1. Siêu âm sỏi thận là gì?

Siêu âm sỏi thận là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sử dụng sóng siêu âm để quan sát cấu trúc thận và hệ tiết niệu trên màn hình. Thông qua hình ảnh thu được, bác sĩ có thể nhận biết sự hiện diện của sỏi thận dựa vào các dấu hiệu đặc trưng như vùng tăng âm kèm bóng cản phía sau, đồng thời đánh giá kích thước, vị trí và mức độ ảnh hưởng của sỏi đến chức năng thận.

Siêu âm sỏi thận là phương pháp chẩn đoán sỏi thận phổ biến

Ưu điểm nổi bật của siêu âm sỏi thận là không xâm lấn, không sử dụng tia X, an toàn cho nhiều đối tượng, kể cả người cao tuổi hoặc người cần theo dõi định kỳ. Thời gian thực hiện nhanh, người bệnh hầu như không cảm thấy khó chịu và có thể sinh hoạt bình thường ngay sau khi siêu âm.

Bên cạnh việc phát hiện sỏi, siêu âm còn giúp bác sĩ đánh giá các thay đổi liên quan như giãn đài - bể thận, ứ nước thận, tình trạng mô thận hoặc bất thường ở niệu quản và bàng quang. Nhờ đó, siêu âm sỏi thận được xem là bước kiểm tra ban đầu quan trọng, hỗ trợ phát hiện sớm và định hướng theo dõi, điều trị sỏi thận một cách phù hợp.

2. Siêu âm sỏi thận có phát hiện được sỏi nhỏ không?

Trên thực tế, Siêu âm sỏi thận có khả năng phát hiện được sỏi kích thước nhỏ, tuy nhiên mức độ chính xác còn phụ thuộc vào kích thước viên sỏi, vị trí sỏi, thể trạng người bệnh và điều kiện thăm khám. Do đó, không phải mọi trường hợp siêu âm đều có thể phát hiện được sỏi nhỏ.

Với những viên sỏi có kích thước khoảng từ 3 - 4 mm trở lên, siêu âm thường nhận diện khá rõ thông qua hình ảnh tăng âm kèm bóng cản phía sau. Tuy nhiên, mức độ quan sát rõ ràng vẫn có thể thay đổi tùy theo vị trí sỏi trong thận hoặc đường tiết niệu và kinh nghiệm của người thực hiện siêu âm.

Đối với sỏi rất nhỏ, dưới 3 mm, khả năng phát hiện của siêu âm giảm rõ rệt. Nguyên nhân là do sỏi chưa tạo ra hình ảnh điển hình hoặc chưa gây ảnh hưởng đáng kể đến dòng chảy nước tiểu. Trong nhiều trường hợp, sỏi nhỏ chỉ được gợi ý gián tiếp qua các dấu hiệu như giãn đài - bể thận sớm hoặc dấu hiệu ứ nước mức độ nhẹ. Đa số sỏi thận có thể phát hiện thông qua hình ảnh siêu âm, nhưng kết quả siêu âm bình thường không có nghĩa là loại trừ hoàn toàn sỏi thận, nhất là sỏi nhỏ.

Đa số sỏi thận có thể phát hiện thông qua hình ảnh siêu âm

Vì vậy, siêu âm sỏi thận được xem là phương pháp hữu ích để phát hiện sỏi nhỏ từ sớm, nhưng kết quả cần được đánh giá kết hợp với triệu chứng lâm sàng và các yếu tố nguy cơ của người bệnh. Khi hình ảnh siêu âm chưa đủ rõ ràng, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi định kỳ hoặc thực hiện thêm các phương pháp chẩn đoán khác (chụp X-quang, chụp CT…) để tránh bỏ sót sỏi thận kích thước nhỏ.

3. Ai nên siêu âm tầm soát sỏi thận?

Siêu âm tầm soát sỏi thận đặc biệt cần thiết với những đối tượng có nguy cơ cao hình thành sỏi, ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Việc kiểm tra sớm giúp phát hiện sỏi nhỏ và chủ động theo dõi, can thiệp kịp thời trước khi xảy ra biến chứng.

Những đối tượng nên siêu âm tầm soát sỏi thận bao gồm:

• Người từng mắc sỏi thận hoặc sỏi tiết niệu: Đây là nhóm có nguy cơ tái phát cao. Nếu không kiểm soát tốt chế độ ăn uống và sinh hoạt, sỏi có thể hình thành trở lại sau một thời gian. Siêu âm định kỳ giúp phát hiện sớm sỏi mới, ngay cả khi chưa gây triệu chứng.
• Người uống ít nước, ít vận động hoặc làm việc trong môi trường nóng: Tình trạng mất nước kéo dài làm giảm lượng nước tiểu, tạo điều kiện cho các khoáng chất kết tinh và hình thành sỏi. Ở giai đoạn đầu, sỏi thường nhỏ và ít gây đau, do đó siêu âm tầm soát đóng vai trò quan trọng.
• Người có triệu chứng nghi ngờ sỏi thận: Bao gồm đau âm ỉ vùng thắt lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu sẫm màu hoặc lẫn máu. Ngay cả khi triệu chứng chưa điển hình, siêu âm sớm vẫn cần thiết để định hướng chẩn đoán, đồng thời loại trừ các nguyên nhân khác của đường tiết niệu.
• Người mắc rối loạn chuyển hóa hoặc bệnh lý nền: Những trường hợp bị gout, rối loạn chuyển hóa canxi, bệnh thận – tiết niệu mạn tính hoặc có tiền sử gia đình bị sỏi thận thuộc nhóm nguy cơ cao, cần được siêu âm tầm soát định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nhìn chung, siêu âm tầm soát sỏi thận không chỉ dành cho người đã có triệu chứng mà còn rất cần thiết với các nhóm nguy cơ. Thực hiện siêu âm đúng thời điểm giúp phát hiện sỏi sớm, giảm nguy cơ đau quặn thận và hạn chế những can thiệp điều trị phức tạp về sau.

4. Cần lưu ý và chuẩn bị gì trước khi siêu âm sỏi thận?

Để siêu âm sỏi thận cho kết quả rõ ràng và chính xác, người bệnh nên lưu ý một số điểm sau:

• Uống đủ nước, nhịn tiểu theo hướng dẫn: Trước siêu âm, thông thường người bệnh cần uống 2-3 cốc nước và nhịn tiểu theo hướng dẫn của bác sĩ để bàng quang căng vừa phải. Việc này giúp bác sĩ quan sát rõ hơn hệ tiết niệu dưới và đánh giá các dấu hiệu gián tiếp liên quan đến sỏi. Tuy nhiên, việc chuẩn bị cụ thể sẽ phụ thuộc vào mục đích thăm khám và chỉ định của bác sĩ.
• Không cần nhịn ăn hoàn toàn: Người bệnh không cần nhịn ăn hoàn toàn nhưng vẫn cần tránh ăn quá no, hạn chế thực phẩm dễ sinh hơi (đồ chiên rán, nước có gas) trước khi siêu âm để hình ảnh không bị cản trở.
• Trang phục thoải mái, dễ thao tác: Giúp quá trình siêu âm diễn ra nhanh chóng, thuận tiện.
• Mang theo hồ sơ y tế liên quan (nếu có): Kết quả siêu âm, xét nghiệm, đơn thuốc trước đó để bác sĩ đối chiếu và đánh giá chính xác hơn.
• Giữ tâm lý thoải mái: Siêu âm sỏi thận là thủ thuật đơn giản, không đau, không xâm lấn và không ảnh hưởng đến sức khỏe. Do đó, người bệnh nên giữ tâm lý thoải mái và thả lỏng cơ bụng để bác sĩ kiểm tra chính xác.

Thực hiện đúng các lưu ý trên sẽ giúp hình ảnh siêu âm rõ nét hơn, hỗ trợ phát hiện sỏi thận sớm, đặc biệt là những viên sỏi kích thước nhỏ.

Khi có dấu hiệu đau sát vùng hông và lưng dưới, người bệnh nên thăm khám và tầm soát sỏi thận

Để chủ động phát hiện sớm sỏi thận, theo dõi tiến triển và có hướng xử trí phù hợp, quý khách hàng nên siêu âm tầm soát sỏi thận định kỳ tại Hệ thống Y tế MEDLATEC. MEDLATEC có hệ thống nhiều cơ sở Bệnh viện và phòng khám khắp toàn quốc, sở hữu trang thiết bị chẩn đoán hình ảnh tiên tiến cùng đội ngũ bác sĩ chuyên khoa giàu chuyên môn. Quý khách có thể liên hệ hotline 1900 56 56 56 để được tư vấn, đặt lịch siêu âm nhanh chóng.