1. Vì sao đậu gà không phù hợp với tất cả mọi người?

Đậu gà (chickpea, garbanzo) là một loại cây họ Đậu. Hạt đậu gà cung cấp đạm thực vật, chất xơ, folate cùng một số khoáng chất như sắt, kali và phốt pho. Nhờ vậy, đậu gà thường được dùng thay một phần thịt trong các chế độ ăn lành mạnh.

Tuy nhiên, một vài thành phần trong hạt đậu lại là điểm cần lưu ý ở một số nhóm người. Protein dự trữ trong hạt có thể gây dị ứng ở người nhạy cảm. Nhóm đường lên men galacto-oligosaccharide (GOS) dễ gây đầy hơi, chướng bụng, tiêu chảy. Kali và phốt pho cũng cần được tính toán ở người có chức năng thận suy giảm. Đậu gà chứa hàm lượng Purine ở mức trung bình. Khi đi vào cơ thể, Purine chuyển hóa thành Axit Uric. Vì vây, người bệnh Gout hoặc Acid uric máu cao cũng là đối tượng cần cân nhắc. 

Một số thành phần trong hạt đậu gà có thể gây dị ứng hoặc khó tiêu ở người nhạy cảm.

2. Ai không nên ăn đậu gà hoặc cần hạn chế?

Không phải ai cũng cần kiêng đậu gà hoàn toàn. Khi tìm hiểu ai không nên ăn đậu gà, bạn nên phân biệt nhóm cần tránh hẳn với nhóm chỉ cần điều chỉnh lượng ăn hoặc cách chế biến.

2.1. Người dị ứng đậu gà hoặc các loại đậu cùng họ

Người đã được xác định dị ứng đậu gà nên tránh hoàn toàn loại hạt này. Lời khuyên này áp dụng cả với các món có chứa đậu gà như hummus, bột đậu gà hay sữa hạt đậu gà. Dị ứng thực phẩm là phản ứng của hệ miễn dịch, nên chỉ một lượng nhỏ cũng có thể gây triệu chứng.

Các nghiên cứu ghi nhận đậu gà, đậu lăng và đậu Hà Lan có mức độ phản ứng chéo cao. Dị ứng đậu gà thường đi kèm dị ứng đậu lăng hoặc đậu Hà Lan, gặp nhiều ở những khu vực tiêu thụ nhiều các loại đậu này như Địa Trung Hải và Ấn Độ. Người dị ứng đậu phộng không chắc chắn sẽ dị ứng đậu gà. Dù vậy, bạn vẫn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi thử.

2.2. Người mắc hội chứng ruột kích thích, tiêu hóa nhạy cảm

Đậu gà chứa GOS, một nhóm carbohydrate thuộc FODMAP. Khi xuống đại tràng, GOS bị vi khuẩn đường ruột lên men và tạo khí. Ở người mắc hội chứng ruột kích thích (IBS), quá trình này có thể gây đầy bụng, chướng hơi, đau quặn hoặc thay đổi thói quen đại tiện.

Nhóm này không nhất thiết phải bỏ hẳn đậu gà. GOS tan trong nước, nên đậu gà đóng hộp đã rửa sạch và để ráo thường chứa ít GOS hơn đậu khô tự nấu. Bạn có thể bắt đầu với lượng nhỏ và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu đang áp dụng chế độ ăn ít FODMAP, bạn nên điều chỉnh khẩu phần theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng.

Người mắc hội chứng ruột kích thích có thể bị đầy hơi, chướng bụng khi ăn nhiều đậu gà.

2.3. Người mắc bệnh thận mạn

Theo Viện Quốc gia về Đái tháo đường, Tiêu hóa và Bệnh thận Hoa Kỳ (NIDDK), các loại đậu thuộc nhóm thực phẩm giàu kali và phốt pho. Khi thận suy giảm chức năng, hai khoáng chất này dễ tích tụ trong máu, ảnh hưởng đến tim mạch và xương.

Mức độ hạn chế phụ thuộc vào giai đoạn bệnh và kết quả xét nghiệm của từng người. So với nhiều loại đậu khác, đậu gà có hàm lượng kali và phốt pho ở mức vừa phải. Đậu đóng hộp nên được rửa kỹ để giảm bớt lượng muối. Người đang lọc máu hoặc đã được chỉ định hạn chế kali, phốt pho nên hỏi bác sĩ trước khi đưa đậu gà vào thực đơn.

2.4. Trẻ nhỏ chưa nhai thành thạo

Với trẻ nhỏ, rủi ro chính đến từ hình dạng hạt. CDC xếp các loại đậu nguyên hạt vào nhóm thực phẩm có nguy cơ gây hóc ở trẻ nhỏ. Hạt đậu gà tròn và chắc, dễ trượt vào đường thở khi trẻ chưa biết nhai kỹ.

Trẻ vẫn có thể ăn đậu gà nếu được nấu thật mềm, nghiền nhuyễn hoặc xay mịn. Khi cho trẻ ăn lần đầu, cha mẹ nên cho một lượng nhỏ và theo dõi dấu hiệu dị ứng trong vài giờ sau đó.

3. Người bị gout, người dùng thuốc chống đông có phải kiêng đậu gà?

Hai nhóm này thường xuất hiện trong các danh sách ai không nên ăn đậu gà. Tuy nhiên, các nguồn y khoa hiện nay không yêu cầu họ kiêng hoàn toàn.

3.1. Người bị gout

Đậu gà có chứa purine, chất được cơ thể chuyển hóa thành acid uric. Dù vậy, Mayo Clinic xếp đậu gà, đậu lăng và các loại đậu vào nhóm nguồn đạm phù hợp cho người bị gout, bên cạnh thịt nạc và sữa ít béo. Các yếu tố có liên quan rõ hơn đến cơn gout là nội tạng động vật, bia rượu, đồ uống nhiều đường và tình trạng thừa cân.

Một số hướng dẫn khác vẫn đề nghị người bị gout hạn chế đậu khô. Vì vậy, bạn có thể ăn đậu gà ở mức vừa phải và tránh ăn nhiều trong giai đoạn đang lên cơn gout. Nếu nồng độ acid uric chưa được kiểm soát, bạn nên trao đổi với bác sĩ về khẩu phần phù hợp.

Người bị gout nên hạn chế ăn đậu gà trong giai đoạn cơn gout cấp

3.2. Người đang dùng thuốc chống đông warfarin

Warfarin tương tác với vitamin K, nên lượng vitamin K từ thực phẩm có thể làm thay đổi hiệu quả của thuốc. Lượng vitamin K trong đậu gà thấp hơn nhiều so với các loại rau lá xanh đậm.

Viện Y tế Quốc gia Hoa Kỳ (NIH) khuyến nghị bệnh nhân đang dùng Warfarin nên duy trì lượng Vitamin K nạp vào ở mức tương đối ổn định hàng ngày, thay vì loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm chứa Vitamin K. Như vậy, người dùng thuốc không cần kiêng hẳn đậu gà. Bạn chỉ nên tránh thay đổi chế độ ăn đột ngột mà chưa hỏi ý kiến bác sĩ.

4. Cách ăn đậu gà an toàn hơn

Với người không thuộc nhóm cần tránh, đậu gà có thể là một phần của chế độ ăn đa dạng. Một số lưu ý giúp hạn chế khó chịu khi ăn đậu gà bao gồm:

• Ngâm và nấu chín kỹ: Đậu gà khô nên được ngâm vài giờ hoặc qua đêm, sau đó bỏ nước ngâm và nấu đến khi hạt mềm. Bạn không nên ăn đậu gà sống hoặc chưa chín.
• Rửa đậu đóng hộp: Rửa qua nước và để ráo giúp giảm bớt muối và một phần đường gây đầy hơi.
• Tăng lượng ăn từ từ: Người ít ăn chất xơ nên bắt đầu với khẩu phần nhỏ và uống đủ nước để hệ tiêu hóa thích nghi.
• Đọc kỹ thành phần món chế biến sẵn: Hummus thường có thêm tỏi, mè và muối. Đậu gà rang đóng gói có thể chứa nhiều muối hoặc dầu.
• Thử lượng nhỏ khi ăn lần đầu: Lưu ý này đặc biệt cần thiết với trẻ nhỏ và người có tiền sử Dị ứng thực phẩm.

5. Khi nào cần đi khám sau khi ăn đậu gà?

Triệu chứng dị ứng thực phẩm thường xuất hiện trong vài phút đến hai giờ sau khi ăn. Bạn nên đi khám nếu sau khi ăn đậu gà thường xuyên bị ngứa, nổi mề đay, đau bụng, nôn hoặc tiêu chảy. Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm dị ứng để xác định nguyên nhân và giúp bạn biết mình có thuộc nhóm ai không nên ăn đậu gà hay không.

Bạn nên đi khám nếu thường xuyên gặp triệu chứng dị ứng hoặc rối loạn tiêu hóa sau khi ăn đậu gà.

Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu xuất hiện dấu hiệu sốc phản vệ, bao gồm:

• Khó thở hoặc thở khò khè.
• Sưng môi, lưỡi hoặc cổ họng.
• Choáng váng, tụt huyết áp, mạch nhanh, da tái lạnh.

Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng nghiêm trọng và có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.

Đầy hơi nhẹ sau khi ăn nhiều đậu thường không đáng lo. Tuy nhiên, nếu triệu chứng tiêu hóa kéo dài, kèm sụt cân hoặc đi ngoài ra máu, bạn nên đi khám chuyên khoa Tiêu hóa.

Đậu gà là thực phẩm giàu dinh dưỡng và phù hợp với phần lớn người trưởng thành khỏe mạnh. Trả lời cho câu hỏi ai không nên ăn đậu gà, nhóm cần tránh hoàn toàn là người dị ứng đậu gà. Người mắc hội chứng ruột kích thích, bệnh thận mạn, bệnh Gout, người dùng warfarin và trẻ nhỏ vẫn có thể ăn nếu điều chỉnh lượng ăn và cách chế biến theo hướng dẫn của bác sĩ.

Nếu nghi ngờ dị ứng thực phẩm hoặc gặp vấn đề tiêu hóa kéo dài, bạn có thể lựa chọn thăm khám tại các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại đây, bạn được bác sĩ chuyên khoa thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết theo chỉ định, hỗ trợ xác định nguyên nhân và xây dựng chế độ ăn phù hợp. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.