1. Tìm hiểu chung về tế bào T-CD4

Tế bào T-CD4 hay CD4 chính là một dạng tế bào bạch cầu T có vai trò quan trọng trong hệ miễn dịch. Dựa vào số lượng tế bào CD4, bác sĩ có thể đánh giá hệ miễn dịch đang hoạt động tốt hay suy yếu. 

Tế bào T-CD4 cao là dấu hiệu cho thấy hệ miễn dịch khỏe mạnh

Số lượng tế bào T-CD4 thường được xác định trên mỗi mm3 máu. Con số này mang tính tượng trưng nhưng có thể được sử dụng cụ thể tính toán tổng lượng tế bào CD4 trong cơ thể. Số lượng tế bào càng cao lại càng cho thấy hệ miễn dịch đang khỏe mạnh. 

2. Sự liên quan giữa tế bào T-CD4 và HIV

Ở người khỏe mạnh không bị nhiễm HIV, số lượng tế bào CD4 thường dao động trong khoảng 500 đến 1.500. Đối với người đang bị nhiễm HIV, cơ thể được xem là khỏe mạnh khi lượng tế bào CD4 đạt trên 500.

Lượng tế bào CD4 ở người bị nhiễm HIV có xu hướng giảm

Trường hợp HIV có xu hướng tiến triển, lượng tế bào CD4 có xu hướng giảm. Khi số lượng tế bào giảm xuống dưới mức 200, bệnh nhân nhiễm HIV có thể đang chuyển sang giai đoạn AIDS, kèm theo nguy cơ mắc nhiều bệnh lý khác. Ngoài ra, chỉ cần xuất hiện một bệnh lý được xếp vào nhóm “bệnh xác định AIDS” thì cũng có thể được chẩn đoán AIDS, bất kể số lượng tế bào CD4 là bao nhiêu. Lúc này, người bị nhiễm HIV cần được điều trị theo phác đồ phù hợp. 

Nếu phác đồ điều trị HIV phát huy hiệu quả, số lượng tế bào CD4 thường tăng lên. Khi đó hệ miễn dịch của người bệnh sẽ dần được cải thiện, thể trạng sức khỏe gần giống như khi chưa mắc bệnh. 

Trường hợp người nhiễm HIV không điều trị tích cực, số lượng tế bào CD4 thường giảm dần theo thời gian. Hệ miễn dịch khi đó có xu hướng suy giảm nghiêm trọng, cơ thể gần như không còn khả năng chống chọi với bệnh tật. 

Hiện nay, khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Bộ Y tế nhiều quốc gia là: mọi người nhiễm HIV nên được bắt đầu điều trị ARV càng sớm càng tốt, ở bất kỳ mức CD4 nào, để ngăn CD4 tiếp tục sụt giảm và giảm nguy cơ nhiễm trùng cơ hội.

3. Dấu hiệu cho thấy tế bào T-CD4 giảm 

Thực tế, cơ thể hầu như không biểu hiện triệu chứng rõ ràng khi tế bào CD4 giảm. Sự suy giảm của loại tế bào này dễ khiến người nhiễm HIV mắc bệnh nhiễm trùng cơ hội. Khi tế bào CD4 ở mức quá thấp, cơ thể sẽ không thể chống lại tác nhân gây nhiễm trùng. Các bệnh nhiễm trùng thường không tấn công người khỏe mạnh nhưng lại nhắm vào người có hệ miễn dịch suy giảm do nhiễm HIV hoặc một số nguyên nhân khác. 

Khi thiếu tế bào CD4, việc cơ thể chống lại nhiễm trùng sẽ rất khó khăn. Những bệnh này thường không ảnh hưởng đến người có miễn dịch khỏe mạnh, nhưng dễ tấn công người bị suy giảm miễn dịch do HIV hoặc nguyên nhân khác. Nguy cơ mắc từng loại nhiễm trùng cơ hội sẽ khác nhau tùy mức CD4, ví dụ:

• CD4 nhỏ hơn 200 tăng nguy cơ viêm phổi do Pneumocystis.
• CD4 nhỏ hơn 100 tăng nguy cơ toxoplasma não.
• CD4 rất thấp, nhỏ hơn 50 tăng nguy cơ nhiễm MAC…

Bệnh nhiễm trùng cơ hội gồm nhiều loại. Sau đây là bảng tổng hợp các bệnh nhiễm trùng cơ hội phổ biến và triệu chứng kèm theo:

So sánh triệu chứng của các bệnh lý liên quan đến suy giảm miễn dịch

Tùy theo mức CD4 và nguy cơ của người bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc dự phòng một số nhiễm trùng cơ hội (như viêm phổi do Pneumocystis, toxoplasma, MAC…) bên cạnh điều trị ARV. Người bệnh không nên tự ý dùng hoặc bỏ các thuốc này mà không hỏi ý kiến bác sĩ.

4. Giải đáp thắc mắc: CD4 thấp thì uống thuốc gì để tăng được? 

Tình trạng sụt giảm số lượng tế bào CD4 ở người bị nhiễm HIV có thể được điều trị bằng liệu pháp kháng retrovirus (ART). Trong đó, liệu pháp kháng retrovirus cần sự kết hợp của nhiều loại thuốc (thuốc kháng virus hay ARV). Thông qua cơ chế ngăn chặn sự nhân lên của virus, các loại thuốc này có thể làm giảm tải lượng virus trong cơ thể. Tải lượng virus giảm sẽ kéo theo lượng tế bào CD4 tăng lên. 

Hiện không có thuốc hỗ trợ nào chỉ để tăng CD4 mà không điều trị HIV. Biện pháp quan trọng nhất để CD4 cải thiện là dùng phác đồ ARV đầy đủ, đều đặn, suốt đời, theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh không nên tự ý tìm mua hoặc sử dụng các sản phẩm quảng cáo như “tăng CD4, tăng miễn dịch” thay thế ARV.

CD4 thấp thì uống thuốc gì để tăng được là câu hỏi của nhiều người bệnh

Dưới đây là những loại thuốc có thể được chỉ định trong điều trị HIV, giúp cải thiện tình trạng CD4 giảm thấp. 

• Thuốc ngăn chặn men sao chép ngược nucleoside (NRTIs). 
• Thuốc ngăn chặn men sao chép ngược không nucleoside (NNRTIs). 
• Thuốc ức chế chuyển hóa chuỗi integrase (INSTIs). 
• Thuốc đối kháng CCR5. 
• Thuốc ức chế protease (PIs),…

Mỗi phác đồ điều trị kháng virus thường bao gồm 3 loại thuốc. Trong số này cần có ít nhất một loại thuốc khác với nhóm thuốc còn lại. 

Tại Việt Nam, phác đồ cụ thể được quy định trong Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị HIV/AIDS của Bộ Y tế. Bác sĩ sẽ lựa chọn phác đồ phù hợp từng người bệnh (tình trạng sức khỏe, bệnh đi kèm, khả năng tương tác thuốc…). Người bệnh tuyệt đối không được tự ý thay đổi liều, bỏ liều hoặc chuyển phác đồ mà không có chỉ định.

5. Một số biện pháp khác giúp tăng CD4

Bên cạnh dùng thuốc kháng virus, bệnh nhân nhiễm HIV cần kết hợp chế độ ăn uống khoa học, sinh hoạt điều độ, tránh xa các yếu tố gây căng thẳng. Dù các biện pháp này không thể thay thế thuốc ARV, nhưng giúp cơ thể người bệnh khỏe hơn, dinh dưỡng tốt hơn và hỗ trợ hệ miễn dịch trong quá trình tuân thủ điều trị. Cụ thể: 

5.1. Áp dụng chế độ ăn uống khoa học

Trong thực đơn hàng ngày, bạn nên ưu tiên bổ sung các loại thực phẩm giàu dưỡng chất hỗ trợ tốt hệ miễn dịch như: 

• Trái cây: Chứa lượng vitamin, dưỡng chất dồi dào giúp tăng cường khả năng miễn dịch, hỗ trợ sức khỏe tổng thể khi đang điều trị ARV. 
• Thực phẩm giàu carbohydrate: Bệnh nhân nhiễm HIV có nguy cơ bị suy dinh dưỡng, khiến cơ thể suy nhược. Vì vậy, người bệnh cần tích cực bổ sung thực phẩm chứa nhiều carbohydrate như ngũ cốc, cơm, bánh mì, khoai. 
• Rau củ: Giàu chất xơ, cùng các chất chống oxy hóa có thể hỗ trợ hệ miễn dịch và tình trạng dinh dưỡng.
• Sữa và sản phẩm từ sữa: Đây là nguồn bổ sung vitamin, khoáng chất dồi dào cần thiết cho các hoạt động của cơ thể. 
• Thực phẩm giàu đạm: Nam giới nhiễm HIV nên bổ sung 100 đến 150g protein/ngày và 80 đến 100g protein/ngày đối với nữ giới. Trong đó, trứng, thịt nạc, hải sản,... đều là những nhóm thực phẩm giàu protein. 
• Thực phẩm giàu chất béo lành tính: Dầu thực vật, các loại cá thường rất giàu omega 3, chất béo lành tính tốt cho sức khỏe. 

Rau củ quả là nhóm thực phẩm cần thiết trong chế độ ăn uống 

Ngoài ra, bạn cần chú ý uống nhiều nước mỗi ngày để thúc đẩy quá trình đào thải độc tố, thanh lọc cơ thể, giúp cơ thể hoạt động tối ưu hơn trong quá trình điều trị. 

5.2. Xây dựng và duy trì thói quen sinh hoạt điều độ

Ngoài chế độ ăn uống lành mạnh, người bị nhiễm HIV cũng nên duy trì lối sống điều độ. Theo đó, bạn cần hạn chế thức khuya, cố gắng ngủ đủ giấc mỗi ngày để cơ thể được nghỉ ngơi, phục hồi nhanh hơn. 

Bạn không nên làm việc quá sức, cố gắng tránh xa rượu bia và các chất kích thích làm giảm tác dụng của thuốc kháng virus. Bên cạnh đó, rượu, ma túy và một số chất kích thích còn làm tăng nguy cơ quên liều, bỏ liều ARV, từ đó khiến tải lượng virus tăng cao trở lại và CD4 giảm xuống.

Bệnh nhân nhiễm HIV cần duy trì thói quen ngủ đúng giờ, hạn chế làm việc quá sức 

5.3. Tập thể dục mỗi ngày

Thói quen đơn giản này có thể giúp cơ thể dẻo dai hơn, đồng thời cải thiện khả năng miễn dịch. Vì khi vận động thể chất, quá trình trao đổi chất trong cơ thể sẽ hiệu quả hơn. Nên lựa chọn hình thức vận động phù hợp sức khỏe (đi bộ, đạp xe, tập nhẹ…), tránh tập quá sức khi đang ở giai đoạn bệnh nặng hoặc CD4 quá thấp, và nên tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị.

5.4. Tránh xa yếu tố gây căng thẳng

Mặc dù được biết đến như căn bệnh thế kỷ nhưng người bị nhiễm HIV vẫn có thể duy trì cuộc sống bình thường trong nhiều năm. Do đó, bạn không nên căng thẳng, lo lắng quá mức mà hãy yên tâm điều trị, dùng thuốc đều đặn theo chỉ dẫn của bác sĩ. 

Người bị nhiễm HIV cần dùng thuốc điều trị suốt đời để kiểm soát tải lượng virus, duy trì số lượng tế bào CD4 ở mức ổn định. Thời gian và chất lượng cuộc sống của người bệnh phụ thuộc lớn và mức độ tuân thủ điều trị. Bất cứ khi nào có dấu hiệu nhiễm trùng (sốt kéo dài, ho, sụt cân nhanh, đau đầu, khó thở, tiêu chảy kéo dài…) hoặc nghi ngờ nhiễm trùng cơ hội, người bệnh cần đi khám ngay mà không chờ đến lịch hẹn, đặc biệt khi CD4 thấp.

Hy vọng rằng, chia sẻ trong bài viết này đã giúp bạn đọc hiểu rõ CD4 thấp thì uống thuốc gì để tăng được. Nếu cần kiểm tra tình hình sức khỏe hoặc tư vấn thêm về phác đồ điều trị, Quý khách vui lòng liên hệ số tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ và tư vấn 24/7.