Từ điển dược chất

Olopatadine

Tổng quan

Olopatadine (dạng muối thường dùng là Olopatadine hydrochloride) thuộc nhóm thuốc chống dị ứng, cụ thể là chất đối kháng thụ thể histamin H1 tương đối chọn lọc. Về cấu trúc hóa học, Olopatadine là một dẫn xuất tương tự doxepin nhưng hầu như không mang tác dụng chống dị ứng của doxepin gốc.

Điểm đặc biệt của hoạt chất này là cơ chế tác dụng kép. Thứ nhất, Olopatadine đối kháng chọn lọc với thụ thể histamin H1 - chất trung gian chính gây ra phản ứng dị ứng ở người - nhờ khả năng gắn kết đặc hiệu vào một túi thụ thể riêng biệt trên màng tế bào. Thứ hai, Olopatadine hoạt động như một chất ổn định tế bào mast, ngăn cản sự phóng thích thêm histamin cũng như các chất trung gian gây viêm khác như tryptase, prostaglandin D2, TNF-alpha và các cytokin tiền viêm. Ngoài ra, Olopatadine còn được chứng minh có khả năng ức chế phóng thích các chất trung gian lipid gây viêm như leukotriene và thromboxan từ bạch cầu đa nhân và bạch cầu ái toan ở người, đồng thời làm giảm hiện tượng hóa hướng động và hoạt hóa bạch cầu ái toan.

Một đặc điểm dược lý quan trọng khác của Olopatadine là hầu như không gây ảnh hưởng lên các thụ thể alpha-adrenergic, dopamin hay thụ thể muscarin type 1 và 2, nên ít gây ra các tác dụng phụ ngoài ý muốn liên quan đến các thụ thể này. Sau khi nhỏ mắt, Olopatadine được hấp thu toàn thân ở mức rất thấp, nồng độ trong huyết tương phần lớn nằm dưới ngưỡng định lượng, cho thấy mức độ phơi nhiễm toàn thân của thuốc nhỏ mắt Olopatadine là không đáng kể.


Công dụng và chỉ định

Olopatadine được bào chế ở nhiều dạng khác nhau (dung dịch nhỏ mắt nồng độ 0,1%; 0,2%; 0,7%, bình xịt mũi định liều 6% và viên uống hàm lượng 5 mg tại một số thị trường), tương ứng với các chỉ định sau:

  • Điều trị các triệu chứng và dấu hiệu ở mắt của viêm kết mạc dị ứng theo mùa và viêm kết mạc dị ứng quanh năm, bao gồm ngứa mắt, đỏ mắt, chảy nước mắt, phù mí mắt.
  • Phòng ngừa tạm thời tình trạng ngứa mắt do viêm kết mạc dị ứng gây ra bởi phấn hoa, cỏ phấn hương, cỏ, lông động vật hoặc lông vũ.
  • Giảm các triệu chứng của viêm mũi dị ứng theo mùa như nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi, ngứa mũi (dạng xịt mũi).
  • Ở một số quốc gia, dạng viên uống Olopatadine 5 mg còn được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ trong điều trị viêm mũi dị ứng và mề đay mãn tính.

Tại Việt Nam, Olopatadine thường được biết đến qua các biệt dược nhỏ mắt như Pataday, Patanol, Olopat, Olopat OD, Olevid, Olotedin Eye Drops.


Liều dùng và cách dùng

Liều dùng Olopatadine phụ thuộc vào dạng bào chế, nồng độ và độ tuổi của người bệnh. Số liệu về liều dùng nhỏ mắt và xịt mũi giữa các nguồn tham khảo là thống nhất.

Liều dùng cho người lớn

  • Dung dịch nhỏ mắt Olopatadine 0,1%: nhỏ 1 giọt vào mỗi mắt bị tổn thương, ngày 2 lần, cách nhau 6 - 8 giờ.
  • Dung dịch nhỏ mắt Olopatadine 0,2% hoặc 0,7%: nhỏ 1 giọt vào mỗi mắt bị tổn thương, ngày 1 lần.
  • Xịt mũi Olopatadine (665 mcg olopatadine hydroclorid, tương đương 600 mcg Olopatadine mỗi nhát xịt): xịt 2 nhát vào mỗi bên mũi, ngày 2 lần.
  • Duy trì điều trị Olopatadine trong thời gian cần thiết để giữ được hiệu quả cải thiện triệu chứng.

Liều dùng cho trẻ em

  • Nhỏ mắt Olopatadine 0,1%: dùng cho trẻ từ 3 tuổi trở lên, liều tương tự người lớn (1 giọt/mắt, ngày 2 lần).
  • Nhỏ mắt Olopatadine 0,2%: dùng cho trẻ từ 2 tuổi trở lên, liều tương tự người lớn (1 giọt/mắt, ngày 1 lần).
  • Xịt mũi Olopatadine: trẻ 6 - 11 tuổi xịt 1 nhát/mỗi bên mũi, ngày 2 lần; trẻ từ 12 tuổi trở lên dùng liều như người lớn.
  • Chưa xác lập độ an toàn và hiệu quả của Olopatadine ở trẻ dưới độ tuổi khuyến cáo cho từng dạng bào chế.

Cách dùng

  • Dung dịch nhỏ mắt Olopatadine chỉ dùng để nhỏ mắt, tuyệt đối không tiêm hoặc uống.
  • Rửa tay sạch trước khi dùng; tránh để đầu lọ thuốc chạm vào mắt, mí mắt hoặc bất kỳ bề mặt nào để hạn chế nhiễm khuẩn.
  • Đậy nắp lọ Olopatadine ngay sau khi sử dụng.
  • Nếu đang dùng đồng thời nhiều loại thuốc nhỏ mắt khác, cần nhỏ cách nhau ít nhất 5 phút.
  • Người đeo kính áp tròng mềm nên tháo kính trước khi nhỏ Olopatadine và chờ ít nhất 10 - 15 phút trước khi đeo lại, do benzalkonium clorid trong thành phần có thể bị hấp thụ vào kính.
  • Với dạng xịt mũi, cần hỉ nhẹ mũi trước khi dùng, mồi thuốc trước lần dùng đầu tiên và mồi lại nếu không xịt liên tục quá 7 ngày.
  • Với dạng viên uống, Olopatadine được uống cùng nước theo đúng chỉ định của bác sĩ.

Quên liều

Nếu quên một liều Olopatadine, người bệnh nên dùng ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên nếu đã gần đến thời điểm của liều kế tiếp, nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục dùng liều tiếp theo theo đúng lịch trình. Không dùng gấp đôi liều để bù cho liều đã quên.

Quá liều

Hiện chưa có đầy đủ dữ liệu trên người về các trường hợp quá liều Olopatadine do vô tình hay cố ý. Trên động vật thí nghiệm, Olopatadine cho thấy độc tính cấp ở mức thấp. Trường hợp vô tình uống hết một lọ dung dịch nhỏ mắt Olopatadine 1 mg/ml (5 ml), mức phơi nhiễm toàn thân tối đa ước tính khoảng 5 mg Olopatadine; giả định thuốc được hấp thu hoàn toàn, mức này tương đương liều 0,5 mg/kg ở một trẻ nặng 10 kg. Với dạng xịt mũi, triệu chứng quá liều có thể bao gồm kích động, bồn chồn rồi chuyển sang buồn ngủ. Khi nghi ngờ quá liều Olopatadine, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế để được thăm khám, theo dõi và xử trí triệu chứng phù hợp.


Chống chỉ định

  • Người có tiền sử mẫn cảm hoặc dị ứng với Olopatadine hoặc bất kỳ thành phần tá dược nào có trong chế phẩm.
  • Không dùng dung dịch nhỏ mắt Olopatadine để điều trị các kích ứng mắt liên quan đến việc đeo kính áp tròng.
  • Không dùng đường tiêm hoặc đường uống đối với các chế phẩm nhỏ mắt hoặc xịt mũi của Olopatadine (trừ khi có dạng bào chế đường uống được bác sĩ chỉ định riêng).
  • Thận trọng, cân nhắc kỹ lợi ích - nguy cơ ở phụ nữ có thai và phụ nữ đang cho con bú (xem chi tiết ở mục Lưu ý khi dùng).

Tác dụng phụ

Tác dụng không mong muốn của Olopatadine khác nhau tùy theo dạng bào chế nhỏ mắt hay xịt mũi.

Với dạng nhỏ mắt

  • Thường gặp (dưới 5% người dùng): mờ mắt tạm thời, cảm giác nóng rát hoặc châm chích ở mắt, khô mắt, cảm giác có dị vật trong mắt, sung huyết mắt, quá mẫn, viêm giác mạc, phù mí mắt, đau hoặc ngứa mắt, nhức đầu.
  • Ít gặp hơn: chóng mặt, rối loạn vị giác, khô mũi, mệt mỏi.

Với dạng xịt mũi

  • Ở người từ 12 tuổi trở lên: vị đắng trong miệng, nhức đầu, chảy máu cam, đau vùng hầu họng, chảy dịch mũi sau, ho, nhiễm khuẩn đường tiết niệu (ghi nhận ở trên 1% người dùng).
  • Ở trẻ 6 - 11 tuổi: chảy máu cam, nhức đầu, nhiễm khuẩn hô hấp trên, vị đắng trong miệng, sốt, phát ban.
  • Tác dụng phụ cần theo dõi chặt: chảy máu cam, loét niêm mạc mũi, thủng vách ngăn mũi; buồn ngủ có thể ảnh hưởng đến khả năng tập trung khi vận hành máy móc.

Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu của phản ứng dị ứng nghiêm trọng (nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng), cần ngừng dùng Olopatadine ngay và liên hệ cơ sở y tế.


Lưu ý khi dùng

Phụ nữ có thai và cho con bú

Dữ liệu trên người mang thai sử dụng Olopatadine hiện còn hạn chế. Trên động vật thí nghiệm, Olopatadine được ghi nhận có bài tiết qua sữa sau khi dùng đường uống, nên không thể loại trừ hoàn toàn nguy cơ đối với trẻ bú mẹ. Vì vậy, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú chỉ nên dùng Olopatadine khi có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.

Người cao tuổi, suy gan, suy thận

Với dạng xịt mũi, kinh nghiệm lâm sàng trên người từ 65 tuổi trở lên còn hạn chế nên cần lựa chọn liều thận trọng, có cân nhắc đến sự suy giảm chức năng gan, thận, tim theo tuổi tác. Việc điều chỉnh liều Olopatadine dạng xịt mũi thường không cần thiết ở người suy gan.

Người đeo kính áp tròng

Không đeo kính áp tròng khi mắt đang đỏ. Nên tháo kính áp tròng mềm trước khi nhỏ Olopatadine và đợi ít nhất 10 - 15 phút sau khi nhỏ thuốc mới đeo lại, vì chất bảo quản benzalkonium clorid có thể bị hấp thụ vào kính áp tròng mềm và gây kích ứng mắt.

Khả năng lái xe và vận hành máy móc

Sau khi nhỏ Olopatadine, một số người có thể gặp hiện tượng mờ mắt tạm thời hoặc rối loạn thị giác khác; với dạng xịt mũi có thể gây buồn ngủ, chóng mặt. Người bệnh nên chờ đến khi thị lực rõ ràng và tỉnh táo hoàn toàn trước khi lái xe hoặc vận hành máy móc.

Kiểm tra mũi trước khi dùng dạng xịt

Trước khi bắt đầu dùng Olopatadine dạng xịt mũi, cần kiểm tra mũi để loại trừ các bệnh lý mũi khác ngoài viêm mũi dị ứng, đồng thời tái khám định kỳ để phát hiện sớm dấu hiệu bất thường trên niêm mạc mũi.


Tương tác dược chất

Các nghiên cứu tương tác thuốc chính thức trên dạng nhỏ mắt của Olopatadine còn hạn chế do mức hấp thu toàn thân rất thấp. Với dạng xịt mũi, do Olopatadine thuộc nhóm kháng histamin có khả năng gây buồn ngủ ở một số người, cần lưu ý khi phối hợp với các nhóm thuốc an thần, gây ức chế thần kinh trung ương sau:

Thuốc/nhóm thuốc phối hợp

Hậu quả tương tác có thể gặp

Rượu, bia

Tăng cường tác dụng an thần, gây buồn ngủ, chóng mặt nhiều hơn khi dùng cùng Olopatadine dạng xịt mũi

Thuốc giảm đau nhóm opioid (ví dụ tramadol)

Tăng nguy cơ buồn ngủ, an thần quá mức khi phối hợp với Olopatadine

Thuốc ngủ, thuốc an thần

Cộng hưởng tác dụng ức chế thần kinh trung ương với Olopatadine

Thuốc giãn cơ

Tăng nguy cơ buồn ngủ, giảm khả năng tập trung khi dùng cùng Olopatadine

Thuốc điều trị lo âu, động kinh

Có thể làm tăng tác dụng an thần khi phối hợp với Olopatadine dạng xịt mũi

Bupropion, clomipramin, donepezil

Thường không khuyến cáo phối hợp cùng Olopatadine dạng xịt mũi, chỉ dùng khi thật cần thiết và có theo dõi của bác sĩ

Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ hoặc dược sĩ về tất cả thuốc kê đơn, không kê đơn, thực phẩm chức năng đang sử dụng trước khi bắt đầu điều trị bằng Olopatadine để được tư vấn phù hợp, tránh tự ý phối hợp thuốc.


Cách bảo quản và giá bán tham khảo

Olopatadine dạng nhỏ mắt và xịt mũi cần được bảo quản ở nhiệt độ khoảng 2 - 25°C (36 - 77°F), tránh ánh sáng trực tiếp và nơi ẩm ướt, để xa tầm tay trẻ em. Không sử dụng nếu dung dịch đổi màu, vẩn đục hoặc đã hết hạn sử dụng; sau khi mở nắp, nên dùng hết trong thời gian khuyến cáo trên bao bì (thường khoảng 30 ngày) để đảm bảo vô khuẩn.

Về giá bán, thuốc nhỏ mắt Pataday 0,2% (hộp 1 lọ 2,5 ml, hãng Alcon) hiện được niêm yết khoảng 136.000 đồng/hộp tại hệ thống Nhà thuốc Long Châu. Các chế phẩm chứa Olopatadine dạng generic khác như Olopat, Olopat OD, Olevid, Olotedin Eye Drops thường có mức giá đa dạng hơn tùy hãng sản xuất, quy cách đóng gói và thời điểm mua hàng. Người mua nên tham khảo trực tiếp tại các nhà thuốc để có mức giá cập nhật chính xác nhất, vì giá có thể thay đổi theo từng đợt hàng và khu vực.


Câu hỏi thường gặp

Olopatadine có phải là thuốc kháng histamin gây buồn ngủ không?

Ở dạng nhỏ mắt, Olopatadine ít gây buồn ngủ toàn thân do mức hấp thu vào máu rất thấp sau khi nhỏ mắt. Tuy nhiên với dạng xịt mũi, một số người có thể gặp cảm giác buồn ngủ, nên cần thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc cho đến khi biết cơ thể phản ứng với Olopatadine như thế nào.

Đang đeo kính áp tròng có dùng được Olopatadine nhỏ mắt không?

Có thể dùng được nhưng cần tháo kính áp tròng mềm trước khi nhỏ Olopatadine và đợi ít nhất 10 - 15 phút sau khi nhỏ thuốc mới đeo kính trở lại, vì chất bảo quản benzalkonium clorid trong thuốc có thể bị kính áp tròng mềm hấp thụ, gây đổi màu kính hoặc kích ứng mắt. Ngoài ra, không nên đeo kính khi mắt đang đỏ và không dùng Olopatadine để điều trị kích ứng mắt do kính áp tròng gây ra.

Dùng quá liều Olopatadine có nguy hiểm không?

Trên động vật thí nghiệm, Olopatadine có độc tính cấp ở mức thấp và hiện chưa có báo cáo đầy đủ về trường hợp quá liều gây nguy hiểm nghiêm trọng trên người. Tuy nhiên, nếu vô tình nuốt phải một lượng lớn dung dịch nhỏ mắt hoặc dùng vượt liều khuyến cáo, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người bệnh vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi và xử trí kịp thời, tránh chủ quan.

Có thể dùng Olopatadine cho phụ nữ mang thai không?

Dữ liệu về việc sử dụng Olopatadine trên phụ nữ mang thai hiện còn hạn chế. Do đó, phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú không nên tự ý sử dụng Olopatadine mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng để được cân nhắc giữa lợi ích điều trị và nguy cơ có thể xảy ra.


Miễn trừ trách nhiệm

Các thông tin dược chất trên trang này được biên soạn nhằm mục đích tham khảo. Nội dung không thay thế tư vấn chuyên môn của bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế. Người đọc không nên tự ý sử dụng, ngừng hoặc thay đổi dược chất dựa trên thông tin tại đây mà không có ý kiến của nhân viên y tế.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.
bác sĩ lựa chọn dịch vụ