đã thụ tinh làm tổ và phát triển thành thai nhi.

Độ dày niêm mạc tử cung thay đổi theo từng giai đoạn của chu kỳ kinh, dưới tác động của estrogen và progesterone. Nếu thụ thai thành công, lớp niêm mạc sẽ dày lên để nuôi dưỡng thai. Trường hợp không có thụ thai, lớp niêm mạc này sẽ bong ra và cùng các thành phần khác tạo thành máu kinh.

Độ dày của niêm mạc tử cung thay đổi theo mỗi giai đoạn trong chu kỳ kinh

2. Niêm mạc tử cung bong ra khi hành kinh: Nguyên nhân và quá trình

Để hiểu rõ về hiện tượng niêm mạc tử cung bong ra khi hành kinh, bạn cần lưu tâm đến các phương diện sau:

2.1. Sự thay đổi hormone trong cơ thể phụ nữ 

Estrogen là hormone chủ yếu làm niêm mạc tử cung phát triển và dày lên trước rụng trứng. Sau khi trứng rụng, cơ thể tăng tiết hormone progesterone, làm lớp niêm mạc ổn định hơn, giàu mạch máu và chất dinh dưỡng, sẵn sàng cho phôi làm tổ. Nếu trứng không được thụ tinh, hàm lượng hormone progesterone và estrogen sẽ nhanh chóng bị sụt giảm. 

Sự sụt giảm hormone nội tiết chính là nguyên nhân khiến mạch máu nuôi lớp niêm mạc co lại. Lớp niêm mạc không còn được nuôi dưỡng sẽ bị hoại tử, sau đó bong ra.

Chính quá trình này tạo nên hiện tượng niêm mạc tử cung bong ra, biểu hiện bằng máu kinh chảy ra ngoài qua âm đạo. Nói cách đơn giản, kinh nguyệt chính là “kết quả” của việc cơ thể dọn dẹp lớp niêm mạc không cần thiết trong chu kỳ đó.

2.2. Quá trình niêm mạc tử cung bong ra khi hành kinh diễn ra như thế nào?

Hiện tượng niêm mạc tử cung bong ra khi hành kinh không diễn ra ngay lập tức mà trải qua từng giai đoạn:

• Giai đoạn thiếu máu cục bộ:

Cuối chu kỳ kinh, hormone estrogen và progesterone giảm xuống, tử cung ngừng duy trì lớp niêm mạc. Lúc này, các mạch máu nhỏ trong niêm mạc co lại. Lớp niêm mạc bắt đầu bị thiếu oxy và dưỡng chất.

• Giai đoạn hoại tử và tách lớp:

Khi mạch máu co thắt liên tục, mô niêm mạc không còn được nuôi dưỡng và dần hoại tử. Lớp chức năng (lớp trên cùng) bắt đầu tách khỏi thành tử cung.

• Giai đoạn bong tróc niêm mạc và xuất huyết:

Khi nội mạc bong ra, các mạch máu nhỏ bị đứt sẽ gây chảy máu, tạo thành máu kinh. Máu kinh không chỉ là máu đơn thuần mà còn bao gồm: mảnh niêm mạc tử cung bong tróc, máu từ các mạch máu bị vỡ, dịch nhầy và tế bào bong từ đường sinh dục.

• Giai đoạn tử cung co bóp và đẩy máu kinh ra ngoài:

Song song với quá trình bong nội mạc, tử cung sẽ co bóp nhờ các chất trung gian như prostaglandin, đẩy máu và mô bong ra ngoài qua âm đạo.

• Giai đoạn tái tạo niêm mạc:

Sau khi máu kinh được đẩy hết ra ngoài, lớp niêm mạc tử cung sẽ bắt đầu tái tạo trở lại dưới tác động của estrogen, chuẩn bị cho chu kỳ mới.

Tử cung co bóp đẩy niêm mạc ra ngoài qua âm đạo

3. Đau bụng kinh có liên quan đến quá trình bong niêm mạc tử cung hay không?

Quá trình niêm mạc tử cung bong ra khi hành kinh cũng có mối liên quan trực tiếp với hiện tượng Đau bụng kinh. Khi niêm mạc bong ra, cơ thể tiết ra prostaglandin kích thích tử cung co bóp mạnh để đẩy máu và mô ra ngoài. Chính điều này có thể trở thành nguyên nhân gây nên cảm giác đau âm ỉ hoặc đau quặn bụng dưới ở nữ giới trong chu kỳ kinh.

Mức độ đau bụng kinh ở mỗi người phụ thuộc vào nhiều yếu tố: cơ địa, nồng độ prostaglandin, tình trạng bệnh lý đi kèm (nếu có: như lạc nội mạc tử cung, u xơ tử cung). Nếu đau bụng kinh ngày càng nặng hoặc đau bất thường, chị em nên đi khám sớm.

4. Nữ giới nên làm gì để quá trình bong niêm mạc tử cung diễn ra ổn định?

Quá trình niêm mạc tử cung bong ra khi hành kinh chịu ảnh hưởng rất lớn từ nội tiết tố, sức khỏe tổng thể, tâm lý và thói quen sinh hoạt của nữ giới. Vì thế, để quá trình này diễn ra ổn định, nữ giới nên:

4.1. Ăn uống đủ chất 

Trong kỳ kinh, cơ thể mất máu nên dễ mệt, chóng mặt, tụt huyết áp nhẹ. Vì vậy, nữ giới nên ưu tiên bổ sung các nhóm sau:

• Thực phẩm giàu sắt: thịt đỏ, trứng, gan, rau dền, cải bó xôi,… phòng ngừa nguy cơ thiếu máu.
• Thực phẩm giàu vitamin C: cam, bưởi, ổi, dứa,… giúp tăng khả năng hấp thu sắt.
• Vitamin nhóm B và magie: chuối, hạt điều, hạt bí, ngũ cốc nguyên cám,… giúp giảm căng thẳng và hạn chế co thắt tử cung quá mạnh.
• Omega-3: cá hồi, cá thu, hạt chia,… giúp giảm phản ứng viêm, giảm đau bụng kinh.

Ngoài ra, bạn nên uống đủ nước vì mất máu có thể khiến cơ thể dễ mệt và mất cân bằng nhẹ.

4.2. Tránh các thực phẩm có thể làm cơn đau nặng hơn

Một số thói quen ăn uống có thể khiến tử cung co thắt nhiều hơn, tăng cảm giác khó chịu trong kỳ kinh. Muốn giảm thiểu nguy cơ này, nữ giới nên hạn chế dùng: cà phê, trà đặc, nước tăng lực, đồ uống chứa cồn, đồ ăn cay nóng,... trong những ngày “đèn đỏ”.

Nữ giới nên hạn chế đồ ăn cay nóng trong kỳ kinh để giảm kích thích tử cung gây đau bụng 

4.3. Duy trì cân nặng hợp lý

Thừa cân có thể làm estrogen tăng cao và khiến niêm mạc tử cung dày lên từ đó dễ gây rong kinh, kinh nhiều, rối loạn chu kỳ. Ngược lại, thiếu cân hoặc ăn kiêng quá mức làm cơ thể thiếu estrogen khiến niêm mạc tử cung phát triển kém, dễ gây kinh ít, vô kinh, khó thụ thai.

Vì vậy, giữ cân nặng ổn định sẽ giúp quá trình niêm mạc tử cung bong ra đều đặn, ít biến động.

4.4. Tập thể dục nhẹ nhàng 

Vận động nhẹ nhàng 20 - 30 phút/ngày trong kỳ kinh sẽ giúp máu lưu thông tốt hơn, kích thích cơ thể tiết endorphin (hormone giảm đau tự nhiên) nhờ đó giúp giảm cơn co thắt tử cung quá mạnh, giảm cảm giác nặng bụng hoặc đầy hơi trong kỳ kinh. Lưu ý, nếu đang rong kinh nặng, chóng mặt, tụt huyết áp, bạn nên nghỉ ngơi nhiều hơn và tránh vận động mạnh.

4.5. Theo dõi chu kỳ kinh để sớm phát hiện bất thường

Bình thường, chu kỳ kinh dao động trong khoảng 25 - 32 ngày với tổng số ngày hành kinh 3 - 7 ngày và lượng máu kinh không quá nhiều (không phải thay băng liên tục hàng giờ). Nữ giới nên theo dõi và ghi lại thông tin về: ngày bắt đầu và ngày kết thúc của kỳ kinh, lượng máu kinh trong mỗi chu kỳ và các triệu chứng đi kèm. Điều này sẽ giúp bạn phát hiện sớm dấu hiệu bất thường để kịp thời thăm khám.

Như vậy, niêm mạc tử cung bong ra khi hành kinh là một phần tự nhiên trong chu kỳ sinh sản của phụ nữ. Đây chính là quá trình cơ thể loại bỏ lớp niêm mạc cũ khi không có thai, chuẩn bị cho chu kỳ mới. Tuy nhiên, nếu hiện tượng bong niêm mạc đi kèm rong kinh, đau dữ dội, ra máu cục lớn hoặc mùi hôi bất thường, tốt nhất bạn nên thăm khám phụ khoa để tìm ra nguyên nhân.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ Sản phụ khoa - Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ xác nhận lịch hẹn phù hợp.