1. Sốt nóng lạnh là gì?

Trước khi tìm hiểu về cách hạ Sốt nóng lạnh cho người lớn, bạn cần hiểu cơ bản sốt nóng lạnh là gì và do những nguyên nhân nào gây ra. Sốt nóng lạnh là tình trạng người bệnh bị tăng thân nhiệt. Tuy nhiên, ban đầu người bệnh lại có cảm giác ớn lạnh. Sau đó, người bệnh sẽ cảm thấy thân nhiệt trở lại bình thường và dần dần nhiệt độ cơ thể sẽ tăng lên. 

Về mặt y khoa, thân nhiệt bình thường của người trưởng thành dao động quanh 37 độ C. Một người được xem là sốt khi nhiệt độ đo ở miệng từ 38 độ C trở lên; sốt cao khi từ 39 độ C trở lên.

Sốt nóng lạnh ở người lớn có thể kèm theo triệu chứng ho

Ngoài biểu hiện tăng thân nhiệt, bệnh nhân còn có thể xuất hiện một số triệu chứng kèm theo như mệt mỏi, chảy nước mũi, đầy bụng, ăn không ngon, da xanh xao, thân nhiệt có thể tăng hoặc giảm thất thường,...

Sốt nóng lạnh ở người lớn có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra. Dưới đây là nguyên nhân phổ biến: 

- Do những yếu tố từ môi trường bên ngoài: Chẳng hạn như thời tiết thay đổi thất thường, thời tiết chuyển lạnh đột ngột, tình trạng ô nhiễm môi trường,... (đây là những yếu tố làm cơ thể dễ nhiễm bệnh hơn chứ không phải “gió độc” trực tiếp gây sốt như quan niệm dân gian). 

- Do bệnh lý: Sốt có thể là dấu hiệu cảnh báo của nhiều loại bệnh lý khác nhau. Đây là phản ứng của cơ thể để loại bỏ những tác nhân gây bệnh ra khỏi cơ thể. Một số bệnh lý có thể gây sốt như nhiễm nấm, virus hay vi khuẩn; thương hàn; lao phổi; sốt rét; hay một số bệnh lý về máu,... Để biết chính xác bệnh lý gây ra hiện tượng sốt nóng lạnh, bác sĩ có thể chỉ định bệnh nhân thực hiện các loại xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết. 

- Yếu tố liên quan đến miễn dịch: Trong một số trường hợp, sốt nóng lạnh có thể là do tiêm vắc xin khiến hệ miễn dịch hoạt động mạnh hơn và tích cực hơn so với bình thường.

Lưu ý: nếu tình trạng ớn lạnh chuyển thành rét run dữ dội (toàn thân run lẩy bẩy) kèm sốt cao, đây có thể là dấu hiệu gợi ý nhiễm khuẩn huyết hoặc sốt rét, người bệnh cần đi khám sớm thay vì tự xử trí tại nhà. 

2. Gợi ý cách hạ sốt nóng lạnh cho người lớn 

Nếu được chăm sóc đúng cách, tình trạng sốt nóng lạnh có thể được cải thiện tại nhà. Dưới đây là gợi ý cách hạ Sốt nóng lạnh cho người lớn: 

2.1. Uống thuốc giảm đau hạ sốt

Các loại thuốc thường được sử dụng để hạ sốt bao gồm: 

- Paracetamol: Tác dụng của thuốc là điều trị đau đầu, cảm sốt. Liều thuốc dành cho người lớn là 1 viên paracetamol 500 mg mỗi 4 - 6 giờ. Tổng liều không quá 4g/ngày (tương đương 8 viên 500 mg). Người có bệnh gan hoặc uống rượu bia thường xuyên cần thận trọng và nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng vì nguy cơ tổn thương gan. 

- Ibuprofen: Đây là loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs). Tác dụng của nó là giảm đau nhức khớp, hạ sốt, giảm đau,... Những trường hợp cần được hạ sốt thường được khuyến cáo dùng liều 200 - 400 mg sau mỗi 4 - 6 giờ.

Nếu tự mua thuốc không kê đơn, không dùng quá 1.200 mg/ngày. Thận trọng hoặc tránh dùng khi đang mất nước rõ do sốt, có tiền sử loét dạ dày, suy thận, bệnh tim mạch, hoặc đang mang thai 3 tháng cuối.

Người bệnh cần dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

- Aspirin: Loại thuốc này thuộc nhóm NSAIDs cũng có thể giúp người bệnh hạ sốt hiệu quả. Liều dùng là 300 - 650 mg đường uống hoặc đặt trực tràng sau mỗi 4 - 6 giờ. Người bệnh cần lưu ý không nên dùng quá 4g thuốc/ngày.

Tuy nhiên, aspirin hiện không còn được xem là lựa chọn hạ sốt ưu tiên ở người lớn do nguy cơ chảy máu và loét dạ dày cao hơn so với paracetamol/ibuprofen, nên thường chỉ dùng khi được bác sĩ chỉ định cụ thể. Đặc biệt, tuyệt đối không dùng aspirin để hạ sốt cho trẻ em và thanh thiếu niên đang sốt do nhiễm virus, vì có thể gây hội chứng Reye. Đây là một biến chứng hiếm gặp nhưng nguy hiểm đến gan và não.

Aspirin và ibuprofen là hai loại thuốc giúp hạ sốt tuy nhiên, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng. Những trường hợp đang có lượng tiểu cầu thấp hay bất cứ nguy cơ về vấn đề chảy máu,... không nên dùng thuốc vì những loại thuốc này có thể gây ảnh hưởng đến thời gian đông máu. Bệnh nhân cũng không nên tự ý phối hợp các loại thuốc hạ sốt với nhau nhằm tăng hiệu quả trị sốt. 

2.2. Uống nhiều nước

Điều đặc biệt cần lưu ý khi bị sốt là cần uống đủ nước để hạn chế tình trạng mất nước do sốt cao. Bệnh nhân có thể uống nước lọc hoặc nước Oresol bù điện giải cho cơ thể để giúp thân nhiệt mát hơn và bù lại lượng nước đã mất đi và chất điện giải vừa mất.

Bạn nên uống nhiều nước để giảm nguy cơ mất nước

2.3. Bổ sung nhiều dưỡng chất

Ngoài việc bù nước và chất điện giải, người bệnh cũng cần được bổ sung thêm các loại dưỡng chất từ rau củ quả, chẳng hạn như tăng cường ăn các loại quả có chứa nhiều vitamin C để giúp cơ thể khỏe mạnh, tăng cường sức đề kháng để chống lại các tác nhân gây bệnh.

2.4. Chườm khăn ấm

Người bệnh nên chườm ăn khăn ấm lên vùng trán, cổ, 2 hố nách,... để thân nhiệt giảm nhanh hơn và cảm thấy dễ chịu hơn. Đây là biện pháp hỗ trợ giúp người bệnh thoải mái hơn, không thay thế được thuốc hạ sốt. Bên cạnh đó, người bệnh cũng có thể tắm rửa lau người bằng nước ấm để cơ thể được sạch sẽ và người bệnh cảm thấy thoải mái hơn. Tuy nhiên, không nên chườm lạnh hoặc dùng cồn/rượu để lau người, vì có thể gây rét run, co mạch khiến thân nhiệt khó hạ hơn, và tránh tắm nước lạnh để tránh khiến tình trạng bệnh thêm nghiêm trọng..

 3. Lưu ý

Khi áp dụng những cách giảm sốt nóng lại cho người lớn, bạn nên lưu ý những vấn đề sau: 

- Không tự ý dùng cùng lúc nhiều phương pháp hạ sốt. 

- Không đắp chăn hay mặc nhiều áo khi thân nhiệt cơ thể đang tăng cao. 

- Người bệnh nên nghỉ ngơi ở những không gian thoáng mát, hạn chế dùng điều hòa hay quạt gió 

- Thường xuyên kiểm tra thân nhiệt mỗi 2 giờ/lần.

- Cần đi khám sớm nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây: sốt từ 39,5 độ C trở lên không đáp ứng với thuốc hạ sốt; sốt kéo dài trên 3 ngày không cắt; rét run dữ dội kèm sốt cao (dấu hiệu gợi ý nhiễm khuẩn huyết hoặc sốt rét); có dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu, mệt lả, chóng mặt khi đứng dậy; hoặc kèm theo cứng cổ, lú lẫn, nhạy cảm với ánh sáng, co giật.

- Bệnh nhân không nên tự ý dùng các bài thuốc dân gian khi chưa hỏi ý kiến bác sĩ để tránh khiến tình trạng sốt nên nghiêm trọng. 

Người bệnh cần đi khám nếu không cắt sốt hoặc có những triệu chứng bất thường

Như vậy, bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về sốt nóng lạnh và nguyên nhân gây bệnh, đặc biệt là cách hạ sốt nóng lạnh cho người lớn an toàn và hiệu quả. Nếu có những vấn đề bất thường, người bệnh cần được đưa đến bệnh viện càng sớm càng tốt để tránh khỏi những rủi ro nghiêm trọng. 

Mọi thắc mắc hoặc có nhu cầu đặt lịch khám với các bác sĩ của Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách hãy gọi đến tổng đài 1900 56 56 56, đội ngũ tư vấn viên của MEDLATEC sẽ hỗ trợ bạn 24/7.