U lưỡi lành tính: Nguyên nhân, một số loại thường gặp và hướng xử trí

1. Tổng quan và phân loại u lưỡi lành tính

U lưỡi lành tính là sự tăng sinh tế bào hoặc mô bất thường ở lưỡi, thường xuất hiện ở đầu lưỡi, bờ lưỡi, mặt dưới lưỡi hoặc gốc lưỡi. Khác với ung thư, khối u này phát triển chậm, có ranh giới rõ ràng, không xâm lấn mô xung quanh hay di căn sang các bộ phận khác và rất ít khi gây biến chứng nguy hiểm. Ban đầu, u chỉ nhỏ vài milimet nhưng sẽ lớn dần theo thời gian nếu bị kích thích liên tục. Một số loại u lành tính ở lưỡi phổ biến nhất gồm:

• U nhú lưỡi: Thường do virus HPV gây ra. Khối u phát triển chậm, không đau, có bề mặt sần sùi như súp lơ nhỏ và màu sắc tương đồng với niêm mạc lưỡi.
• U xơ lưỡi: Hình thành do răng sắc nhọn, răng mọc lệch hoặc răng giả liên tục cọ xát vào bờ lưỡi. Khối u này có bề mặt trơn nhẵn, mật độ chắc và có màu hồng nhạt.
• U mạch máu lưỡi: Là tổn thương lành tính của mạch máu với đặc điểm mềm, màu đỏ hoặc tím, xẹp xuống khi ấn vào. Khối u này rất dễ chảy máu khi ăn uống hoặc va chạm.
• Nang lành tính vùng lưỡi: Là những túi chứa dịch, bề mặt căng mịn, thường xuất hiện ở mặt dưới lưỡi hoặc sàn miệng. Nếu nang phát triển lớn, người bệnh sẽ có cảm giác vướng víu, gây khó nuốt và khó phát âm.

Sự tăng sinh bất thường của các mô ở lưỡi có thể hình thành nên u lưỡi lành tính

2. Dấu hiệu nhận biết u lưỡi lành tính

U lưỡi lành tính thường tiến triển chậm với những dấu hiệu đặc trưng sau:

• Xuất hiện khối hoặc cục nhỏ trên lưỡi với bề mặt trơn láng hoặc sần nhẹ.
• khối u không gây đau hoặc chỉ gây khó chịu nhẹ, kích thước ít thay đổi trong thời gian dài.
• Có cảm giác vướng víu khi ăn uống, nói chuyện hoặc nuốt.

Do triệu chứng ban đầu không rõ ràng, nhiều người chỉ tình cờ phát hiện khi soi gương, vệ sinh răng miệng hoặc đi khám nha khoa định kỳ. Phần lớn các khối u này không gây đau ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, cảm giác đau rát và khó chịu sẽ xuất hiện nếu u bị răng cọ xát, bị cắn trúng khi nhai hoặc bị viêm loét do nhiễm trùng. Khi khối u phát triển lớn, chúng sẽ gây cản trở trực tiếp đến việc ăn uống, phát âm và làm suy giảm chất lượng cuộc sống của người bệnh.

3. U lưỡi lành tính xuất hiện do nguyên nhân gì?

Sự xuất hiện của u lưỡi lành tính thường do nhiều yếu tố như:

• Kích thích và chấn thương mạn tính: Nguyên nhân phổ biến nhất là răng cọ xát liên tục vào lưỡi làm tăng sinh mô bất thường.
• Nhiễm virus HPV: Tác nhân chính gây ra các u nhú lành tính ở lưỡi, hầu hết không tiến triển thành ác tính.
• Viêm nhiễm khoang miệng mạn tính: Vệ sinh răng miệng kém gây viêm lợi, nhiễm trùng tái phát, tạo điều kiện cho khối u phát triển.
• Yếu tố bẩm sinh: Sự rối loạn phát triển mô từ sớm khiến u lưỡi lành tính xuất hiện ngay cả ở người trẻ tuổi.

Một số kích thích và chấn thương có thể làm tăng sinh mô bất thường

4. Chẩn đoán và điều trị

Để xử lý hiệu quả u lưỡi lành tính, người bệnh cần được chẩn đoán đúng nguyên nhân gây bệnh và áp dụng phương pháp điều trị, chăm sóc phù hợp. Theo đó, quá trình thăm khám và điều trị về cơ bản sẽ được tiến hành như sau:

4.1. Chẩn đoán 

• Khám lâm sàng: Bác sĩ kiểm tra trực tiếp khoang miệng để đánh giá vị trí, kích thước, màu sắc và độ chắc của khối u.
• Xét nghiệm máu: Một số chỉ dấu ung thư có thể được bác sĩ chỉ định nhằm sàng lọc nguy cơ. 
• Chẩn đoán hình ảnh: Siêu âm hoặc các kỹ thuật hình ảnh khác được chỉ định trong vài trường hợp đặc biệt nhằm xác định mức độ lan rộng của tổn thương.
• Sinh thiết mô: Đây là bước quan trọng giúp xác định chính xác bản chất tế bào và loại trừ hoàn toàn nguy cơ ác tính.

4.2. Nguyên tắc điều trị và chăm sóc

• Theo dõi định kỳ: Bác sĩ sẽ ưu tiên theo dõi, chưa cần can thiệp y tế đối với các khối u nhỏ, không đau và không gây ảnh hưởng đến sinh hoạt.
• Loại bỏ nguyên nhân: Người bệnh cần chỉnh sửa răng lệch, điều chỉnh răng giả bị chật, vệ sinh răng miệng sạch sẽ và điều trị dứt điểm các ổ viêm nhiễm trong khoang miệng. 
• Phẫu thuật cắt bỏ: Thủ thuật này được chỉ định khi khối u lớn nhanh, gây đau rát, chảy máu hoặc cản trở việc ăn uống, phát âm. Quá trình phẫu thuật u lưỡi lành tính khá đơn giản và người bệnh có thể hồi phục rất nhanh.

5. Hướng dẫn cách chăm sóc trong trường hợp phải phẫu thuật

Quá trình phục hồi sau phẫu thuật u lưỡi lành tính phụ thuộc rất lớn vào chế độ chăm sóc hậu phẫu. Theo đó, trong quá trình hồi phục hậu phẫu, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề sau:

• Sử dụng thuốc theo chỉ định: Uống thuốc giảm đau và kháng sinh theo đơn của bác sĩ để kiểm soát cơn đau và dự phòng nhiễm trùng vết mổ.
• Vệ sinh răng miệng đúng cách: Súc miệng thường xuyên bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn chuyên dụng để giữ vết thương sạch sẽ.
• Ăn thức ăn lỏng, mềm: Ưu tiên cháo, súp hoặc thực phẩm xay nhuyễn trong những ngày đầu để tránh gây cọ xát và tổn thương vết mổ.
• Chia nhỏ bữa ăn: Chia khẩu phần thành 5 - 6 bữa mỗi ngày giúp người bệnh dễ nhai nuốt, dễ tiêu hóa mà vẫn đảm bảo đủ dinh dưỡng.
• Chọn thực phẩm lành mạnh: Uống đủ nước, bổ sung sinh tố và tránh các món ăn cứng, cay nóng, nhiều dầu mỡ hoặc chứa nhiều axit.
• Kiêng chất kích thích và các món ăn có khả năng gây sẹo: Tuyệt đối tránh rượu bia, thuốc lá, rau muống, thịt bò, hải sản và đồ nếp để vết thương sau cắt u nhanh lành, không để lại sẹo.

Trong quá trình điều trị, người bệnh cần vệ sinh răng miệng sạch sẽ

Nhìn chung, việc phát hiện sớm và xử lý đúng cách u lưỡi lành tính sẽ giúp người bệnh nhanh chóng phục hồi và ngăn ngừa tối đa biến chứng. Nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường ở khoang miệng, bạn hãy đến các cơ sở y tế uy tín như Hệ thống Y tế MEDLATEC để được bác sĩ thăm khám, tư vấn điều trị chi tiết hơn. Để đặt lịch khám, Quý khách vui lòng liên hệ hotline 1900 56 56 56 của MEDLATEC để nhận hỗ trợ nhanh chóng.