Sodium Fluoride

Sodium Fluoride được sử dụng trong các trường hợp sau:

• Phòng ngừa sâu răng ở trẻ em và người lớn, đặc biệt tại khu vực nguồn nước uống có hàm lượng fluoride thấp (dưới 0,6 ppm).
• Bổ sung fluoride toàn thân dạng viên nhai, viên ngậm hoặc dung dịch nhỏ giọt cho trẻ từ 6 tháng đến 16 tuổi sống ở vùng nước uống thiếu fluoride.
• Tăng cường độ chắc khỏe của men răng, hỗ trợ tái khoáng hóa vùng men răng mới bị tổn thương do acid.
• Hỗ trợ giảm ê buốt răng khi dùng dưới dạng kem đánh răng hoặc gel bôi tại chỗ có nồng độ Sodium Fluoride cao (1,1%).
• Ứng dụng trong chẩn đoán hình ảnh y học hạt nhân: dạng phóng xạ Sodium Fluoride F-18 được dùng tiêm tĩnh mạch để chụp PET/CT đánh giá hoạt động tạo xương và phát hiện tổn thương xương, tuy đây là chỉ định chuyên biệt tại cơ sở y tế, không phải sản phẩm không kê đơn thông thường.

Liều bổ sung fluoride toàn thân (viên nhai, viên ngậm, dung dịch nhỏ giọt)

Liều Sodium Fluoride đường uống được điều chỉnh theo hàm lượng fluoride có sẵn trong nước uống tại khu vực sinh sống, không có liều cố định chung cho mọi đối tượng.

Tại khu vực nước uống chứa dưới 0,3 ppm fluoride:

• Trẻ 6 tháng đến 3 tuổi: tương đương 0,25 mg fluoride/ngày.
• Trẻ 3-6 tuổi: tương đương 0,5 mg fluoride/ngày.
• Trẻ 6-16 tuổi: tương đương 1 mg fluoride/ngày.

Tại khu vực nước uống chứa từ 0,3-0,6 ppm fluoride:

• Trẻ dưới 3 tuổi: không cần bổ sung.
• Trẻ 3-6 tuổi: tương đương 0,25 mg fluoride/ngày.
• Trẻ 6-16 tuổi: tương đương 0,5 mg fluoride/ngày.

Nếu nước uống đã chứa fluoride từ 0,6 ppm trở lên, không cần và không nên bổ sung thêm Sodium Fluoride dạng uống ở bất kỳ lứa tuổi nào. Dạng viên ngậm còn có thể dùng cho trẻ từ 6 tuổi trở lên với liều 1 viên/ngày, ngậm tan chậm trong miệng rồi nuốt cùng nước bọt.

Liều dùng dạng tại chỗ (kem đánh răng, gel, nước súc miệng)

• Kem đánh răng chứa Sodium Fluoride 0,24-1,1%: người lớn và trẻ từ 6 tuổi trở lên lấy một lượng vừa đủ (khoảng bằng hạt đậu với trẻ nhỏ), chải răng kỹ trong khoảng 1-2 phút, ngày 2 lần.
• Gel hoặc kem bôi Sodium Fluoride 1,1% (dạng kê đơn): dùng once daily, bôi lên bàn chải và chải toàn bộ răng, thường dùng sau khi đã đánh răng bằng kem thông thường.
• Dung dịch súc miệng Sodium Fluoride (khoảng 0,02-0,05%): người lớn và trẻ từ 6 tuổi, súc và ngậm dung dịch trong khoang miệng khoảng 1 phút rồi nhổ ra, không nuốt, thường dùng 1-2 lần/ngày theo hướng dẫn của nha sĩ.

Cách dùng chung

Sodium Fluoride dạng uống nên được dùng vào buổi tối, sau khi đã đánh răng sạch. Với dạng viên nhai hoặc viên ngậm, có thể nhai nát trước khi nuốt hoặc để tan chậm trong miệng; với trẻ nhỏ chưa nhai được, có thể nghiền viên và trộn với thức ăn hoặc nước. Dạng dung dịch nhỏ giọt cần đo chính xác bằng dụng cụ đong đi kèm sản phẩm, có thể nhỏ trực tiếp vào miệng hoặc pha với nước, nước trái cây; không nên bảo quản trong lọ thủy tinh vì fluoride có thể ăn mòn thủy tinh. Với các dạng dùng tại chỗ (kem đánh răng, gel, nước súc miệng), sau khi sử dụng nên tránh ăn, uống hoặc súc miệng lại trong khoảng 15-30 phút để Sodium Fluoride có thời gian tiếp xúc và ngấm vào men răng.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều Sodium Fluoride, người dùng nên bổ sung ngay khi nhớ ra; nếu đã gần đến thời điểm dùng liều kế tiếp thì bỏ qua liều đã quên và tiếp tục theo đúng lịch, tuyệt đối không dùng gấp đôi liều để bù.

Trong trường hợp nghi ngờ quá liều Sodium Fluoride đường uống, mức độ xử trí phụ thuộc vào lượng fluoride đã nuốt tính theo cân nặng: nếu dưới 5 mg fluoride/kg thể trọng, có thể cho uống một lượng canxi qua đường miệng như sữa để làm giảm triệu chứng tiêu hóa và cần theo dõi sát trong vài giờ; nếu trên 5 mg fluoride/kg, cần gây nôn, cho uống dung dịch canxi hòa tan (sữa, calcium gluconate hoặc calcium lactate) và tìm sự hỗ trợ y tế ngay; nếu trên 15 mg fluoride/kg, cần gây nôn và đưa người bệnh đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức. Dấu hiệu quá liều cấp có thể gồm cảm giác nóng rát trong miệng, đau lưỡi, buồn nôn, nôn và tiêu chảy xuất hiện trong khoảng 30 phút sau khi nuốt phải Sodium Fluoride với lượng lớn.

Không sử dụng Sodium Fluoride trong các trường hợp sau:

• Người có tiền sử dị ứng hoặc quá mẫn với Sodium Fluoride hoặc bất kỳ thành phần nào khác của chế phẩm.
• Khu vực nước uống có hàm lượng fluoride tự nhiên hoặc đã được bổ sung đạt từ 0,6 ppm trở lên: không dùng thêm dạng bổ sung đường uống.
• Trẻ dưới 6 tháng tuổi: không dùng dạng bổ sung fluoride toàn thân (viên nhai, viên ngậm, dung dịch nhỏ giọt).
• Dạng viên nhai/viên ngậm bổ sung fluoride: không chỉ định cho người lớn và người cao tuổi, chỉ dùng cho trẻ em trong độ tuổi phát triển răng theo đúng phác đồ.
• Người có bệnh lý xương, khớp, thận hoặc loét dạ dày cần đặc biệt cân nhắc và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng liều cao hoặc dùng kéo dài, do các bệnh lý này có thể trở nặng hơn khi dùng Sodium Fluoride liều lớn.

Thường gặp

• Cảm giác nóng rát nhẹ ở miệng hoặc lưỡi khi dùng dạng tại chỗ nồng độ cao.
• Buồn nôn, khó chịu ở dạ dày, đặc biệt khi dùng viên uống lúc bụng đói.
• Thay đổi màu men răng (các vết trắng đục, đốm vàng hoặc nâu) nếu dùng quá liều kéo dài trong giai đoạn răng đang phát triển, gọi là nhiễm fluor răng (dental fluorosis).

Hiếm gặp

• Phản ứng quá mẫn, phát ban dị ứng.
• Kích ứng da khi tiếp xúc trực tiếp với chế phẩm nồng độ cao.
• Thay đổi cấu trúc xương (osseous changes) khi dùng liều cao, kéo dài.
• Trong trường hợp quá liều cấp nghiêm trọng: nôn ói nhiều, tiêu chảy, chảy máu đường tiêu hóa (nôn ra máu), đau quặn vùng thượng vị, tăng tiết nước bọt; đây là tình huống cần cấp cứu y tế ngay.

• Phụ nữ mang thai: các nghiên cứu dịch tễ học ở người cho thấy Sodium Fluoride dùng đúng liều khuyến cáo không ghi nhận ảnh hưởng bất lợi rõ ràng đến thai kỳ hoặc thai nhi, tuy nhiên nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng dạng bổ sung đường uống liều cao.
• Phụ nữ cho con bú: các nghiên cứu cho thấy Sodium Fluoride dùng ở liều thông thường ít có khả năng gây rủi ro cho trẻ bú mẹ, nhưng vẫn nên hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi sử dụng, đặc biệt với các sản phẩm bổ sung liều cao.
• Trẻ em đang trong giai đoạn phát triển răng (thường dưới 8 tuổi) là nhóm nhạy cảm nhất với nguy cơ nhiễm fluor răng nếu tổng lượng fluoride hấp thu từ mọi nguồn (nước uống, kem đánh răng nuốt phải, thực phẩm) vượt quá mức khuyến nghị khoảng 0,05 mg/kg thể trọng/ngày, tối đa không vượt 1 mg/ngày; do đó cần giám sát trẻ nhỏ khi đánh răng để tránh nuốt kem đánh răng.
• Người cao tuổi có bệnh lý khớp, thận hoặc loét dạ dày dễ bị ảnh hưởng nặng hơn khi dùng liều lớn Sodium Fluoride, cần trao đổi với bác sĩ trước khi dùng.
• Người suy giảm chức năng thận nên được đánh giá kỹ trước khi dùng dạng bổ sung liều cao vì fluoride được thải trừ chủ yếu qua thận.
• Trước khi bắt đầu dùng bất kỳ chế phẩm Sodium Fluoride đường uống nào, cần đánh giá tổng lượng fluoride đã và đang nhận được từ nước uống, kem đánh răng, thực phẩm để tránh dùng trùng lặp gây quá liều mạn tính.

Các chế phẩm chứa Sodium Fluoride (viên ngậm, viên nhai, dung dịch) nên được bảo quản nơi khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp, ở nhiệt độ phòng không vượt quá 25-30°C, để xa tầm tay trẻ em. Dạng dung dịch nhỏ giọt cần được đựng trong lọ nhựa chuyên dụng đi kèm sản phẩm, không nên chuyển sang lọ thủy tinh.

Về giá bán tham khảo, một hộp viên ngậm Sodium Fluoride 0,25 mg (loại 300 viên, dùng cho trẻ sơ sinh đến dưới 6 tuổi) hiện được rao bán trên thị trường Việt Nam với mức giá dao động khoảng 270.000-400.000 VNĐ/hộp tùy nhà thuốc và thời điểm mua. Giá có thể thay đổi theo khu vực, chương trình khuyến mãi và đơn vị phân phối, người mua nên tham khảo giá trực tiếp tại nhà thuốc trước khi quyết định.

Sodium Fluoride có an toàn cho trẻ nhỏ dưới 6 tuổi không?

Sodium Fluoride nói chung an toàn khi dùng đúng liều khuyến cáo cho từng độ tuổi và phù hợp với hàm lượng fluoride trong nước uống tại khu vực sinh sống. Tuy nhiên, trẻ dưới 6 tuổi là nhóm nguy cơ cao bị nhiễm fluor răng nếu nuốt phải lượng lớn kem đánh răng hoặc dùng quá liều dạng uống, do răng vĩnh viễn vẫn đang trong giai đoạn hình thành men. Vì vậy trẻ nhỏ cần được người lớn giám sát khi đánh răng, chỉ dùng lượng kem đánh răng rất nhỏ và không tự ý bổ sung Sodium Fluoride đường uống mà không có chỉ định của bác sĩ hoặc nha sĩ.

Tại sao không nên uống sữa cùng lúc với Sodium Fluoride?

Canxi trong sữa và các sản phẩm từ sữa có thể phản ứng với fluoride để tạo thành calcium fluoride, một hợp chất rất khó hấp thu qua đường tiêu hóa. Điều này làm giảm đáng kể lượng fluoride mà cơ thể thực sự hấp thu được, khiến hiệu quả phòng ngừa sâu răng bị suy giảm. Do đó, các nguồn tham khảo đều khuyến cáo nên dùng Sodium Fluoride cách xa thời điểm ăn uống sữa hoặc các thực phẩm giàu canxi khoảng 2 giờ.

Nuốt phải kem đánh răng chứa Sodium Fluoride có nguy hiểm không?

Với lượng nhỏ như một lần đánh răng thông thường, nuốt phải kem đánh răng chứa Sodium Fluoride hiếm khi gây nguy hiểm cấp tính ở trẻ khỏe mạnh, nhưng việc lặp lại nhiều lần trong thời gian dài có thể góp phần gây nhiễm fluor răng. Nếu trẻ nuốt phải một lượng lớn kem đánh răng hoặc sản phẩm chứa Sodium Fluoride cùng lúc, cần theo dõi các dấu hiệu như buồn nôn, nôn, đau bụng, và liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc nếu nghi ngờ đã nuốt lượng đáng kể để được hướng dẫn xử trí phù hợp.

Người dùng nước máy đã fluor hóa có cần dùng thêm Sodium Fluoride dạng bổ sung không?

Nếu nguồn nước uống tại khu vực sinh sống đã có hàm lượng fluoride đạt từ 0,6 ppm trở lên, người dùng không cần và không nên bổ sung thêm Sodium Fluoride dạng viên uống hoặc dung dịch nhỏ giọt, vì có thể làm tăng nguy cơ dư thừa fluoride và nhiễm fluor răng, xương. Trong trường hợp này, việc dùng kem đánh răng và các sản phẩm chăm sóc răng miệng chứa Sodium Fluoride tại chỗ theo hướng dẫn thông thường vẫn được xem là an toàn và cần thiết.