Travoprost

Travoprost được chỉ định chính thức để:

• Giảm áp lực nội nhãn (IOP) tăng cao ở người bệnh glôcôm góc mở.
• Giảm áp lực nội nhãn ở người bệnh tăng nhãn áp (ocular hypertension) chưa có tổn thương thần kinh thị giác rõ rệt nhưng có nguy cơ tiến triển thành glôcôm.
• Có thể phối hợp Travoprost với các thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp khác khi đơn trị liệu chưa đạt hiệu quả kiểm soát mong muốn.

Nhờ cơ chế làm tăng thoát thủy dịch chọn lọc, Travoprost thường được bác sĩ nhãn khoa cân nhắc là lựa chọn đầu tay trong nhóm thuốc tương tự prostaglandin, đặc biệt phù hợp với người bệnh cần kiểm soát nhãn áp lâu dài mà chỉ phải nhỏ thuốc một lần mỗi ngày.

Liều dùng cho người lớn

• Liều thông thường: nhỏ 1 giọt dung dịch Travoprost vào túi kết mạc của mắt bị bệnh, ngày 1 lần, tốt nhất vào buổi tối.
• Không nhỏ Travoprost quá 1 lần mỗi ngày, vì việc dùng thuốc nhóm tương tự prostaglandin với tần suất dày hơn đã được ghi nhận là có thể làm giảm hiệu quả hạ nhãn áp.
• Người cao tuổi dùng liều tương tự người lớn, không cần điều chỉnh liều Travoprost theo tuổi tác.

Liều dùng cho trẻ em

Theo hướng dẫn kê đơn được phê duyệt tại Hoa Kỳ, việc sử dụng Travoprost ở trẻ em dưới 16 tuổi hiện chưa được khuyến cáo do còn lo ngại về vấn đề an toàn liên quan đến tình trạng tăng sắc tố khi dùng thuốc kéo dài. Vì vậy, chỉ nên dùng Travoprost cho trẻ nhỏ khi có chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa mắt.

Cách dùng

• Rửa tay sạch trước và sau khi nhỏ thuốc.
• Nếu đang đeo kính áp tròng, cần tháo kính ra trước khi nhỏ Travoprost và chỉ đeo lại sau ít nhất 15 phút.
• Không để đầu lọ thuốc chạm vào mắt, mí mắt hoặc bất kỳ bề mặt nào khác để tránh nhiễm khuẩn dung dịch.
• Ngửa nhẹ đầu ra sau, kéo nhẹ mi dưới tạo thành túi kết mạc rồi nhỏ 1 giọt Travoprost vào đó.
• Sau khi nhỏ, nhắm mắt lại và dùng ngón tay ấn nhẹ vào góc trong của mắt (gần sống mũi) trong khoảng 1-2 phút để hạn chế thuốc trôi xuống ống dẫn lệ, giúp Travoprost lưu lại tại mắt lâu hơn.
• Dùng khăn giấy sạch thấm bớt phần dung dịch thừa quanh mí mắt.
• Nếu đang dùng phối hợp nhiều loại thuốc nhỏ mắt khác nhau, cần nhỏ Travoprost cách các thuốc còn lại ít nhất 5 phút.

Xử trí khi quên liều

Nếu quên một liều Travoprost, người bệnh nên nhỏ thuốc ngay khi nhớ ra. Tuy nhiên nếu thời điểm nhớ ra đã gần với giờ nhỏ liều kế tiếp, nên bỏ qua liều đã quên và tiếp tục nhỏ thuốc theo đúng lịch trình ban đầu. Tuyệt đối không nhỏ gấp đôi liều Travoprost để bù cho liều đã quên.

Xử trí khi quá liều

Hiện chưa ghi nhận nhiều báo cáo về quá liều Travoprost khi dùng đường nhỏ mắt. Nếu nghi ngờ nhỏ quá liều tại mắt, có thể rửa mắt bằng nước ấm sạch để loại bớt lượng thuốc dư. Trường hợp nuốt phải Travoprost do nhầm lẫn, hướng xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng và điều trị hỗ trợ; người bệnh cần liên hệ ngay với cơ sở y tế hoặc trung tâm chống độc để được tư vấn kịp thời.

• Người có tiền sử quá mẫn với Travoprost hoặc bất kỳ thành phần tá dược nào có trong chế phẩm.
• Trẻ em dưới 16 tuổi không được khuyến cáo sử dụng Travoprost do thiếu dữ liệu an toàn dài hạn.
• Người bệnh đang có viêm nội nhãn đang hoạt động như viêm mống mắt, viêm màng bồ đào cần thận trọng đặc biệt, vì Travoprost có thể làm tình trạng viêm nặng thêm.
• Người không có thủy tinh thể (aphakic) hoặc người đã đặt thủy tinh thể nhân tạo nhưng bị rách bao sau nên hạn chế dùng Travoprost vì nguy cơ phù hoàng điểm dạng nang.
• Travoprost chưa có đủ kinh nghiệm lâm sàng sử dụng trên người bệnh glôcôm góc đóng, glôcôm góc hẹp hoặc glôcôm bẩm sinh, do đó không khuyến cáo dùng trong các thể bệnh này.
• Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú chỉ nên dùng Travoprost khi lợi ích điều trị vượt trội so với nguy cơ có thể xảy ra, và cần có ý kiến của bác sĩ trước khi sử dụng.

Thường gặp

• Sung huyết kết mạc (mắt đỏ), được ghi nhận là phản ứng thường gặp nhất khi dùng Travoprost.
• Tăng sắc tố mống mắt, khiến màu mắt sậm hơn theo thời gian.
• Cảm giác khó chịu ở mắt, cộm như có dị vật trong mắt.
• Giảm thị lực hoặc nhìn mờ thoáng qua.
• Thay đổi lông mi: lông mi dài hơn, dày hơn, số lượng nhiều hơn hoặc sậm màu hơn; các thay đổi này thường hồi phục sau khi ngừng Travoprost.

Ít gặp hoặc hiếm gặp

• Viêm bờ mi, viêm kết mạc, khô mắt, đau mắt.
• Đục thủy tinh thể, viêm giác mạc, có vảy ở bờ mi.
• Sợ ánh sáng, xuất huyết dưới kết mạc, chảy nước mắt nhiều.
• Phù hoàng điểm (hiếm gặp hơn, thường liên quan đến nhóm nguy cơ đã nêu ở phần chống chỉ định).
• Hằn sâu rãnh mi mắt, thay đổi sắc tố vùng da quanh mắt.

Tác dụng phụ toàn thân

Với tỷ lệ khoảng 1-5%, Travoprost có thể liên quan đến một số phản ứng toàn thân như đau ngực, lo âu, viêm khớp, đau lưng, chậm nhịp tim, viêm phế quản, hội chứng giống cảm cúm, trầm cảm, khó tiêu, đau đầu, tăng cholesterol máu, tăng hoặc hạ huyết áp, nhiễm khuẩn, rối loạn tuyến tiền liệt, viêm xoang, tiểu không tự chủ và nhiễm khuẩn đường tiết niệu. Một số phản ứng hậu mãi hiếm gặp hơn được ghi nhận thêm gồm loạn nhịp tim, nôn, chảy máu cam, nhịp tim nhanh và mất ngủ.

Đây không phải danh sách đầy đủ mọi tác dụng phụ của Travoprost. Nếu gặp bất kỳ biểu hiện bất thường nào, đặc biệt là thay đổi thị lực rõ rệt, đau mắt dữ dội hoặc dấu hiệu dị ứng, người dùng cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn.

• Phụ nữ mang thai: Các nghiên cứu trên động vật cho thấy Travoprost có thể gây độc tính trên phôi thai, sảy thai hoặc sinh non ở liều tương ứng lâm sàng. Do chưa có đầy đủ dữ liệu trên người, Travoprost chỉ nên được sử dụng trong thai kỳ khi lợi ích điều trị được đánh giá vượt trội nguy cơ với thai nhi.
• Phụ nữ cho con bú: Chưa rõ Travoprost có bài tiết qua sữa mẹ ở người hay không, tuy nhiên các nghiên cứu trên động vật ghi nhận thuốc và chất chuyển hóa có bài tiết vào sữa. Cần cân nhắc kỹ giữa lợi ích cho mẹ và nguy cơ tiềm ẩn cho trẻ bú mẹ trước khi dùng Travoprost.
• Người suy gan, suy thận: Travoprost đã được nghiên cứu trên nhóm người bệnh suy gan và suy thận, không ghi nhận thay đổi có ý nghĩa lâm sàng về các chỉ số huyết học, sinh hóa máu hay xét nghiệm nước tiểu, do đó thường không cần chỉnh liều đặc biệt ở các đối tượng này.
• Người cao tuổi: Hiệu quả và độ an toàn của Travoprost ở người cao tuổi tương đương với người trẻ tuổi.
• Người đeo kính áp tròng: Cần tháo kính trước khi nhỏ Travoprost và chỉ đeo lại sau tối thiểu 15 phút.
• Thận trọng khi lái xe, vận hành máy móc: Travoprost có thể gây nhìn mờ tạm thời sau khi nhỏ; người dùng nên chờ đến khi thị lực trở lại bình thường mới lái xe hoặc vận hành máy móc.
• Nguy cơ nhiễm khuẩn: Đã có báo cáo về viêm giác mạc do vi khuẩn liên quan đến việc dùng chung hoặc nhiễm bẩn đầu lọ thuốc nhỏ mắt nhiều liều; cần tuân thủ đúng hướng dẫn vệ sinh khi sử dụng Travoprost.
• Người có nguy cơ phù hoàng điểm hoặc viêm nội nhãn: Cần được bác sĩ theo dõi sát trong quá trình dùng Travoprost.

Hiện các nghiên cứu tương tác thuốc chính thức dành riêng cho Travoprost còn khá hạn chế, vì vậy người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ và dược sĩ về tất cả các thuốc kê đơn, không kê đơn, thực phẩm chức năng đang sử dụng trước khi bắt đầu dùng Travoprost, đặc biệt khi đang điều trị đồng thời nhiều thuốc nhỏ mắt khác.

Travoprost dạng dung dịch nhỏ mắt (biệt dược Travatan, Travatan Z…) nên được bảo quản ở nhiệt độ khoảng 2-25°C, tránh để nơi có nhiệt độ vượt quá 30°C, tránh ánh sáng trực tiếp và để xa tầm tay trẻ em. Không bảo quản Travoprost trong phòng tắm hoặc nơi ẩm ướt. Sau khi mở nắp lọ lần đầu, dung dịch Travoprost thường chỉ nên sử dụng trong khoảng 4 tuần, sau đó nên bỏ đi dù trong lọ vẫn còn thuốc.

Trên thị trường Việt Nam, giá bán tham khảo của một hộp Travoprost (biệt dược Travatan 0,004%, lọ 2,5ml) hiện dao động khoảng 260.000 - 283.000 đồng/hộp tùy thời điểm và nhà thuốc phân phối. Đây chỉ là mức giá tham khảo tại một số nhà thuốc, người mua nên kiểm tra giá cụ thể và mua thuốc kê đơn Travoprost tại các nhà thuốc uy tín, có đơn của bác sĩ.

Travoprost có thể dùng chung với các thuốc nhỏ mắt hạ nhãn áp khác không?

Có thể. Travoprost thường được phối hợp với các nhóm thuốc hạ nhãn áp khác như chẹn beta, ức chế carbonic anhydrase khi đơn trị liệu Travoprost chưa kiểm soát tốt áp lực nội nhãn. Tuy nhiên, cần nhỏ các loại thuốc cách nhau ít nhất 5 phút và tránh phối hợp Travoprost với một thuốc tương tự prostaglandin khác vì có thể làm giảm hiệu quả hạ nhãn áp.

Vì sao mắt tôi bị đổi màu sậm hơn sau một thời gian dùng Travoprost?

Đây là tác dụng phụ được ghi nhận khá đặc trưng của Travoprost và các thuốc cùng nhóm tương tự prostaglandin. Thuốc làm tăng hàm lượng sắc tố melanin trong tế bào hắc tố của mống mắt, khiến màu mắt chuyển dần sang sắc nâu đậm hơn, thường bắt đầu quanh viền đồng tử rồi lan ra ngoài. Thay đổi này có thể xuất hiện sau vài tháng đến vài năm sử dụng Travoprost và có khả năng tồn tại vĩnh viễn ngay cả sau khi ngừng thuốc, trong khi thay đổi sắc tố ở mí mắt và lông mi thường có thể hồi phục.

Nếu quên nhỏ Travoprost một buổi tối thì có cần nhỏ bù gấp đôi vào hôm sau không?

Không. Nếu quên một liều Travoprost, người bệnh chỉ cần nhỏ ngay khi nhớ ra, trừ khi thời điểm đó đã gần với giờ nhỏ liều kế tiếp thì nên bỏ qua liều quên. Tuyệt đối không nhỏ gấp đôi liều Travoprost để bù, vì việc dùng thuốc nhóm prostaglandin quá 1 lần/ngày có thể làm giảm hiệu quả hạ nhãn áp thay vì tăng cường tác dụng.

Travoprost có an toàn cho phụ nữ mang thai không?

Chưa có đầy đủ nghiên cứu trên người để khẳng định chắc chắn độ an toàn của Travoprost trong thai kỳ. Dữ liệu từ nghiên cứu trên động vật cho thấy nguy cơ ảnh hưởng đến phôi thai ở liều tương ứng lâm sàng. Vì vậy, phụ nữ đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai cần thông báo cho bác sĩ trước khi dùng Travoprost để được cân nhắc kỹ giữa lợi ích kiểm soát nhãn áp và nguy cơ tiềm ẩn cho thai nhi.