Trẻ ho kéo dài uống thuốc không khỏi: Nguyên nhân và giải pháp xử trí

1. Nguyên nhân khiến trẻ ho kéo dài uống thuốc không khỏi

Về mặt y khoa, ho là một phản xạ sinh lý có lợi của cơ thể nhằm tống xuất các dị vật, dịch nhầy hoặc vi khuẩn ra khỏi đường hô hấp, giúp làm sạch phế quản. Thông thường, các cơn ho do cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp trên thể nhẹ có thể tự biến mất sau 1 đến 2 tuần.

Tuy nhiên, trường hợp trẻ bị ho liên tục trên 4 tuần là tình trạng ho kéo dài. Lúc này, việc dùng các loại thuốc ho thông thường, thậm chí là thuốc đặc trị theo đơn cũ không có tác dụng, con vẫn ho nhiều. Thực tế, hệ hô hấp non nớt của trẻ rất dễ bị tổn thương và tình trạng này có thể do một số nguyên nhân sau đây:

1.1. Phác đồ điều trị chưa đúng

Trẻ ho kéo dài uống thuốc không khỏi thường do chưa tìm được đúng tác nhân gây bên nên chưa có phác đồ điều trị đúng. Cụ thể hơn, thuốc chưa tác động đúng căn nguyên gây bệnh. Những trường hợp trẻ ho do virus, kháng sinh lúc này sẽ không có hiệu quả. Một số bệnh lý hô hấp khác có thể bị bỏ qua như lao, các bệnh hô hấp mạn tính như hen phế quản, viêm tiểu phế quản bít tắc,... Bên cạnh đó, việc cho trẻ uống kháng sinh nhiều lần không đủ liều hoặc sai loại cũng có thể gây ra tình trạng nhờn thuốc. 

Trẻ ho kéo dài uống thuốc không khỏi thường do căn nguyên gây bệnh chưa được xử lý 

1.2. Các đợt viêm đường hô hấp cấp tính chưa được điều trị triệt để

Sau một đợt viêm phổi, viêm phế quản cấp hoặc ho gà, dù vi khuẩn hay virus đã bị ức chế phần nào nhưng niêm mạc đường thở của trẻ vẫn bị tổn thương, nhạy cảm và liên tục tăng tiết đờm đặc. Nếu ba mẹ cho con dừng thuốc giữa chừng do tâm lý không muốn trẻ uống thuốc nhiều, các ổ viêm nhiễm âm ỉ này sẽ liên tục kích thích các thụ cảm thể phế quản gây ho dai dẳng không ngừng, thậm chí có thể gây ra tình trạng kháng kháng sinh. 

1.3. Thể hen phế quản tiềm ẩn chỉ biểu hiện qua cơn ho

Hen phế quản ở trẻ em không phải lúc nào cũng biểu hiện bằng việc thở khò khè, rít lên hay co thắt lồng ngực rõ rệt. Có một thể bệnh thường bị nhiều phụ huynh bỏ sót là hen phế quản dạng ho. Ở thể này, triệu chứng duy nhất của trẻ là ho khan kéo dài dai dẳng, đặc biệt bùng phát dữ dội vào ban đêm, gần sáng hoặc khi trẻ vận động mạnh, cười đùa. Chính vì vậy, các loại siro ho hay kháng sinh thông thường không có tác dụng với chứng hen suyễn này.

1.4. Hội chứng chảy dịch mũi sau

Khi trẻ bị viêm mũi dị ứng, viêm xoang mạn tính hoặc VA phì đại kích ứng, các dịch nhầy từ xoang mũi không chảy ra ngoài mà có xu hướng chảy ngược xuống thành sau họng. Lượng dịch nhầy mủ này liên tục kích thích, gây ngứa ngáy và cản trở đường thở trực tiếp, buộc cơ thể trẻ phải thực hiện phản xạ ho liên tục để tống chất nhầy ra ngoài, khiến họng ngày càng sưng nề.

1.5. Hội chứng trào ngược dịch vị dạ dày kích ứng đường thở

Trào ngược không chỉ là bệnh về tiêu hóa mà còn gây ho kéo dài ở trẻ nhỏ. Khi dịch vị và axit từ dạ dày trào ngược lên thực quản, chúng sẽ kích thích các đầu dây thần kinh phế vị ở vùng hầu họng. Thậm chí, một lượng nhỏ axit vô tình lọt vào đường thở cũng sẽ gây viêm và co thắt phế quản, dẫn đến những cơn ho khan dai dẳng chứa đầy cảm giác bỏng rát.

1.6. Do môi trường sống và dị nguyên

Hệ hô hấp của trẻ nhỏ rất nhạy cảm với các yếu tố dị ứng nguy hại từ môi trường xung quanh. Nếu gia đình sống trong không gian ô nhiễm, thường xuyên có khói thuốc lá độc hại, bụi mịn bám bẩn, lông thú nuôi (chó, mèo), nấm mốc hoặc phấn hoa, niêm mạc đường thở của trẻ sẽ liên tục bị kích ứng, đặt biệt với những trẻ có hô hấp nhạy cảm. Khi chưa cách ly trẻ khỏi các dị nguyên này, thuốc điều trị chuyên khoa sẽ không thể phát huy tác dụng.

Môi trường sống nhiều bụi khiến hệ hô hấp của trẻ bị kích thích, gây ho kéo dài

2. Sai lầm phổ biến của cha mẹ khiến con mãi không hết ho

Thay vì đưa con đi khám, nhiều bậc phụ huynh lại vô tình áp dụng các thói quen sai lầm dưới đây, khiến tình trạng bệnh từ nhẹ chuyển sang mạn tính:

• Tự ý mua thuốc kháng sinh: Phần lớn các đợt ho cấp tính ở trẻ là do virus gây ra, kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt virus. Việc tự ý mua kháng sinh uống không chỉ làm suy giảm hệ miễn dịch của trẻ mà còn dẫn đến nguy cơ kháng thuốc (lờn thuốc) cực kỳ nguy hiểm.
• Sử dụng thuốc ho: Tự ý cho trẻ uống các loại thuốc ức chế ho mạnh (thuốc giảm ho trung ương) khi trẻ đang có nhiều đờm đặc. Việc ức chế phản xạ ho sẽ làm đờm bị ứ đọng, tắc nghẽn bên trong phế quản, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển mạnh hơn và gây viêm phổi.
• Áp dụng các bài thuốc truyền miệng không căn cứ: Nhiều phụ huynh khi thấy con uống thuốc tây không khỏi liền chuyển sang áp dụng các mẹo dân gian, bài thuốc nam không rõ nguồn gốc, chưa qua kiểm chứng y khoa. Điều này có thể gây ngộ độc gan, thận hoặc làm chậm trễ thời gian vàng điều trị bệnh cho trẻ.

3. Cha mẹ cần làm gì khi trẻ ho kéo dài uống thuốc không khỏi

Khi các loại thuốc thông thường không có tác dụng, lời khuyên cho ba mẹ là đưa trẻ đi thăm khám và nắm được cách chăm sóc trẻ tại nhà đúng chuẩn. Cụ thể:

• Thăm khám bác sĩ: Ba mẹ hãy lựa chọn những đơn vị y tế uy tín và đưa trẻ đi thăm khám để bác sĩ kiểm tra chi tiết và đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Khi cho con uống thuốc, ba mẹ cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ, tuyệt đối không bỏ liều ngay khi các triệu chứng ho của con không còn. 
• Vệ sinh đường mũi họng: Ba mẹ nên nhỏ hoặc xịt rửa mũi cho trẻ bằng nước muối sinh lý hàng ngày để làm sạch dịch nhầy, ngăn dịch chảy xuống họng theo hướng dẫn của bác sĩ. 
• Cung cấp đủ nước: Cho trẻ uống nhiều nước ấm, sữa hoặc nước trái cây. Nước ấm là phương thuốc tự nhiên giúp làm loãng đờm, dịu cổ họng và giảm kích ứng ho hiệu quả.
• Tối ưu môi trường sống: Vệ sinh phòng ngủ của trẻ sạch sẽ, giặt chăn ga gối đệm thường xuyên để loại bỏ mạt bụi. Nếu dùng điều hòa, hãy duy trì nhiệt độ từ 25 - 27 độ C và sử dụng thêm máy phun sương tạo ẩm để tránh làm khô niêm mạc mũi họng của trẻ.

Việc thăm khám Nhi khoa kịp thời giúp tìm chính xác nguyên nhân gây bệnh và có hướng điều trị phù hợp

Nhìn chung, để bảo vệ hệ hô hấp cho con và chấm dứt tình trạng trẻ ho kéo dài uống thuốc không khỏi, cha mẹ nên chủ động đưa con đi thăm khám sớm tại cơ sở y tế uy tín như chuyên khoa Hô hấp thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC, tuyệt đối không tự điều chỉnh và mua thuốc cho con uống tại nhà. Để được tư vấn chi tiết hơn và đặt lịch khám, Quý khách có thể liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của MEDLATEC.