1. Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị ho khan

Khi mới chào đời, hệ miễn dịch và sức đề kháng của trẻ sơ sinh còn non yếu, chưa hoàn thiện. Vì vậy, bé rất dễ gặp các vấn đề về đường hô hấp, đặc biệt là tình trạng ho khan khi thời tiết thay đổi hoặc nhiệt độ môi trường biến động đột ngột. Bên cạnh đó, ho khan ở trẻ sơ sinh còn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến nhất gồm:

• Cảm lạnh hoặc cúm: Sự thay đổi nhiệt độ hoặc tác động của virus có thể khiến thanh quản của trẻ bị viêm, gây cảm giác khó chịu và dẫn đến ho khan;
• Các bệnh lý đường hô hấp: Khi ho khan đi kèm với sốt cao trên 38°C, khó thở, rất có thể trẻ đang mắc các bệnh như viêm phổi, viêm phế quản hoặc viêm họng cấp;

Các bệnh lý đường hô hấp có thể khiến trẻ sơ sinh ho khan 

• Nhiễm vi khuẩn, virus hoặc có dị vật trong cổ họng: Ho khan kéo dài, dai dẳng kèm theo biểu hiện thở khò khè, khó thở có thể là dấu hiệu cho thấy trẻ bị nhiễm trùng hoặc có dị vật mắc kẹt trong đường thở;
• Bệnh ho gà: Trẻ mắc ho gà thường có cơn ho ban đầu nhẹ và ngắn, sau đó tăng dần về mức độ và tần suất. Cơn ho dữ dội kèm theo tiếng thở rít, da mặt tím tái, sốt nhẹ là những dấu hiệu điển hình của bệnh;
• Trào ngược dạ dày - thực quản: Đây là một trong những nguyên nhân thường gặp gây ho khan kéo dài ở trẻ sơ sinh. Acid dạ dày trào ngược lên thực quản sẽ kích thích cổ họng, gây nóng rát, ngứa cổ và dẫn đến ho;
• Các yếu tố dị ứng: Khói thuốc lá, lông động vật, phấn hoa hoặc các chất kích ứng trong không khí cũng có thể làm trẻ bị kích thích đường hô hấp và xuất hiện ho khan.

2. Cách chăm sóc trẻ sơ sinh bị ho khan

Ho khan là phản xạ tự nhiên giúp cơ thể bảo vệ đường hô hấp và tống xuất các tác nhân gây kích thích. Vì vậy, khi trẻ sơ sinh bị ho khan, cha mẹ không nên quá lo lắng. Với trẻ sơ sinh bị ho khan, việc tự ý dùng thuốc Tây thường không được khuyến khích do có nguy cơ gây ra các tác dụng phụ không mong muốn. Thay vì phụ thuộc vào thuốc, ba mẹ có thể áp dụng những phương pháp hỗ trợ tự nhiên và điều chỉnh cách chăm sóc hàng ngày để giúp bé giảm ho và dễ chịu hơn.

Nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý

Nước muối sinh lý 0,9% giúp làm sạch mũi họng, rửa trôi bụi bẩn và dịch nhầy gây cản trở hô hấp. Khi trẻ ho khan, cha mẹ nên nhỏ mũi cho bé 3 - 4 lần/ngày. Cha mẹ cần cho bé nằm hơi nghiêng, nhỏ một lượng nhỏ nước muối sinh lý vào mũi để làm loãng dịch, sau đó dùng dụng cụ hút mũi lấy ra nhẹ nhàng, tránh gây kích ứng niêm mạc.

Sử dụng dầu tràm

Dầu tràm có tác dụng giữ ấm, hỗ trợ kháng khuẩn và làm dịu đường hô hấp. Phụ huynh có thể thoa một lượng nhỏ dầu tràm ra tay, sau đó massage nhẹ vùng lưng, ngực và cổ để giúp bé giữ ấm cơ thể. Bên cạnh đó, ba mẹ có thể nhỏ vài giọt tinh dầu vào nước tắm để hỗ trợ làm sạch da cho bé, hoặc sử dụng với máy khuếch tán, máy tạo ẩm để bé hít hơi nhẹ nhàng. Ngoài ra, thoa một lượng nhỏ tinh dầu vào lòng bàn chân cũng giúp giữ ấm cơ thể, làm dịu cổ họng và hỗ trợ giảm ho một cách an toàn.

Tăng cường bú sữa mẹ

Với trẻ dưới 6 tháng tuổi, sữa mẹ là nguồn bổ sung nước và dưỡng chất tốt nhất, giúp tăng sức đề kháng và làm dịu cơn ho. Trẻ trên 6 tháng có thể được bổ sung thêm nước hoặc thức ăn dạng lỏng để làm loãng dịch nhầy và hỗ trợ giảm ho hiệu quả hơn.

Mẹ nên ưu tiên cho trẻ bú sữa để tăng cường dưỡng chất 

Nâng cao đầu khi ngủ

Kê cao phần đầu và vai khi ngủ giúp đường thở thông thoáng, hạn chế nước mũi chảy ngược gây kích thích họng và giảm ho về đêm. Cha mẹ nên dùng gối mỏng, mềm để nâng nhẹ phần bả vai đến đầu của bé.

Một số lưu ý khi chăm sóc trẻ ho khan

Ngoài những biện pháp đã đề cập, ba mẹ nên ghi nhớ thêm một số điểm quan trọng sau:

• Giữ trẻ tránh xa khói thuốc, môi trường ô nhiễm, phấn hoa và lông động vật; 
• Giữ ấm vùng cổ họng và ngực khi thời tiết lạnh; 
• Vệ sinh sạch sẽ đồ dùng cá nhân để hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn.

3. Những dấu hiệu nào ở trẻ sơ sinh ho khan cần đi thăm khám y tế?

Phần lớn các trường hợp ho khan ở trẻ sơ sinh không đáng lo ngại và có thể cải thiện dần nếu được chăm sóc phù hợp. Tuy nhiên, nếu bé ho khan kèm theo các biểu hiện sau đây, cha mẹ cần nhanh chóng đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời:

• Trẻ sốt cao trên 38,5°C, xuất hiện co giật do sốt hoặc không đáp ứng với thuốc hạ sốt;
• Cơn ho khan ngày càng nặng, kéo dài, tần suất ho tăng dần theo thời gian;
• Cơn ho khan xuất hiện cùng các biểu hiện bất thường về hô hấp như thở phát ra tiếng lạ, khò khè, nhịp thở tăng nhanh hoặc lồng ngực bị co lõm khi hít vào;
• Trẻ quấy khóc nhiều, bú kém hoặc bỏ bú, nôn trớ liên tục, da môi tím tái, ngủ li bì hoặc lơ mơ.

Nếu trẻ xuất hiện tình trạng sốt cao, phụ huynh cần đưa trẻ đi khám kịp thời 

Nhìn chung, khi trẻ sơ sinh xuất hiện ho khan, cha mẹ cần theo dõi sát các triệu chứng đi kèm, chủ động tìm hiểu nguyên nhân và đưa trẻ đi khám sớm khi có dấu hiệu bất thường. Việc can thiệp kịp thời sẽ giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho trẻ. Nếu có thêm thắc mắc cần giải đáp hoặc nhu cầu thăm khám sức khỏe cho trẻ, cha mẹ vui lòng liên hệ tới MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.