1. Các loại thuốc dùng trong điều trị HP

Người bị nhiễm khuẩn H.pylori có thể được chỉ định điều trị bằng một số loại thuốc dưới đây: 

1.1. Thuốc kháng sinh 

Trong mỗi phác đồ điều trị HP, bệnh nhân thường phải dùng hai loại kháng sinh để hạn chế nguy cơ kháng thuốc của vi khuẩn, đồng thời tăng hiệu quả điều trị. 

Thuốc kháng sinh giúp tiêu diệt vi khuẩn H.pylori trong đường ruột 

Amoxicillin, Metronidazole và Tetracycline là các kháng sinh cốt lõi trong phác đồ điều trị HP hiện nay. Ba loại kháng sinh này thường được phối hợp cùng Bismuth và thuốc ức chế bơm proton (PPI) tạo thành phác đồ bốn thuốc có Bismuth. Hiện nay phác đồ này được khuyến cáo là phác đồ điều trị ưu tiên cho hầu hết bệnh nhân theo hướng dẫn ACG 2024.

Clarithromycin trước đây từng được dùng rộng rãi trong phác đồ 3 thuốc, nhưng theo ACG 2024, phác đồ này không còn được khuyến cáo là lựa chọn đầu tay do tỷ lệ kháng Clarithromycin ngày càng tăng. Clarithromycin chỉ nên sử dụng khi có kết quả kháng sinh đồ xác nhận vi khuẩn còn nhạy cảm. Mỗi liệu trình dùng thuốc thường kéo dài 14 ngày.

Trường hợp điều trị thất bại, hướng xử trí thường phụ thuộc vào phác đồ đã dùng trước đó. 

1.2. Thuốc có chứa Bismuth

Bismuth Subsalicylate (hay Bismuth Subcitrate) là thành phần kháng khuẩn quan trọng trong phác đồ điều trị HP. Thuốc có tác dụng trực tiếp kìm hãm và tiêu diệt vi khuẩn H.pylori, đồng thời giúp bảo vệ niêm mạc dạ dày và hỗ trợ chữa lành vết loét. 

Theo hướng dẫn ACG 2024, phác đồ Bismuth Quadruple Therapy (BQT) gồm PPI + Bismuth + Tetracycline + Metronidazole dùng trong 14 ngày được khuyến cáo là phác đồ điều trị ưu tiên (first-line) cho hầu hết bệnh nhân chưa từng điều trị HP trước đó, không phân biệt tình trạng kháng thuốc.

1.3. Thuốc ức chế bơm proton 

Ngoài kháng sinh và thuốc có chứa Bismuth, các loại thuốc ức chế bơm proton (PPI) cũng là thành phần không thể thiếu trong phác đồ điều trị HP. Tác dụng chính của những loại thuốc này là giảm axit dạ dày. 

Thuốc ức chế bơm proton giúp giảm lượng dịch axit dạ dày tiết ra

Mặc dù không trực tiếp tiêu diệt vi khuẩn, thuốc ức chế bơm proton giúp tạo môi trường pH thuận lợi để kháng sinh phát huy tối đa hiệu quả, đồng thời hỗ trợ chữa lành vết loét dạ dày. Mỗi đợt điều trị thường kéo dài 14 ngày. 

1.4. Một số loại thuốc thay thế khác 

Hầu hết bệnh nhân nhiễm H.pylori thường phải điều trị bằng kháng sinh và thuốc ức chế bơm proton. Thế nhưng, trước tình trạng kháng thuốc ngày càng gia tăng, men vi sinh có thể được bổ sung vào phác đồ điều trị HP. 

Probiotic (lợi khuẩn) có thể được sử dụng như liệu pháp bổ trợ – nghĩa là dùng kèm theo phác đồ kháng sinh chính, không thay thế kháng sinh. Việc tăng cường bổ sung lợi khuẩn được cho là có thể giúp giảm tác dụng phụ của kháng sinh trên đường tiêu hóa, đồng thời hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột trong và sau quá trình điều trị.

2. Trả lời câu hỏi: Tại sao uống thuốc HP lại bị ngứa?

Thực tế, khi sử dụng thuốc điều trị HP, nhiều người thường cảm thấy ngứa ngáy. Nguyên nhân dẫn đến hiện tượng này có thể là do: 

• Cơ thể dị ứng với thuốc: Khác với tác dụng phụ thông thường, dị ứng thuốc là phản ứng của hệ miễn dịch với thành phần trong thuốc. Biểu hiện điển hình bao gồm ngứa lan rộng toàn thân, nổi mề đay, phù mạch hoặc khó thở. Nếu xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần ngừng thuốc ngay và đến cơ sở y tế cấp cứu.
• Tác dụng phụ của thuốc: Ngứa nhẹ hoặc phát ban da có thể xảy ra khi dùng kháng sinh do tác động trực tiếp của thuốc lên da hoặc hệ tiêu hóa, không liên quan đến phản ứng miễn dịch. Các kháng sinh như Amoxicillin, Clarithromycin và Metronidazole đều có thể gây ngứa theo cơ chế này. Triệu chứng thường nhẹ, khu trú và tự thuyên giảm sau khi hoàn thành liệu trình. Thuốc ức chế bơm proton cũng có thể gây ngứa trong một số ít trường hợp, tuy nhiên đây là tác dụng phụ không phổ biến. 

Tại sao uống thuốc HP lại bị ngứa là thắc mắc chung của nhiều người

Đối tượng thuộc nhóm nguy cơ cao bị ngứa ngáy khi dùng thuốc điều trị HP là người có cơ địa nhạy cảm, người có tiền sử dị ứng thuốc. Hệ miễn dịch của nhóm đối tượng này có xu hướng phản ứng thái quá với một số thành phần trong thuốc dù chúng không gây hại. 

3. Lưu ý khi dùng thuốc để tránh tác dụng phụ 

Để phần nào hạn chế tác dụng phụ trong quá trình điều trị vi khuẩn HP, bạn cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Tuân thủ chỉ dẫn về liều lượng, tần suất sử dụng thuốc trong ngày, uống đủ liệu trình, không bỏ dở dù triệu chứng đã cải thiện. 
• Thông báo cho bác sĩ biết về tiền sử dị ứng thuốc hoặc những bệnh lý đang điều trị (nếu có). 
• Tuyệt đối không uống rượu bia trong suốt quá trình dùng Metronidazole vì có thể gây phản ứng nghiêm trọng như buồn nôn dữ dội, tim đập nhanh và tụt huyết áp. Hạn chế rượu bia với tất cả các thuốc còn lại trong phác đồ. 
• Không tự ý phối hợp thuốc điều trị HP với bất kỳ loại thuốc nào khác khi chưa được bác sĩ hướng dẫn. 
• Sau khi hoàn thành liệu trình ít nhất 4 tuần, nên đến cơ sở y tế kiểm tra lại để xác nhận vi khuẩn đã được tiêu diệt hoàn toàn (bằng xét nghiệm hơi thở hoặc xét nghiệm kháng nguyên trong phân). Việc kiểm tra này rất quan trọng để tránh tình trạng người bệnh điều trị thất bại mà không được phát hiện.

Người bệnh nên tuân thủ các chỉ dẫn của bác sĩ về liều lượng và tần suất dùng thuốc

Trường hợp nhận thấy triệu chứng ngứa ngáy ngày càng nghiêm trọng, không có dấu hiệu thuyên giảm, bạn cần thông báo ngay cho bác sĩ. 

4. Cách phòng ngừa nhiễm khuẩn HP 

Vi khuẩn HP có thể xâm nhập vào cơ thể thông qua nhiều con đường. Nếu muốn phòng ngừa lây nhiễm loại vi khuẩn này, bạn nên áp dụng các biện pháp sau đây:

• Phòng ngừa lây nhiễm qua đường miệng: Không dùng chung đồ dùng cá nhân như bát, đũa, cốc chén, muỗng thìa với người khác. Bên cạnh đó, bạn nên hạn chế ôm, hôn người lạ, không nhai mớm khi cho trẻ nhỏ ăn. Trong khi chế biến các món ăn, bạn nên lựa chọn và sơ chế thực phẩm kỹ lưỡng. 
• Phòng ngừa lây nhiễm qua đường phân - miệng: Vi khuẩn H.pylori thường tồn tại trong phân của người bệnh. Nếu không may tiếp xúc với phân chứa vi khuẩn, mọi người dễ bị lây nhiễm. Do đó, bạn nên chú ý rửa sạch tay bằng xà phòng diệt khuẩn sau khi đi vệ sinh, đặc biệt là đi vệ sinh tại nơi công cộng. Đồng thời, bạn cũng nên tránh tiếp xúc với động vật lây truyền trung gian như chuột, ruồi, bọ, gián. 
• Phòng ngừa lây nhiễm khi thăm khám: Vi khuẩn H.pylori có khả năng lây nhiễm chéo khi mọi người nội soi dạ dày, tai mũi họng, khám nha khoa,... Tình trạng lây nhiễm này chủ yếu xảy ra khi dụng cụ y tế không được khử khuẩn đúng quy định. Do đó, bạn nên ưu tiên các địa chỉ y tế uy tín, đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất và quy trình thăm khám. 

Sau khi đi vệ sinh, nhất là tại không gian công cộng, bạn cần rửa tay bằng xà phòng diệt khuẩn

Thông qua những lý giải trên đây, bạn chắc hẳn đã biết tại sao uống thuốc HP lại bị ngứa. Hiện tượng ngứa ngáy thường là do tình trạng dị ứng hoặc tác dụng phụ của thuốc. Khi triệu chứng này diễn biến nghiêm trọng, bạn nên đi khám để được xác định nguyên nhân và điều chỉnh thuốc kịp thời. Nếu đang phân vân chưa biết nên thăm khám ở địa chỉ y tế nào uy tín, bạn có thể lựa chọn chuyên khoa Tiêu hóa thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch khám tại MEDLATEC, Quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.