1. Vì sao mẹ bầu cần theo dõi đường huyết tại nhà?

Tiểu đường thai kỳ là tình trạng rối loạn dung nạp glucose được phát hiện lần đầu trong thai kỳ. Bệnh thường được phát hiện qua sàng lọc ở giai đoạn 24 - 28 tuần, tuy nhiên một số mẹ bầu có thể được sàng lọc và phát hiện sớm hơn nếu thuộc nhóm có nguy cơ cao. Trong thai kỳ, cơ thể mẹ có nhiều thay đổi về nội tiết tố làm tăng tình trạng đề kháng insulin. Khi cơ thể không sản xuất đủ insulin để đáp ứng nhu cầu tăng lên hoặc insulin hoạt động kém hiệu quả, lượng glucose trong máu có thể tăng cao, dẫn đến đái tháo đường thai kỳ.

Nếu đường huyết không được kiểm soát tốt, thai nhi và mẹ bầu có thể tăng nguy cơ gặp một số biến chứng trong thai kỳ và khi sinh. Vì vậy, sau khi được chẩn đoán, bác sĩ có thể hướng dẫn mẹ bầu tự theo dõi đường huyết tại nhà bằng máy đo đường huyết cá nhân. Việc theo dõi giúp đánh giá mức độ kiểm soát đường huyết và đáp ứng với chế độ ăn uống, vận động hoặc thuốc điều trị nếu được chỉ định. 

Mẹ bầu theo dõi đường huyết tại nhà giúp kiểm soát tiểu đường thai kỳ hiệu quả hơn.

2. Thử tại nhà có thay được xét nghiệm ở cơ sở y tế không?

Đây là điểm mẹ bầu cần phân biệt rõ. Tự đo đường huyết tại nhà bằng máy đo đường huyết cá nhân không thể thay thế các xét nghiệm chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ tại cơ sở y tế. 

Sau khi được chẩn đoán đái tháo đường thai kỳ, máy đo đường huyết cá nhân có thể được sử dụng để theo dõi đường huyết tại nhà theo hướng dẫn của bác sĩ. Kết quả giúp đánh giá mức độ kiểm soát đường huyết và đáp ứng với chế độ ăn uống, vận động hoặc thuốc điều trị nếu được chỉ định. 

Một số mẹ bầu tìm hiểu que thử glucose trong nước tiểu như một cách kiểm tra nhanh tại nhà. Tuy nhiên, glucose trong nước tiểu không phản ánh chính xác nồng độ glucose trong máu và có thể thay đổi do nhiều yếu tố. Do đó, mẹ bầu không nên tự sử dụng que thử nước tiểu hoặc máy đo đường huyết tại nhà để kết luận có hay không mắc đái tháo đường thai kỳ. Việc sàng lọc, chẩn đoán và theo dõi bệnh nên được thực hiện theo chỉ định của bác sĩ. 

Theo dõi đường huyết tại nhà không thay thế xét nghiệm chẩn đoán và thăm khám định kỳ tại cơ sở y tế.

3. Cách thử tiểu đường thai kỳ tại nhà bằng máy đo đường huyết

3.1. Chuẩn bị dụng cụ và thời điểm đo

Dụng cụ cần có gồm máy đo đường huyết, que thử phù hợp với máy, kim lấy máu và bông sạch. Bác sĩ sẽ hướng dẫn mẹ bầu lịch đo cụ thể. Tùy mục tiêu theo dõi và chỉ định của bác sĩ., mẹ bầu có thể được yêu cầu đo đường huyết lúc đói, đo sau ăn 1 hoặc 2 giờ. Tần suất và mốc thời gian đo có thể thay đổi tùy mức độ kiểm soát đường huyết của từng người, nên mẹ bầu cần thực hiện đúng theo chỉ định của bác sĩ thay vì tự đặt lịch đo riêng.

3.2. Các bước đo đường huyết tại nhà

Trước tiên, mẹ bầu rửa tay bằng xà phòng và lau khô hoàn toàn, vì tay ẩm hoặc còn dính thức ăn có thể làm sai lệch kết quả. Tiếp theo, lắp que thử vào máy đo theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Dùng kim chích một bên đầu ngón tay, có thể xoa nhẹ bàn tay trước khi chích để máu lưu thông tốt hơn, tránh bóp hoặc nặn đầu ngón tay quá mạnh vì có thể ảnh hưởng đến mẫu máu. Sau đó, mẹ đưa giọt máu vào đầu que thử. Máy sẽ hiển thị kết quả sau vài giây; mẹ bầu ghi lại chỉ số cùng thời điểm đo vào sổ theo dõi hoặc ứng dụng trên điện thoại để mang theo khi tái khám. Sau khi đo, kim chích máu và các vật dụng dùng một lần cần được thu gom và xử lý an toàn, không tái sử dụng kim chích máu. 

Ghi chép chỉ số đường huyết cùng thời điểm đo và bữa ăn giúp bác sĩ đánh giá tình trạng kiểm soát bệnh.

4. Đọc chỉ số đường huyết đo tại nhà theo ngưỡng mục tiêu

Theo khuyến nghị của Hiệp hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), với thai phụ đang điều trị Tiểu đường thai kỳ, mục tiêu đường huyết thường được đặt ở mức: 

• Đường huyết lúc đói dưới 95 mg/dL (5.3 mmol/L).
• Đường huyết sau ăn 1 giờ dưới 140 mg/dL (7.8 mmol/L).
• Đường huyết sau ăn 2 giờ dưới 120 mg/dL (6.7 mmol/L).

Đây là ngưỡng tham khảo chung. Mục tiêu cụ thể và cách đánh giá kết quả có thể được bác sĩ điều chỉnh tùy tình trạng sức khỏe, phương pháp điều trị và diễn biến thai kỳ. Vì vậy, chị em nên trao đổi cụ thể với bác sĩ về mức đường huyết cần đạt cho trường hợp của mình.

5. Lưu ý giúp kết quả đo chính xác hơn

Một số điểm mẹ bầu nên chú ý khi thực hiện cách thử tiểu đường thai kỳ tại nhà bao gồm:

• Kiểm tra hạn sử dụng của que thử trước mỗi lần đo, vì que thử hết hạn có thể cho kết quả sai lệch.
• Bảo quản que thử ở nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp và nhiệt độ cao.
• Sau khi lấy que, cần đóng kín hộp hoặc bao bì theo hướng dẫn.
• Rửa tay bằng xà phòng và lau khô hoàn toàn trước khi đo.
• Đo đúng thời điểm bác sĩ chỉ định, tránh đo tùy hứng khiến việc theo dõi thiếu nhất quán.
• Ghi lại đầy đủ chỉ số, giờ đo và bữa ăn liên quan để bác sĩ có cơ sở đánh giá khi tái khám.
• Không tự ý thay đổi liều thuốc hoặc chế độ ăn chỉ dựa trên một lần đo bất thường.
• Không dùng chung kim chích máu hoặc các dụng cụ lấy máu với người khác và xử lý kim đã sử dụng theo hướng dẫn an toàn. 

6. Khi nào mẹ bầu cần liên hệ bác sĩ

Mẹ bầu nên chủ động liên hệ bác sĩ nếu đường huyết đo tại nhà thường xuyên cao hơn hoặc thấp hơn mục tiêu đã được thiết lập, đặc biệt khi tình trạng này lặp lại dù đã tuân thủ chế độ ăn uống, vận động và dùng thuốc điều trị theo hướng dẫn. Khi xuất hiện các dấu hiệu như khát nước nhiều, tiểu nhiều bất thường, mệt mỏi kéo dài, chị em nên liên hệ bác sĩ sớm thay vì tự điều chỉnh. Ngược lại, nếu có biểu hiện run tay, vã mồ hôi, chóng mặt hoặc hoa mắt – dấu hiệu gợi ý hạ đường huyết, đặc biệt ở mẹ bầu đang sử dụng insulin – mẹ bầu cũng cần thông báo ngay cho bác sĩ để được hướng dẫn xử trí phù hợp.

Việc theo dõi đều đặn, ghi chép kết quả và trao đổi thông tin thường xuyên với bác sĩ sản khoa là cách tốt nhất giúp đánh giá hiệu quả kiểm soát đường huyết và kịp thời điều chỉnh kế hoạch điều trị, góp phần giảm nguy cơ biến chứng cho mẹ và thai nhi. 

Mẹ bầu cần đi khám nếu xuất hiện các dấu hiệu bất thường trong thai kỳ

Nắm đúng cách thử tiểu đường thai kỳ tại nhà giúp mẹ bầu chủ động theo dõi sức khỏe mỗi ngày, nhưng đây chỉ là công cụ hỗ trợ theo dõi sau chẩn đoán, không thay thế cho các mốc khám thai và xét nghiệm định kỳ tại cơ sở y tế. Nếu nhận thấy chỉ số đường huyết bất thường hoặc có dấu hiệu cần lưu ý, mẹ bầu nên thăm khám sớm để được bác sĩ đánh giá và tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Nếu cần thăm khám thai kỳ, thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose hoặc các xét nghiệm liên quan, mẹ bầu có thể lựa chọn các địa chỉ y tế uy tín như Hệ thống Y tế MEDLATEC. Để đặt lịch hoặc được tư vấn, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56.