1. Thuốc trị tiểu đường của Mỹ là gì?

Thuốc trị tiểu đường của Mỹ là các thuốc điều trị đái tháo đường được nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng và phê duyệt lưu hành bởi Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). Đây là thuốc kê đơn, chỉ được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ dựa trên tình trạng đường huyết và bệnh lý kèm theo của từng người bệnh.

Sau khi được FDA phê duyệt, nhiều hoạt chất trong số này tiếp tục được cấp phép lưu hành tại các quốc gia khác, trong đó có Việt Nam, dưới dạng biệt dược riêng. Khái niệm này khác với các thực phẩm chức năng gắn mác "hàng Mỹ" đang được rao bán trên mạng, vốn không thuộc danh mục thuốc điều trị.

Người bệnh có thể cần dùng thuốc điều trị để kiểm soát đường huyết khi mắc tiểu đường type 2

2. Các nhóm thuốc trị tiểu đường của Mỹ đang được sử dụng phổ biến

Hiện nay, phần lớn các nhóm thuốc điều trị tiểu đường type 2 đang dùng tại Việt Nam đều bắt nguồn từ nghiên cứu và phê duyệt tại Mỹ trước khi phổ biến ra toàn cầu. Dưới đây là những nhóm thuốc chính.

2.1. Metformin – lựa chọn nền tảng cho tiểu đường type 2

Metformin thuộc nhóm Biguanid, thường được bác sĩ chỉ định là thuốc đầu tay cho người mới được chẩn đoán tiểu đường type 2. Thuốc hoạt động bằng cách giảm sản xuất glucose tại gan và cải thiện độ nhạy insulin ở tế bào, giúp hạ đường huyết mà không gây tăng cân.

Ưu điểm của metformin là ít gây hạ đường huyết khi dùng đơn độc và có thể sử dụng trong thời gian dài. Tuy nhiên, thuốc có thể gây rối loạn tiêu hóa như đầy bụng, tiêu chảy ở giai đoạn đầu, và không được dùng cho người suy giảm chức năng thận nặng. Ở người có kèm bệnh tim mạch do xơ vữa, suy tim hoặc bệnh thận mạn, bác sĩ có thể cân nhắc chỉ định nhóm SGLT2 hoặc GLP-1 ngay từ đầu, không nhất thiết phải chờ sau Metformin. 

2.2. Nhóm Sulfonylurea

Gliclazide, Glimepiride, Glipizide là những đại diện quen thuộc trong nhóm này. Cơ chế chính là kích thích tuyến tụy tiết thêm insulin, từ đó đưa đường huyết về mức ổn định hơn.

Nhóm thuốc này có hiệu quả hạ đường huyết khá nhanh nhưng đi kèm nguy cơ hạ đường huyết quá mức và tăng cân, nên thường cần theo dõi sát trong giai đoạn đầu điều trị.

2.3. Nhóm ức chế SGLT2

Empagliflozin, Dapagliflozin, Canagliflozin là các thuốc thuộc nhóm ức chế đồng vận chuyển natri-glucose 2 (SGLT2), hoạt động bằng cách ngăn thận tái hấp thu glucose, khiến lượng đường dư thừa được thải qua nước tiểu. Ngoài kiểm soát đường huyết, nhóm thuốc này còn được ghi nhận có lợi ích trên tim mạch và thận ở một số nhóm bệnh nhân.

Tác dụng phụ thường gặp là nhiễm nấm sinh dục, tiểu nhiều, tăng nguy cơ mất nước ở người lớn tuổi. Đáng chú ý, nhóm thuốc này có thể gây toan ceton dù đường huyết không tăng cao. Tình trạng này hiếm gặp nhưng nguy hiểm, thường xảy ra khi nhịn ăn lâu dài, sau phẫu thuật, ăn kiêng ít tinh bột hoặc cơ thể mất nước, nên người bệnh cần hỏi bác sĩ về việc tạm ngừng thuốc trong những tình huống này. Người có tiền sử mất nước hoặc huyết áp thấp cần được bác sĩ đánh giá kỹ trước khi dùng.

2.4. Nhóm ức chế DPP-4

Sitagliptin, Linagliptin, Saxagliptin thuộc nhóm này, hoạt động bằng cách kéo dài tác dụng của hormone GLP-1 nội sinh, giúp tăng tiết insulin và giảm tiết glucagon sau ăn. Nhóm thuốc này được dung nạp khá tốt, ít gây hạ đường huyết khi dùng đơn lẻ, nhưng hiệu quả hạ đường huyết thường ở mức trung bình so với các nhóm khác.

2.5. Nhóm đồng vận GLP-1 và thuốc dual GIP/GLP-1

Semaglutide, Liraglutide là các thuốc đồng vận thụ thể GLP-1, có tác dụng kích thích tiết insulin theo đường huyết, làm chậm rỗng dạ dày và giảm cảm giác thèm ăn, nhờ đó hỗ trợ cả kiểm soát đường huyết và cân nặng. Năm 2022, FDA phê duyệt tirzepatide – một thuốc có cơ chế tác động đồng thời lên hai thụ thể GIP và GLP-1 – để điều trị tiểu đường type 2 ở người lớn, đánh dấu nhóm thuốc mới đầu tiên sau gần một thập kỷ.

Các thuốc này được dùng bằng đường tiêm dưới da. Tuy nhiên, tần suất tiêm khác nhau giữa các thuốc: Liraglutide tiêm mỗi ngày một lần, trong khi Semaglutide dạng tiêm và Tirzepatide tiêm mỗi tuần một lần (Semaglutide còn có dạng viên uống mỗi ngày). Tác dụng phụ phổ biến gồm buồn nôn, tiêu chảy, đặc biệt trong giai đoạn đầu điều trị hoặc khi tăng liều. Nhóm thuốc này không dùng cho người có tiền sử bản thân hoặc gia đình mắc ung thư tuyến giáp thể tủy hoặc hội chứng đa u tuyến nội tiết type 2. 

Một số thuốc điều trị tiểu đường hiện nay được dùng dưới dạng tiêm dưới da mỗi tuần một lần. 

2.6. Insulin

Với người tiểu đường type 2 ở giai đoạn tụy suy giảm nhiều khả năng tiết insulin, hoặc khi các thuốc uống không còn đủ hiệu quả, bác sĩ có thể chỉ định insulin dạng tiêm. Nhiều loại insulin tác dụng nhanh, trung bình và kéo dài đang lưu hành hiện nay cũng được nghiên cứu, sản xuất bởi các công ty dược phẩm của Mỹ.

3. Những điều cần lưu ý khi sử dụng thuốc trị tiểu đường của Mỹ

Thuốc trị tiểu đường của Mỹ, giống như các thuốc hạ đường huyết khác, chỉ nên sử dụng theo chỉ định của bác sĩ. Việc lựa chọn nhóm thuốc phù hợp phụ thuộc vào chỉ số đường huyết, chức năng gan thận, bệnh lý tim mạch kèm theo và khả năng đáp ứng của từng người bệnh, không có một loại thuốc nào phù hợp cho tất cả trường hợp.

Mỗi nhóm thuốc đi kèm những tác dụng phụ và chống chỉ định riêng. Metformin có thể gây rối loạn tiêu hóa và không dùng cho người suy thận nặng; nhóm sulfonylurea dễ gây hạ đường huyết nếu dùng sai liều; nhóm SGLT2 có thể làm tăng nguy cơ mất nước hoặc nhiễm nấm sinh dục. Nhóm đồng vận GLP-1 chống chỉ định ở người có tiền sử ung thư tuyến giáp thể tủy. Bác sĩ sẽ là người cân nhắc lợi ích và rủi ro trước khi kê đơn.

Người bệnh cũng không nên tự ý ngưng thuốc hoặc thay đổi liều khi thấy đường huyết tạm ổn, vì đái tháo đường là bệnh cần kiểm soát liên tục. Ngừng thuốc đột ngột có thể khiến đường huyết tăng trở lại nhanh và làm tăng nguy cơ biến chứng.

Người dùng không nên tự ý thay đổi liều hoặc dừng thuốc khi điều trị tiểu đường

4. Khi nào người bệnh tiểu đường cần đi khám để được chỉ định thuốc phù hợp?

Người có đường huyết cao được phát hiện qua xét nghiệm, hoặc đang điều trị nhưng đường huyết dao động nhiều, mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân, vết thương lâu lành nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa Nội tiết đánh giá lại. Việc lựa chọn nhóm thuốc phù hợp cần dựa trên kết quả xét nghiệm đường huyết, HbA1c, chức năng gan thận cụ thể của từng người, không nên tự suy đoán dựa trên thông tin trên mạng.

Bạn nên đi thăm khám để được chỉ định loại thuốc trị tiểu đường phù hợp

5. Một số câu hỏi thường gặp

Thuốc trị tiểu đường của Mỹ có hiệu quả hơn thuốc sản xuất trong nước không?Hiệu quả điều trị phụ thuộc chủ yếu vào hoạt chất, liều dùng và mức độ phù hợp với thể trạng người bệnh, không phụ thuộc vào việc thuốc được sản xuất ở đâu. Nhiều thuốc sản xuất trong nước sử dụng cùng hoạt chất gốc đã được nghiên cứu tại Mỹ và có hiệu quả tương đương khi đạt tiêu chuẩn sản xuất.

Có thể mua thuốc trị tiểu đường của Mỹ trên mạng để tự điều trị không?Không nên. Thuốc điều trị tiểu đường cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ để đảm bảo đúng liều, đúng nhóm thuốc và tránh biến chứng do dùng sai cách.

Tiểu đường là bệnh cần theo dõi và điều trị lâu dài, trong đó việc chọn đúng nhóm thuốc đóng vai trò quyết định đến khả năng kiểm soát đường huyết và ngăn ngừa biến chứng. Thông tin về thuốc trị tiểu đường của Mỹ có thể giúp người bệnh hiểu rõ hơn về cơ chế và đặc điểm của từng nhóm thuốc, nhưng quyết định sử dụng thuốc nào vẫn cần dựa trên chỉ định của bác sĩ chuyên khoa sau khi thăm khám và xét nghiệm cụ thể.

Nếu bạn đang cần thăm khám, xét nghiệm đường huyết hoặc được bác sĩ Nội tiết tư vấn về phác đồ điều trị tiểu đường phù hợp, có thể lựa chọn các địa chỉ y tế uy tín như Hệ thống Y tế MEDLATEC. Quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ đặt lịch khám và tư vấn.