1. Sốt virus ở trẻ em là gì?

Sốt virus ở trẻ em là tình trạng sốt do cơ thể phản ứng với sự xâm nhập của virus khác nhau. Đây là một trong những nguyên nhân gây sốt thường gặp nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào thời điểm giao mùa hoặc khi thời tiết thay đổi thất thường. Phần lớn các trường hợp sốt virus có diễn tiến nhẹ, tự hồi phục sau vài ngày nếu được chăm sóc phù hợp.

1.1. Khái niệm sốt virus

Sốt virus là tình trạng tăng thân nhiệt do nhiễm các loại virus khác nhau. Khi virus xâm nhập vào cơ thể, hệ miễn dịch của trẻ sẽ hoạt động để chống lại tác nhân gây bệnh, từ đó sinh ra phản ứng sốt. Đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể, không phải lúc nào cũng là dấu hiệu nguy hiểm.

Trẻ em dễ mắc sốt virus hơn người lớn do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện, khả năng nhận diện và chống lại virus còn hạn chế. Bên cạnh đó, trẻ thường xuyên tiếp xúc với môi trường tập thể như nhà trẻ, trường học nên nguy cơ lây nhiễm virus cao hơn.

Trẻ em dễ bị sốt virus hơn so với người lớn 

1.2. Các loại virus thường gây sốt ở trẻ

Nhiều loại virus có thể gây sốt ở trẻ em. Phổ biến nhất là virus cúm, adenovirus, enterovirus và virus hợp bào hô hấp (RSV). Ngoài ra, một số virus khác cũng thường xuất hiện theo mùa, đặc biệt vào mùa mưa hoặc mùa lạnh.

Việc hiểu rõ Sốt virus ở trẻ em là gì giúp phụ huynh tránh nhầm lẫn với sốt do vi khuẩn – tình trạng thường cần dùng kháng sinh, từ đó hạn chế việc tự ý dùng thuốc không phù hợp cho trẻ.

2. Triệu chứng sốt virus ở trẻ em thường gặp

Triệu chứng sốt virus ở trẻ em khá đa dạng và có thể thay đổi tùy theo loại virus, độ tuổi và thể trạng của trẻ. Tuy nhiên, đa số trẻ sẽ xuất hiện một số nhóm triệu chứng điển hình dưới đây:

2.1. Triệu chứng toàn thân

Biểu hiện nổi bật nhất của sốt virus là tình trạng sốt, có thể từ sốt nhẹ đến sốt cao, thường dao động trong khoảng 38 - 40°C. Một số trẻ chỉ sốt nhẹ trong thời gian ngắn, nhưng cũng có trẻ sốt cao liên tục trong vài ngày.

Sốt virus ở trẻ em thường khởi phát đột ngột với biểu hiện sốt cao và mệt mỏi toàn thân.

Kèm theo sốt, trẻ thường mệt mỏi, quấy khóc, lừ đừ hoặc ngủ nhiều hơn bình thường. Trẻ nhỏ có thể bỏ bú, chán ăn, trong khi trẻ lớn hơn có thể than đau đầu, đau nhức mình mẩy, cảm giác uể oải toàn thân. Những biểu hiện này phản ánh phản ứng toàn thân của cơ thể trước sự xâm nhập của virus.

2.2. Triệu chứng hô hấp

Nhiều trường hợp sốt virus ở trẻ em kèm theo các triệu chứng viêm đường hô hấp trên. Trẻ có thể ho khan hoặc ho có đờm, sổ mũi, nghẹt mũi, đau họng hoặc khàn tiếng. 

Những triệu chứng này dễ khiến phụ huynh nhầm lẫn sốt virus với cảm lạnh, cảm cúm thông thường. Tuy nhiên, điểm chung là các biểu hiện thường rầm rộ trong những ngày đầu rồi giảm dần khi trẻ hồi phục.

2.3. Triệu chứng tiêu hóa

Không ít trẻ bị sốt virus xuất hiện thêm các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, nôn, tiêu chảy hoặc đau bụng nhẹ. Những triệu chứng này gặp nhiều hơn khi virus tấn công đường tiêu hóa, đặc biệt là các chủng enterovirus.

Tiêu chảy và nôn có thể khiến trẻ mất nước nếu không được bù đủ dịch. Vì vậy, phụ huynh cần theo dõi sát lượng ăn uống, số lần đi ngoài và dấu hiệu mất nước ở trẻ.

2.4. Triệu chứng ngoài da

Một số trẻ sốt virus có thể xuất hiện phát ban trên da, thường là ban dạng dát sẩn, màu hồng nhạt. Ban có thể xuất hiện trong khi trẻ đang sốt hoặc sau khi sốt giảm. Đặc điểm của ban do sốt virus là thường không ngứa nhiều và tự biến mất sau vài ngày.

Việc phân biệt ban do sốt virus với ban xuất huyết rất quan trọng. Ban xuất huyết thường không mất đi khi ấn vào, và có thể kèm theo các dấu hiệu chảy máu khác. Trường hợp này cần được đánh giá y tế ngay.

3. Diễn tiến triệu chứng sốt virus ở trẻ theo từng giai đoạn

Hiểu rõ diễn tiến của sốt virus giúp phụ huynh yên tâm hơn trong quá trình theo dõi và chăm sóc trẻ tại nhà. 

3.1. Giai đoạn khởi phát (1 - 2 ngày đầu)

Giai đoạn này thường bắt đầu đột ngột với biểu hiện sốt. Trẻ có thể sốt cao ngay từ đầu hoặc sốt tăng dần trong ngày. Lúc này, trẻ thường mệt mỏi, quấy khóc, ăn uống kém nhưng các triệu chứng đặc hiệu khác chưa rõ ràng, khiến việc nhận diện nguyên nhân sốt gặp khó khăn.

Khi bị sốt virus, trẻ có thể quấy khóc, lừ đừ và giảm ăn uống trong những ngày đầu của bệnh.

3.2. Giai đoạn toàn phát

Sau giai đoạn khởi phát, trẻ bước vào giai đoạn toàn phát với các triệu chứng rõ rệt hơn. Sốt có thể duy trì liên tục hoặc dao động, kèm theo các biểu hiện hô hấp, tiêu hóa hoặc phát ban. Trẻ thường mệt nhiều hơn, sinh hoạt bị ảnh hưởng rõ rệt.

Đây là giai đoạn phụ huynh cần theo dõi sát để phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo nếu có.

3.3. Giai đoạn hồi phục

Nếu không có biến chứng, trẻ sẽ dần bước vào giai đoạn hồi phục với các biểu hiện như:

• Thân nhiệt giảm.
• Trẻ tỉnh táo hơn, ăn uống tốt trở lại.
• Các triệu chứng như ho, sổ mũi hay phát ban cũng giảm dần và biến mất. 

Thông thường, trẻ sốt virus sẽ khỏi sau khoảng 5 - 7 ngày, tùy cơ địa và loại virus gây bệnh.

4. Triệu chứng sốt virus ở trẻ em có nguy hiểm không?

Phần lớn các trường hợp sốt virus ở trẻ em là lành tính và có thể tự khỏi. Tuy nhiên, một số trường hợp vẫn có nguy cơ biến chứng nếu không được theo dõi đúng cách.

4.1. Trường hợp thường lành tính

Trẻ vẫn tỉnh táo, chơi đùa xen kẽ, ăn uống được và sốt giảm khi dùng thuốc hạ sốt là những dấu hiệu cho thấy sốt virus đang diễn tiến thuận lợi. Khi không có dấu hiệu cảnh báo, phụ huynh có thể yên tâm chăm sóc trẻ tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ.

4.2. Các dấu hiệu cảnh báo cần đặc biệt chú ý

Nếu trẻ sốt cao trên 39°C khó hạ, kèm theo co giật, lơ mơ, bỏ ăn hoàn toàn, thở nhanh, rút lõm lồng ngực hoặc nôn, tiêu chảy nhiều, đây là những dấu hiệu cho thấy tình trạng có thể trở nên nghiêm trọng. Lúc này, trẻ cần được đưa đi khám ngay để được đánh giá và can thiệp kịp thời. Cha mẹ cần đặc biệt thận trọng với các đợt sốt ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi.

Theo dõi thân nhiệt thường xuyên giúp phụ huynh đánh giá diễn tiến sốt virus ở trẻ.

5. Chẩn đoán sốt virus ở trẻ em

5.1. Khám lâm sàng

Bác sĩ sẽ khai thác kỹ triệu chứng, thời gian sốt, các dấu hiệu kèm theo và tiền sử bệnh của trẻ. Việc đánh giá dấu hiệu nguy hiểm đóng vai trò quan trọng trong quyết định theo dõi tại nhà hay nhập viện.

5.2. Xét nghiệm khi cần thiết

Trong một số trường hợp, trẻ có thể được chỉ định xét nghiệm máu, test nhanh virus hoặc các xét nghiệm cần thiết để chẩn đoán nguyên nhân và chẩn đoán phân biệt, từ đó đưa ra kết luận và phác đồ điều trị phù hợp cho trẻ.

6. Hướng chăm sóc và theo dõi trẻ bị sốt virus tại nhà

Chăm sóc đúng cách đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục của trẻ. Khi trẻ sốt virus nhưng chưa có dấu hiệu nguy hiểm, cha mẹ cần chú ý:

• Hạ sốt đúng cách theo hướng dẫn bác sĩ, kết hợp lau mát khi cần thiết.
• Bù nước – điện giải đầy đủ, nhất là khi trẻ nôn, tiêu chảy. Việc bù đủ nước và điện giải giúp phòng ngừa mất nước, đặc biệt khi trẻ nôn hoặc tiêu chảy.
• Chế độ dinh dưỡng nên nhẹ nhàng, dễ tiêu, chia nhỏ bữa ăn cho trẻ.
• Theo dõi thân nhiệt, nhịp thở và tình trạng chung của trẻ, các dấu hiệu bất thường để kịp thời đưa trẻ đi khám. 
• Tránh các sai lầm như tự ý dùng kháng sinh, ạm dụng thuốc hạ sốt, kiêng ăn, kiêng uống quá mức vì ảnh hưởng đến tiến trình phục hồi.

Hạ sốt đúng cách và bù đủ nước là nguyên tắc quan trọng khi chăm sóc trẻ sốt virus tại nhà.

7. Khi nào trẻ sốt virus cần đi khám ngay?

Trẻ cần được đi khám ngay nếu có các dấu hiệu như:

• Sốt cao trên 2 - 3 ngày không giảm.
• Xuất hiện co giật, lơ mơ, khó đánh thức.Phát ban kèm xuất huyết.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi bị sốt.

Ngoài ra, trẻ có bệnh nền như tim bẩm sinh, bệnh phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch cũng cần được theo dõi y tế sớm khi có dấu hiệu sốt.

Khi trẻ sốt cao kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, cần đưa trẻ đi khám kịp thời.

Như vậy, triệu chứng sốt virus ở trẻ em thường đa dạng nhưng đa số là lành tính nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Việc nhận biết sớm triệu chứng, phân biệt với các bệnh nguy hiểm và đưa trẻ đi khám kịp thời khi có dấu hiệu cảnh báo sẽ giúp bảo vệ sức khỏe cho trẻ. Khi cần tư vấn hoặc thăm khám, phụ huynh có thể liên hệ MEDLATEC qua số 1900 56 56 56 để được đội ngũ bác sĩ Nhi khoa hỗ trợ chuyên môn và hướng dẫn chăm sóc an toàn cho trẻ.