1. Viêm đại tràng là gì?

Viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm gây tổn thương khu trú hoặc xuất hiện và phát triển ở phần niêm mạc đại tràng. Bệnh gây đau bụng, đầy hơi và rối loạn đại tiện như tiêu chảy, táo bón hoặc xen kẽ cả hai. Thể cấp tính thường liên quan đến ngộ độc thực phẩm, dị ứng thức ăn hoặc nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng. Thể mạn tính có thể tiến triển từ viêm cấp không được điều trị dứt điểm, hoặc do các bệnh viêm ruột như viêm loét đại trực tràng, bệnh Crohn.

Mỗi nguyên nhân sẽ có hướng điều trị khác nhau. Vì vậy, trước khi lựa chọn cây thuốc nam chữa bệnh viêm đại tràng, bạn nên được bác sĩ xác định đúng tình trạng mình đang gặp phải.

Nhiều người tìm đến các loại cây thuốc nam quen thuộc để hỗ trợ cải thiện triệu chứng viêm đại tràng.

2. Một số cây thuốc nam chữa bệnh viêm đại tràng

Trong dân gian, nhiều loại cây quen thuộc được dùng để hỗ trợ giảm các triệu chứng như đau bụng, rối loạn đại tiện, đầy hơi. Một số loại thường gặp bao gồm:

2.1. Nghệ vàng

Nghệ vàng có chứa hoạt chất Curcumin đã được chứng minh tác dụng trong việc bảo vệ niêm mạc dạ dày và đại tràng. Trong nhóm thảo dược hỗ trợ viêm loét đại trực tràng, đây là thành phần được nghiên cứu nhiều nhất. Dân gian thường dùng tinh bột nghệ pha cùng mật ong để uống hằng ngày.

2.2. Lá ổi

Lá ổi có vị chát, được dùng ở nhiều quốc gia để giảm tình trạng đi ngoài phân lỏng và đau bụng do co thắt. Trong lá có các hợp chất như flavonoid, polyphenol, được cho là liên quan đến tác dụng này. Người dân thường nấu lá ổi non lấy nước, chia uống trong ngày.

2.3. Lá mơ lông

Lá mơ lông là vị thuốc quen thuộc khi bị đi ngoài, đau bụng. Lá thường được thái nhỏ, trộn với trứng gà rồi hấp hoặc áp chảo. Một số người giã lá lấy nước để uống.

2.4. Lá vối, củ riềng và gừng

Nhóm thảo dược này có tính ấm, giúp ôn trung tán hàn, thúc đẩy tiêu hóa, rất thích hợp dùng khi bị đầy hơi, khó tiêu, chướng bụng do nhiễm lạnh. Nhiều gia đình uống nước lá vối thay trà. Gừng và riềng có tính ấm, là gia quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày.

2.5. Nha đam (lô hội)

Nha đam là nguyên liệu không chỉ hữu ích đối với làn da mà còn hỗ trợ làm giảm bệnh viêm đại tràng hiệu quả. Lá nha đam gồm hai phần: phần gel trong ở lõi lá và lớp nhựa màu vàng sát vỏ. Một nghiên cứu quy mô nhỏ ghi nhận việc dùng gel nha đam đường uống có thể cải thiện triệu chứng ở một số người bệnh viêm loét đại trực tràng nhẹ đến trung bình. Khi sơ chế, nha đam cần được gọt vỏ và rửa sạch phần nhựa vàng trước khi dùng.

Bạn nên gọt sạch vỏ và rửa bỏ lớp nhựa vàng khi sơ chế nha đam để hạn chế tác dụng nhuận tràng.

Nhiều người lựa chọn cây thuốc nam chữa bệnh viêm đại tràng vì cho rằng thảo dược tự nhiên thì lành tính. Thực tế, phần lớn các loại thảo dược trên mới được ghi nhận qua kinh nghiệm dân gian hoặc nghiên cứu quy mô nhỏ. Các nghiên cứu này chủ yếu dùng chiết xuất chuẩn hóa, không phải nước lá tự sắc tại nhà. Khi sử dụng, bạn nên lưu ý một số điểm sau:

• Thuốc nam chỉ có vai trò hỗ trợ: Thuốc Nam không thể thay thế các thuốc điều trị đặc hiệu do bác sĩ đã kê đơn. Việc người bệnh tự ý ngưng thuốc Tây để chuyển hoàn toàn sang bài thuốc dân gian sẽ khiến niêm mạc đại tràng tiếp tục bị tổn thương, dẫn đến bệnh tái phát nặng hơn. 
• Nhựa nha đam có tác dụng nhuận tràng mạnh: Phần nhựa màu vàng sát vỏ nha đam có tác dụng tẩy xổ và nhuận tràng cực mạnh, dễ gây đau bụng quặn và tiêu chảy nặng. Theo NCCIH thuộc NIH, nha đam đường uống có thể không an toàn và chống chỉ định với phụ nữ mang thai và đang cho con bú.
• Chế phẩm nghệ hàm lượng cao: Mặc dù nghệ vàng rất tốt, các sản phẩm bổ sung chiết xuất nghệ dạng viên nén liều cao (đặc biệt là các loại không rõ nguồn gốc) đã được ghi nhận trong một số ít trường hợp có liên quan đến tổn thương gan do quá tải chuyển hóa. 
• Nguồn gốc dược liệu: Dược liệu không rõ nguồn gốc có thể lẫn tạp chất. Lá tươi nên được rửa kỹ trước khi sử dụng.

3. Những rủi ro khi tự dùng thuốc nam tại nhà

Nhiều người chọn cây thuốc nam chữa bệnh viêm đại tràng vì cho rằng thảo dược tự nhiên thì lành tính. Thực tế, việc tự sử dụng kéo dài mà không có hướng dẫn có thể dẫn đến một số vấn đề sau:

• Bỏ sót bệnh lý cần điều trị: Đau bụng, đi ngoài thất thường có thể gặp ở viêm đại tràng, polyp hoặc ung thư đại trực tràng. Tự điều trị nhiều tháng có thể khiến bệnh được phát hiện muộn.
• Khó kiểm soát chất lượng và liều dùng: Hàm lượng hoạt chất trong thảo dược thô phụ thuộc hoàn toàn vào thổ nhưỡng, thời tiết, cách thu hái và bảo quản. Dược liệu không rõ nguồn gốc còn có nguy cơ lẫn tạp chất hoặc hóa chất bảo vệ thực vật.
• Tác dụng không mong muốn: Nhựa nha đam có thể làm tiêu chảy nặng hơn. Chế phẩm nghệ liều cao có liên quan đến một số trường hợp tổn thương gan.
• Ảnh hưởng đến thuốc đang dùng: Tiêu chảy do dùng sai thảo dược có thể làm giảm hấp thu một số loại thuốc. Việc người bệnh tự ý ngưng các loại thuốc do bác sĩ chuyên khoa đã kê đơn để chuyển hoàn toàn sang bài thuốc Nam truyền miệng sẽ khiến niêm mạc đại tràng mất đi lớp bảo vệ y tế, dẫn đến bệnh tái phát dai dẳng và nặng nề hơn.

4. Khi nào cần đi khám thay vì tự điều trị?

Bạn nên đi khám chuyên khoa Tiêu hóa nếu thói quen đi ngoài thay đổi kéo dài hoặc xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

• Đau bụng tái diễn nhiều lần.
• Phân có máu hoặc lẫn mủ.
• Tiêu chảy kéo dài, không cải thiện khi dùng thuốc không kê đơn.
• Tiêu chảy khiến bạn thức giấc vào ban đêm.
• Sốt không rõ nguyên nhân kéo dài hơn 1–2 ngày.
• Sụt cân không chủ ý, mệt mỏi kéo dài.

Một số nhóm đối tượng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ loại thảo dược nào, bao gồm: phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú, trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh gan, thận hoặc đang điều trị các bệnh mạn tính. 

Tùy triệu chứng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm phân hoặc nội soi đại tràng để tìm nguyên nhân. Kết quả thăm khám giúp bác sĩ lựa chọn hướng điều trị phù hợp và tư vấn có nên dùng thêm thảo dược hay không.

Nội soi đại tràng giúp bác sĩ quan sát niêm mạc và xác định nguyên nhân gây triệu chứng.

5. Dùng thuốc nam hỗ trợ như thế nào để an toàn hơn?

Nếu muốn sử dụng cây thuốc nam chữa bệnh viêm đại tràng như một biện pháp hỗ trợ, bạn có thể tham khảo một số lưu ý sau:

• Trao đổi với bác sĩ trước khi dùng: Điều này đặc biệt cần thiết khi bạn đang điều trị bằng thuốc hoặc có bệnh nền.
• Chọn dược liệu rõ nguồn gốc: Bạn nên ưu tiên nguyên liệu sạch, có nguồn gốc rõ ràng, được sơ chế và bảo quản đúng cách.
• Dùng từng loại một: Cách này giúp bạn dễ nhận biết loại thảo dược nào gây khó chịu.
• Theo dõi phản ứng của cơ thể: Bạn nên ngừng dùng và đi khám nếu triệu chứng nặng hơn, hoặc xuất hiện vàng da, nổi mẩn, đau bụng nhiều.
• Không tự ý ngừng thuốc đang điều trị: Mọi thay đổi trong phác đồ nên có sự đồng ý của bác sĩ.

Người bệnh nên đi khám và hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc nam chữa bệnh đại tràng

Chế độ sinh hoạt cũng ảnh hưởng nhiều đến mức độ triệu chứng. Ăn uống và căng thẳng không gây ra viêm loét đại trực tràng nhưng có thể khiến triệu chứng nặng hơn. Bạn nên ăn chín uống sôi, chia nhỏ bữa ăn và hạn chế rượu bia, đồ cay nóng. Ghi lại những món ăn khiến bụng khó chịu cũng giúp bạn điều chỉnh thực đơn dần dần.

Cây thuốc nam chữa bệnh viêm đại tràng có thể mang lại lợi ích hỗ trợ trong một số trường hợp nhẹ, nhưng không phải phương pháp điều trị thay thế. Điều quan trọng là xác định đúng bệnh lý đường ruột bạn đang gặp phải để có hướng xử trí phù hợp. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện dấu hiệu cảnh báo, bạn nên đi khám sớm.

Quý khách có thể lựa chọn thăm khám tại MEDLATEC để được bác sĩ đánh giá tình trạng sức khỏe, chỉ định xét nghiệm hoặc nội soi đại tràng khi cần thiết và tư vấn hướng xử trí phù hợp. Để được tư vấn và đặt lịch khám, quý khách vui lòng liên hệ hotline 1900 56 56 56.