Tinh trùng yếu có thai được không? Cơ hội ra sao và cách cải thiện

1. Tinh trùng yếu là gì?

Tinh trùng yếu là cách gọi thông thường dùng để mô tả tình trạng tinh trùng có khả năng di động kém. Trong y khoa, asthenozoospermia là thuật ngữ chỉ tình trạng tỷ lệ tinh trùng di động thấp hơn ngưỡng tham chiếu. Một chỉ số quan trọng khi đánh giá là tỷ lệ tinh trùng di động tiến tới, tức những tinh trùng có khả năng di chuyển về phía trước.

Khả năng di động tiến tới giúp tinh trùng di chuyển trong đường sinh dục nữ để tiếp cận trứng và tham gia quá trình thụ tinh.

Khả năng di động tiến tới giúp tinh trùng di chuyển trong đường sinh dục nữ để tiếp cận trứng và tham gia quá trình thụ tinh

Trong đời sống, cụm từ “tinh trùng yếu” thường được dùng để chỉ tình trạng chất lượng tinh trùng không tốt, nhưng đây không phải là một chẩn đoán y khoa cụ thể.

Theo cẩm nang xét nghiệm và xử lý tinh dịch người của WHO (phiên bản thứ 6, năm 2021), giới hạn tham chiếu dưới của một số chỉ số bao gồm:

• Tỷ lệ di động tiến tới: 30%.
• Tổng tỷ lệ tinh trùng di động (bao gồm di động tiến tới và di động không tiến tới): 42%.
• Mật độ tinh trùng: 16 triệu/ml.
• Tổng số tinh trùng trong một lần xuất tinh: 39 triệu.
• Tỷ lệ tinh trùng có hình dạng bình thường: 4%.

Đây là các giới hạn tham chiếu dưới, không phải ngưỡng tuyệt đối để kết luận vô sinh. Vì vậy, khi kết quả tinh dịch đồ bất thường, nam giới nên trao đổi với bác sĩ để được đánh giá tổng thể. Việc kết luận khả năng sinh sản cần xem xét thêm tiền sử sức khỏe, các yếu tố sinh sản của cả hai vợ chồng và những kết quả xét nghiệm cần thiết khác. 

2. Tinh trùng yếu có thai được không?

Câu trả lời là có thể. Khi chất lượng tinh trùng suy giảm, số lượng tinh trùng có khả năng di chuyển đến gặp trứng và tham gia thụ tinh có thể giảm, khiến cơ hội thụ thai tự nhiên thấp hơn ở một số trường hợp. Dù vậy, kết quả tinh dịch đồ bất thường không đồng nghĩa với vô sinh. Nhiều cặp vợ chồng vẫn có thể mang thai tự nhiên, nhưng thời gian chờ có thai có thể kéo dài hơn. 

2.1. Mức độ suy giảm ảnh hưởng đến cơ hội có thai tự nhiên

Tinh trùng yếu có thai được không phụ thuộc vào mức độ và dạng bất thường của tinh trùng. Một kết quả tinh dịch đồ bất thường chưa đủ để kết luận nam giới bị vô sinh. Các chỉ số có thể dao động giữa những lần xét nghiệm do tình trạng sức khỏe, thời gian kiêng xuất tinh và điều kiện lấy, bảo quản mẫu. Nếu mẫu tinh dịch không được thu thập đầy đủ, kết quả cũng có thể không phản ánh chính xác tình trạng thực tế. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm tinh dịch đồ lại để xác nhận kết quả bất thường. Thời điểm xét nghiệm lại phụ thuộc vào mức độ bất thường, bệnh sử và mục đích đánh giá; khoảng 3 tháng có thể được cân nhắc khi cần đánh giá lại sau một chu kỳ sinh tinh hoặc sau can thiệp.

2.2. Sức khỏe sinh sản của người vợ cũng đóng vai trò quan trọng

Khả năng mang thai là kết quả từ cả hai vợ chồng. Tuổi của người vợ, tình trạng rụng trứng, vòi trứng và buồng tử cung đều ảnh hưởng đến cơ hội thụ thai. Khi người vợ còn trẻ và có sức khỏe sinh sản tốt, cơ hội có thai tự nhiên sẽ có thể thuận lợi hơn so với trường hợp có thêm yếu tố bất lợi từ phía người vợ. Do đó, khi hai vợ chồng mong con nhưng chưa đạt được kết quả như kỳ vọng, việc đánh giá sức khỏe sinh sản của cả hai sẽ giúp xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng xử trí phù hợp 

Tình trạng rụng trứng, vòi trứng và buồng tử cung của người vợ đều ảnh hưởng đến cơ hội thụ thai

3. Nguyên nhân khiến tinh trùng yếu

Tình trạng tinh trùng yếu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, các nhóm thường gặp bao gồm:

• Bệnh lý tại cơ quan sinh dục: Có thể kể đến giãn tĩnh mạch thừng tinh, viêm nhiễm đường sinh dục, tinh hoàn ẩn hoặc tắc nghẽn đường dẫn tinh.
• Rối loạn nội tiết: Sự mất cân bằng hormone điều hòa hoạt động của tinh hoàn và quá trình sinh tinh có thể làm giảm quá trình sản xuất tinh trùng.
• Yếu tố di truyền: Một số bất thường nhiễm sắc thể hoặc gen có liên quan đến tình trạng tinh trùng rất ít hoặc kém chất lượng.
• Thuốc và điều trị y khoa: Steroid đồng hóa, một số loại thuốc, hóa trị hoặc xạ trị có thể ảnh hưởng đến quá trình sinh tinh.
• Lối sống và môi trường: Các yếu tố này bao gồm hút thuốc lá, uống nhiều rượu bia, sử dụng chất kích thích, thừa cân và tiếp xúc với thuốc trừ sâu, dung môi hay kim loại nặng. Tinh hoàn thường xuyên bị nóng cũng có thể ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng.

Thuốc điều trị có thể làm ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng

4. Làm sao biết mình có tinh trùng yếu?

4.1. Dấu hiệu thường không rõ ràng

Phần lớn nam giới có tinh trùng yếu không có triệu chứng. Dấu hiệu thường gặp nhất là vợ chồng chưa có thai dù quan hệ đều đặn và không sử dụng biện pháp tránh thai.

4.2. Tinh dịch đồ giúp đánh giá chất lượng tinh trùng

Tinh dịch đồ đánh giá thể tích tinh dịch, mật độ và tổng số lượng tinh trùng, khả năng di động và hình dạng tinh trùng. Trước khi lấy mẫu, bạn sẽ được hướng dẫn kiêng xuất tinh trong một khoảng thời gian nhất định, thường từ 2 đến 7 ngày. Mẫu cần được lấy đầy đủ theo hướng dẫn.

Nếu tinh dịch đồ bất thường, bác sĩ có thể cân nhắc các xét nghiệm bổ sung nhằm tìm nguyên nhân.

5. Cách tăng cơ hội có thai khi tinh trùng yếu

Sau khi tìm hiểu tinh trùng yếu có thai được không, nhiều cặp vợ chồng quan tâm đến cách cải thiện chất lượng tinh trùng và tăng khả năng thụ thai. Hướng xử trí phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ bất thường trên tinh dịch đồ, thời gian mong con, tuổi và sức khỏe sinh sản của người vợ. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể tư vấn điều trị nguyên nhân, điều chỉnh lối sống hoặc cân nhắc các phương pháp hỗ trợ sinh sản. 

5.1. Điều trị nguyên nhân

Khi xác định được nguyên nhân, việc điều trị có thể giúp cải thiện chất lượng tinh trùng. Với giãn tĩnh mạch thừng tinh, phẫu thuật có thể giúp tăng số lượng, khả năng di động và cải thiện hình dạng tinh trùng ở một số người. Bác sĩ cũng có thể điều trị nhiễm trùng đường sinh dục, rối loạn nội tiết hoặc các vấn đề về cương, xuất tinh nếu có.

5.2. Điều chỉnh lối sống

Một số thay đổi trong sinh hoạt có thể hỗ trợ cải thiện chất lượng tinh trùng. Cụ thể, bạn nên:

• Ngừng hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.
• Giảm cân nếu đang thừa cân.
• Ăn uống cân đối và vận động thường xuyên: Ưu tiên chế độ ăn đa dạng, đủ chất, ngủ đủ giấc và duy trì hoạt động thể lực đều đặn. 
• Mặc đồ lót rộng rãi để tránh làm tăng nhiệt độ vùng bìu.
• Hạn chế tiếp xúc với hóa chất độc hại trong môi trường làm việc.
• Không sử dụng chất kích thích hoặc steroid đồng hóa.

Vợ chồng nên duy trì quan hệ đều đặn khoảng 2 - 3 ngày một lần, không dùng biện pháp tránh thai. 

5.3. Các phương pháp hỗ trợ sinh sản

Nếu khả năng thụ thai tự nhiên giảm hoặc hai vợ chồng chưa có thai sau thời gian mong con, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp hỗ trợ sinh sản dựa trên mức độ bất thường của tinh trùng, tuổi và tình trạng sinh sản của người vợ:

• Bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI): Tinh trùng được lọc rửa, sau đó đưa vào buồng tử cung gần thời điểm rụng trứng.
• Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF): Trứng và tinh trùng được cho thụ tinh trong phòng thí nghiệm, sau đó phôi được chuyển vào tử cung người vợ.
• Tiêm tinh trùng vào bào tương trứng (ICSI): Mỗi trứng được tiêm trực tiếp một tinh trùng. Kỹ thuật này thường được cân nhắc khi tinh trùng rất yếu hoặc rất ít.

Trong một số trường hợp không tìm thấy tinh trùng trong tinh dịch hoặc không thể sử dụng tinh trùng của người chồng, bác sĩ có thể đánh giá khả năng thu nhận tinh trùng từ đường sinh dục nam nếu phù hợp. Nếu không thể sử dụng tinh trùng của người chồng, tinh trùng hiến tặng cũng có thể được cân nhắc theo quy định hiện hành và nguyện vọng của hai vợ chồng. 

6. Khi nào vợ chồng nên đi khám?

Nếu vợ chồng quan hệ tình dục đều đặn, không sử dụng biện pháp tránh thai nhưng chưa có thai, nên chủ động thăm khám để xác định nguyên nhân và được tư vấn phù hợp.

Vợ chồng nên đi khám hiếm muộn trong các trường hợp sau: 

• Đã quan hệ đều đặn, không dùng biện pháp tránh thai trên 1 năm nhưng chưa có thai: Áp dụng khi người vợ dưới 35 tuổi.
• Đã cố gắng trên 6 tháng nếu người vợ từ 35 tuổi trở lên.
• Người chồng có rối loạn cương hoặc xuất tinh, hoặc có dấu hiệu bất thường ở cơ quan sinh dục.
• Có tiền sử bệnh lý hoặc can thiệp y khoa liên quan đến sinh sản.
• Người vợ có yếu tố nguy cơ ảnh hưởng đến khả năng sinh sản.

Nếu vợ chồng đang băn khoăn tinh trùng yếu có thai được không, thăm khám sớm sẽ giúp có câu trả lời cụ thể dựa trên kết quả xét nghiệm của chính mình. Tốt nhất, cả hai vợ chồng nên cùng đi khám.

Vợ chồng nên cùng đi khám nếu chưa có thai sau một năm quan hệ đều đặn không dùng biện pháp tránh thai. 

Tinh trùng yếu làm giảm cơ hội thụ thai nhưng không đồng nghĩa với vô sinh. Câu hỏi tinh trùng yếu có thai được không không có một câu trả lời chung cho mọi trường hợp. Kết quả phụ thuộc vào mức độ suy giảm, nguyên nhân và sức khỏe sinh sản của người vợ. Khi chưa có thai sau thời gian mong con, hoặc khi có dấu hiệu bất thường ở vùng sinh dục, nam giới nên chủ động đi khám và làm tinh dịch đồ.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, nam giới có thể thực hiện xét nghiệm tinh dịch đồ và được bác sĩ tư vấn dựa trên kết quả, làm cơ sở cho kế hoạch có con của hai vợ chồng. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.