Saccharomyces Boulardii

Saccharomyces boulardii được sử dụng chủ yếu để hỗ trợ điều trị và phòng ngừa các rối loạn tiêu hóa liên quan đến tiêu chảy. Các chỉ định chính bao gồm:

• Hỗ trợ điều trị tiêu chảy cấp do nhiễm khuẩn ở cả người lớn và trẻ em, thường phối hợp cùng liệu pháp bù nước và điện giải bằng đường uống.
• Phòng ngừa tiêu chảy liên quan đến việc sử dụng kháng sinh kéo dài.
• Hỗ trợ phòng ngừa tái phát tiêu chảy do nhiễm khuẩn Clostridium difficile, có thể phối hợp cùng kháng sinh đặc hiệu theo chỉ định của bác sĩ.
• Phòng ngừa tiêu chảy ở người đang nuôi ăn qua ống thông dạ dày.
• Hỗ trợ trong phác đồ điều trị phối hợp khi nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori.
• Hỗ trợ giảm triệu chứng ở người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS) như đau bụng, đầy hơi, rối loạn đại tiện.
• Dự phòng tiêu chảy khi đi du lịch đến vùng có nguy cơ nhiễm khuẩn đường ruột cao.

Ngoài các chỉ định nêu trên, một số nghiên cứu bước đầu còn ghi nhận Saccharomyces boulardii có thể hỗ trợ trong bệnh Crohn và viêm loét đại tràng khi phối hợp với thuốc điều trị nền, tuy nhiên hiệu quả này vẫn cần thêm bằng chứng lâm sàng để khẳng định chắc chắn.

Liều dùng cho người lớn

Liều phổ biến của Saccharomyces boulardii dạng viên nang hoặc gói bột hàm lượng 250 mg là uống một đơn vị (một viên hoặc một gói), hai lần mỗi ngày. Tùy vào hàm lượng cụ thể của từng chế phẩm lưu hành, liều có thể được điều chỉnh thành một lần hoặc hai lần mỗi ngày theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc theo nhãn sản phẩm, do các dạng bào chế (100 mg, 200 mg, 250 mg) trên thị trường có cách quy đổi liều khác nhau.

Liều dùng cho trẻ em

Với trẻ em, Saccharomyces boulardii cũng thường được dùng ở mức liều tương tự người lớn (một đơn vị, hai lần mỗi ngày), nhưng việc sử dụng cho trẻ nhỏ cần có ý kiến của bác sĩ, đặc biệt là khi trẻ đang bị tiêu chảy cần được thăm khám để xác định nguyên nhân trước khi bổ sung men vi sinh. Với trẻ dưới 6 tuổi, do nguy cơ hóc sặc khi nuốt nguyên viên nang, nên tháo vỏ nang và hòa tan phần bột bên trong vào nước hoặc dung dịch bù nước trước khi cho trẻ uống.

Cách dùng

Saccharomyces boulardii có thể được uống cùng hoặc không cùng thức ăn. Đối với dạng viên nang, người bệnh có thể nuốt nguyên viên với nhiều nước, hoặc mở viên nang và rắc bột lên lưỡi rồi uống kèm ít nhất khoảng 120 ml nước hoặc nước trái cây. Đối với dạng bột pha, cần hòa tan toàn bộ gói thuốc vào ít nhất 120 ml nước, nước trái cây hoặc sữa, khuấy đều và uống ngay, có thể tráng thêm ít nước vào cốc để uống hết phần thuốc còn sót lại. Để dễ uống hơn, đặc biệt với trẻ nhỏ, có thể trộn bột hoặc bột trong viên nang vào một thìa sữa chua hoặc sốt táo và dùng ngay, không để dành lại cho lần sau. Không nên hòa Saccharomyces boulardii với nước quá nóng hoặc quá lạnh và không dùng chung với đồ uống có cồn.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều, chỉ cần bỏ qua liều đã quên và tiếp tục theo đúng lịch dùng thuốc tiếp theo, tuyệt đối không uống bù gấp đôi liều để bù cho liều đã bỏ lỡ. Trong trường hợp nghi ngờ dùng quá liều Saccharomyces boulardii, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc để được hướng dẫn xử trí kịp thời.

Saccharomyces boulardii không được khuyến cáo sử dụng trong các trường hợp sau:

• Người có tiền sử dị ứng với nấm men hoặc bất kỳ thành phần nào có trong chế phẩm.
• Người đang sử dụng thuốc kháng nấm đường uống hoặc đường toàn thân, bao gồm clotrimazole, itraconazole, ketoconazole, miconazole, nystatin và voriconazole, do bản chất Saccharomyces boulardii cũng là một loại nấm men nên dễ bị các thuốc này làm mất tác dụng.
• Người bệnh đang đặt catheter tĩnh mạch trung tâm, vì có nguy cơ nhiễm nấm qua đường catheter nếu thao tác không đảm bảo vô khuẩn.
• Người có hệ miễn dịch suy giảm nghiêm trọng (nhiễm HIV, đang hóa trị hoặc xạ trị, người vừa ghép tạng) cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng do nguy cơ nhiễm nấm cơ hội.

Saccharomyces boulardii nhìn chung được đánh giá là an toàn và dung nạp tốt khi sử dụng đúng liều trong thời gian khuyến cáo. Tuy nhiên vẫn có thể gặp một số tác dụng không mong muốn.

Thường gặp

• Đầy hơi, chướng bụng.
• Táo bón.

Hiếm gặp

• Phản ứng dị ứng nghiêm trọng với các biểu hiện như nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng; đây là tình huống cần được cấp cứu y tế ngay.
• Nhiễm nấm trong máu (nấm huyết), đặc biệt được ghi nhận ở những người có catheter tĩnh mạch trung tâm hoặc hệ miễn dịch suy yếu, do thao tác mở gói/viên nang không đảm bảo vô khuẩn gần vị trí đặt catheter.

Nếu gặp bất kỳ biểu hiện bất thường nào trong quá trình sử dụng Saccharomyces boulardii, người bệnh nên thông báo ngay cho bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn xử trí phù hợp.

• Phụ nữ mang thai và đang cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng Saccharomyces boulardii, do hiện chưa có đầy đủ dữ liệu đáng tin cậy khẳng định độ an toàn tuyệt đối trên hai nhóm đối tượng này.
• Không tự ý cho trẻ em dùng bất kỳ chế phẩm men vi sinh hay thực phẩm bổ sung nào, kể cả Saccharomyces boulardii, mà không có hướng dẫn của bác sĩ; trẻ bị tiêu chảy cần được thăm khám để tìm đúng nguyên nhân.
• Người có hệ miễn dịch suy yếu, người đang mất nước, người không dung nạp lactose hoặc người đang đặt catheter tĩnh mạch trung tâm nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
• Nên tuân thủ đúng hướng dẫn ghi trên nhãn sản phẩm hoặc theo chỉ định của nhân viên y tế, không tự ý dùng quá liều khuyến cáo.
• Nếu các triệu chứng tiêu hóa không cải thiện hoặc trở nặng hơn trong quá trình dùng Saccharomyces boulardii, cần liên hệ bác sĩ để được đánh giá lại.
• Vì là chế phẩm bổ sung có nguồn gốc sinh học, chất lượng Saccharomyces boulardii giữa các nhà sản xuất có thể khác nhau; nên lựa chọn sản phẩm từ nguồn phân phối uy tín để tránh nguy cơ nhiễm tạp chất.

Do bản chất là một loại nấm men sống, Saccharomyces boulardii có nguy cơ tương tác đáng kể với một số nhóm thuốc và đồ uống, cần được lưu ý và theo dõi khi phối hợp sử dụng.

Người bệnh nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ hoặc dược sĩ về tất cả các thuốc, thực phẩm chức năng đang sử dụng trước khi bắt đầu dùng Saccharomyces boulardii để được tư vấn về khoảng cách dùng thuốc hợp lý, tránh làm giảm hiệu quả điều trị.

Saccharomyces boulardii nên được bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm và tránh nhiệt độ cao, không bảo quản trong tủ lạnh. Cần để chế phẩm ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp và xa tầm tay trẻ em.

Về giá bán tham khảo, các chế phẩm chứa Saccharomyces boulardii lưu hành phổ biến tại Việt Nam (dạng bột pha uống hàm lượng 100 mg, dạng viên nang 200 mg) hiện có giá dao động khoảng 110.000 – 130.000 đồng cho một hộp 10–20 gói hoặc viên, tương đương khoảng 6.000 – 13.000 đồng cho mỗi liều dùng. Giá bán cụ thể có thể thay đổi tùy nhà sản xuất, hàm lượng, quy cách đóng gói và từng thời điểm, hệ thống nhà thuốc.

Saccharomyces boulardii có phải là thuốc kháng sinh không?

Không. Saccharomyces boulardii là một loại men vi sinh (probiotic), hoàn toàn khác với kháng sinh. Trong khi kháng sinh có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, Saccharomyces boulardii hoạt động theo cơ chế cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột và ức chế sự phát triển quá mức của vi khuẩn có hại, từ đó hỗ trợ cải thiện triệu chứng tiêu chảy.

Có thể uống Saccharomyces boulardii cùng lúc với kháng sinh không?

Saccharomyces boulardii thường được dùng kết hợp với kháng sinh để phòng ngừa tiêu chảy do kháng sinh gây ra, và về nguyên tắc không có tương tác bất lợi trực tiếp giữa hai nhóm thuốc này. Tuy nhiên, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ về thời điểm uống hợp lý giữa hai loại thuốc để đạt hiệu quả tối ưu, đồng thời lưu ý Saccharomyces boulardii không được phối hợp với thuốc kháng nấm vì bản chất nó cũng là một loại nấm men.

Trẻ em từ độ tuổi nào có thể dùng Saccharomyces boulardii?

Saccharomyces boulardii có thể được sử dụng cho trẻ em khi có chỉ định của bác sĩ, kể cả trẻ nhỏ tuổi, tuy nhiên với trẻ dưới 6 tuổi cần tháo bỏ vỏ nang và hòa tan phần bột bên trong vào nước hoặc dung dịch bù nước để tránh nguy cơ hóc sặc khi nuốt nguyên viên. Khi trẻ bị tiêu chảy, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân trước khi tự ý bổ sung men vi sinh này.

Phụ nữ mang thai và cho con bú có thể dùng Saccharomyces boulardii không?

Hiện chưa có đầy đủ dữ liệu nghiên cứu đáng tin cậy để khẳng định chắc chắn độ an toàn của Saccharomyces boulardii ở phụ nữ mang thai và đang cho con bú. Vì vậy, nhóm đối tượng này chỉ nên sử dụng Saccharomyces boulardii khi có chỉ định và theo dõi cụ thể từ bác sĩ, không nên tự ý dùng.

Dùng Saccharomyces boulardii bao lâu thì có hiệu quả với tiêu chảy?

Thời gian cải thiện triệu chứng tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tiêu chảy của từng người. Nếu sau khoảng vài ngày sử dụng Saccharomyces boulardii mà tình trạng tiêu chảy không cải thiện hoặc có dấu hiệu nặng hơn như sốt cao, phân có máu, mất nước nhiều, người bệnh cần ngừng tự điều trị và đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.