1. Tìm hiểu chung về viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh

viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh là tình trạng các triệu chứng viêm mũi dị ứng xuất hiện hoặc nặng lên khi người bệnh tiếp xúc với không khí lạnh hoặc khi nhiệt độ môi trường thay đổi đột ngột. Điều này khiến niêm mạc mũi phản ứng bằng cách tăng tiết dịch, từ đó xuất hiện các biểu hiện điển hình như hắt hơi, chảy nước mũi và nghẹt mũi.

Bệnh không do vi khuẩn hay virus gây ra, mà liên quan đến cơ địa dị ứng của người bệnh. Không khí lạnh không phải là dị nguyên trực tiếp, nhưng đóng vai trò là yếu tố khởi phát hoặc làm trầm trọng thêm các triệu chứng ở những người có bệnh nền viêm mũi dị ứng.

Tình trạng này thường xuất hiện nhiều vào mùa lạnh, thời điểm giao mùa hoặc khi thường xuyên ra vào môi trường có nhiệt độ thấp, và có xu hướng tái phát nếu không được kiểm soát tốt.

2. Các yếu tố làm khởi phát viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh

Tình trạng này xảy ra khi niêm mạc mũi nhạy cảm phản ứng quá mức trước sự thay đổi của thời tiết và các yếu tố môi trường bất lợi vào mùa lạnh. Một số yếu tố thường gặp có thể dẫn đến tình trạng này bao gồm:

• Không khí lạnh và khô làm kích thích niêm mạc mũi, khiến mạch máu giãn nở và tăng tiết dịch mũi.
• Nhiệt độ môi trường thay đổi đột ngột, ví dụ chuyển từ không gian ấm sang lạnh hoặc ngược lại, làm niêm mạc mũi bị kích thích và khó thích nghi kịp thời.
• Yếu tố cơ địa dị ứng, thường gặp ở những người có tiền sử viêm mũi dị ứng, hen phế quản hoặc mắc các bệnh lý dị ứng khác.
• Sức đề kháng suy giảm, thường gặp vào mùa lạnh, làm giảm khả năng bảo vệ của niêm mạc đường hô hấp.
• Tiếp xúc với các yếu tố dị nguyên như bụi mịn, nấm mốc, lông động vật tích tụ nhiều trong không gian kín khi thời tiết lạnh.

Sự thay đổi thời tiết đột ngột khiến niêm mạc mũi không kịp thích nghi

3. Các biểu hiện thường gặp của viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh

Các dấu hiệu của tình trạng này thường xuất hiện rõ rệt khi người bệnh tiếp xúc với không khí lạnh hoặc khi thời tiết thay đổi đột ngột, đặc biệt vào buổi sáng sớm hoặc ban đêm. Các biểu hiện có xu hướng lặp lại nhiều lần và thường thuyên giảm khi nhiệt độ môi trường tăng lên.

Những biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Hắt hơi liên tục, thường thành tràng dài, nhất là khi ra ngoài trời lạnh.
• Chảy nước mũi trong, loãng, không mùi, không màu.
• Tình trạng tắc mũi có thể xảy ra ở một bên hoặc cả hai bên, khiến việc hô hấp qua mũi trở nên khó khăn.
• Ngứa mũi, ngứa họng, đôi khi kèm theo ngứa hoặc chảy nước mắt.
• Giảm hoặc mất khứu giác tạm thời, thường gặp khi niêm mạc mũi phù nề hoặc nghẹt mũi kéo dài.

Trong một số trường hợp, nếu triệu chứng kéo dài hoặc không được kiểm soát tốt, người bệnh có thể cảm thấy đau đầu, mệt mỏi, ngủ không ngon giấc, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống hàng ngày.

Hắt hơi liên tục là biểu hiện điển hình của viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh 

4. Cách phòng ngừa bệnh hiệu quả

Việc chủ động phòng ngừa đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ khởi phát và tái phát viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh, đặc biệt vào mùa đông hoặc thời điểm giao mùa. Có thể áp dụng nhiều giải pháp nhằm phòng ngừa hiệu quả tình trạng này, chẳng hạn như:

• Chú ý giữ ấm cơ thể, đặc biệt là khu vực mũi, cổ và ngực khi tiếp xúc với thời tiết lạnh.
• Đeo khẩu trang giúp hạn chế tiếp xúc trực tiếp với không khí lạnh, khô và bụi bẩn.
• Hạn chế thay đổi nhiệt độ đột ngột, tránh ra vào phòng điều hòa có nhiệt độ thấp trong thời gian dài.
• Vệ sinh mũi thường xuyên bằng dung dịch nước muối sinh lý để làm sạch niêm mạc mũi và hỗ trợ loại bỏ các tác nhân kích thích.
• Giữ không khí trong nhà đủ ẩm, hạn chế tình trạng khô mũi, kích thích niêm mạc.
• Hạn chế tiếp xúc với các yếu tố dị nguyên như bụi mịn, nấm mốc, lông động vật, đặc biệt trong không gian kín vào mùa lạnh.
• Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, uống đủ nước, ngủ đủ giấc và duy trì thói quen vận động hợp lý.
• Tránh lạm dụng thuốc xịt mũi trong thời gian dài khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ, nhằm hạn chế nguy cơ viêm mũi do thuốc.

5. Khi nào người bệnh cần đến cơ sở y tế?

Mặc dù viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh thường không đe dọa trực tiếp đến sức khỏe, người bệnh không nên chủ quan, đặc biệt khi các triệu chứng kéo dài hoặc có xu hướng nặng dần. Việc thăm khám bác sĩ là cần thiết trong những trường hợp sau:

• Triệu chứng kéo dài trên 7 - 10 ngày nhưng không có dấu hiệu thuyên giảm dù đã áp dụng các biện pháp chăm sóc và phòng ngừa tại nhà.
• Tình trạng tắc mũi kéo dài hoặc tiến triển nặng hơn, làm cản trở hô hấp, ảnh hưởng đến giấc ngủ và các hoạt động thường ngày.
• Đau đầu, đau tức vùng trán, hốc mắt hoặc vùng xoang, nghi ngờ biến chứng viêm xoang.
• Dịch mũi đặc, đổi màu (vàng hoặc xanh), có mùi khó chịu, kèm cảm giác mệt mỏi.
• Các triệu chứng tái phát thường xuyên, đặc biệt khi thời tiết thay đổi, làm giảm chất lượng cuộc sống.
• Người bệnh là trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh lý hô hấp nền như hen phế quản, viêm phổi mạn tính.
• Xuất hiện thêm các biểu hiện bất thường khác như ho kéo dài, khó thở, sốt, cần được loại trừ các bệnh lý đường hô hấp khác.

Việc đi khám sớm giúp bác sĩ đánh giá đúng tình trạng bệnh, xác định nguyên nhân gây triệu chứng và đưa ra hướng điều trị phù hợp, từ đó hạn chế nguy cơ biến chứng và tái phát.

Người bệnh nên đi khám bác sĩ khi tình trạng nghẹt mũi kéo dài hoặc có xu hướng nặng dần

Như vậy, viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh là bệnh lý thường gặp khi thời tiết thay đổi, dễ tái phát và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt cũng như chất lượng cuộc sống nếu không được kiểm soát tốt. Nhận biết sớm các biểu hiện, chủ động áp dụng biện pháp phòng ngừa và đi khám kịp thời khi triệu chứng kéo dài sẽ góp phần giảm nguy cơ biến chứng và cải thiện hiệu quả điều trị.

Nếu có các dấu hiệu nghi ngờ viêm mũi dị ứng thời tiết lạnh hoặc triệu chứng kéo dài không cải thiện, bạn có thể liên hệ Tổng đài MEDLATEC – 1900 56 56 56 để được giải đáp thắc mắc nhanh chóng và đặt lịch thăm khám cùng bác sĩ chuyên khoa.