1. Tìm hiểu chung về chất gây nghiện trong thuốc lá điện tử 

Lâu nay, nhiều người vẫn cho rằng thuốc lá điện tử không chứa chất gây nghiện như thuốc lá truyền thống. Tuy vậy, quan niệm này không hoàn toàn chính xác. Bởi về mặt bản chất, thuốc lá điện tử vẫn cung cấp nicotine và một số hợp chất dễ gây lệ thuộc khác. Trong đó, nicotine là chất gây nghiện được WHO và CDC công nhận, có khả năng khiến người dùng lệ thuộc thể chất và tâm lý. Để phân loại mức độ gây nghiện của thuốc, người ta sẽ dựa vào lượng nicotine có trong dung dịch. 

Thuốc lá điện tử vẫn chứa chất gây nghiện như nicotine

Thực tế, không phải hãng sản xuất nào cũng công bố chính xác hàm lượng nicotine trong sản phẩm thuốc lá điện tử tung ra thị trường. Trong một số loại thuốc dùng một lần, nicotine thường ở dạng cô đặc hay còn gọi là muối nicotine. Hàm lượng nicotine trong nhóm sản phẩm này có thể cao hơn cả thuốc lá truyền thống. 

Bên cạnh đó, thuốc lá điện tử còn chứa nhiều thành phần khác như glycerin, propylene glycol, hương liệu tạo mùi. Đặc biệt, propylene glycol mặc dù được phép dùng trong ngành thực phẩm nhưng không phải ở dạng hít. Khi bị đốt nóng, trong quá trình bay hơi, hợp chất này có thể sinh ra propylene oxide – một chất được IARC xếp vào nhóm 2A – chất có khả năng gây ung thư ở người. Trong khi đó, glycerin có nguồn gốc thực vật khi bị đun nóng hoặc hóa hơi cũng dần chuyển hóa thành acrolein, một hợp chất dễ ảnh hưởng tiêu cực đến đường hô hấp trên. 

2. Trả lời thắc mắc: Hút thuốc lá điện tử xét nghiệm máu có ra không?

Dễ thấy rằng, trong thuốc lá điện tử vẫn chứa các chất gây nghiện như nicotine. Để kiểm tra ai đó có đang dùng sản phẩm chứa nicotine hay không, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm phát hiện phơi nhiễm nicotine. Mẫu phẩm sử dụng ở đây thường là máu, nước bọt, nước tiểu hoặc tóc của người cần kiểm tra. 

Tùy loại xét nghiệm, bác sĩ hoàn toàn có thể xác định nồng độ nicotine, cotinine và nhiều hợp chất khác. Dưới đây là những xét nghiệm phổ biến: 

• Xét nghiệm nicotine: Giúp xác định lượng nicotine trong cơ thể. Nicotine có thời gian bán thải khoảng 2 giờ và thường chỉ phát hiện được trong máu tối đa 1 - 3 ngày từ sau lần dùng cuối. Kết quả chỉ thực sự đáng tin cậy nếu mẫu máu được lấy sớm sau khi sử dụng. 
• Xét nghiệm cotinine: Hỗ trợ đánh giá mức độ tiếp xúc với nicotine (cotinine trong máu tăng khi cơ thể tiếp xúc với nicotine). Theo đó, cotinine là sản phẩm từ quá trình chuyển hóa của nicotine, hình thành khi cơ thể phân hủy nicotine. Cotinine có thời gian bán thải khoảng 15 - 20 giờ. Trong xét nghiệm máu, cotinine có thể phát hiện được trong khoảng 1 - 4 ngày ở người thỉnh thoảng sử dụng và tối đa 7 ngày ở người dùng thường xuyên. So với xét nghiệm nicotine, xét nghiệm cotinine thường cho kết quả đáng tin cậy hơn. 

Hút thuốc lá điện tử xét nghiệm máu có ra không là thắc mắc thường gặp

Xét nghiệm nicotine và cotinine thường được chỉ định như một phần trong chương trình cai thuốc, kiểm tra sức khỏe khi tuyển dụng lao động. Ngoài ra, bệnh nhân trước khi phẫu thuật hoặc cấy ghép tạng cũng có thể được chỉ định làm các xét nghiệm này. 

Kết quả xét nghiệm còn là căn cứ để bác sĩ đánh giá mức độ ngộ độc nicotine. Các triệu chứng sau đây thường gặp trong ngộ độc nicotine cấp tính:

• Chuột rút tại vùng bụng. 
• Dễ bị kích động hoặc buồn chồn. 
• Chảy nước dãi. 
• Nóng rát miệng. 
• Run rẩy hoặc co giật. 
• Buồn nôn, nôn ói. 
• Tiêu chảy. 
• Rối loạn nhịp tim hoặc nhịp thở. 
• Đau đầu. 
• Chóng mặt. 
• Xanh xao, vã mồ hôi. 
• Yếu cơ hoặc liệt cơ. 

Xét nghiệm máu giúp phát hiện tình trạng phơi nhiễm nicotine

Nhìn chung, xét nghiệm máu có thể giúp kiểm tra ai đó đã dùng sản phẩm chứa nicotine hay không. Tuy vậy cần lưu ý rằng, kết quả phân tích chỉ giúp xác định tình trạng phơi nhiễm nicotine, không hỗ trợ phân biệt chất gây nghiện đến từ nguồn nào (thuốc lá điện tử hay nguồn khác). 

3. Các chất gây nghiện khác có thể phát hiện qua xét nghiệm máu

Ngoài nicotine, xét nghiệm máu còn giúp phát hiện nhiều chất gây nghiện khác. Đơn cử như: 

• Cần sa: Là một chất gây hưng phấn, giúp người dùng thư giãn. Trong xét nghiệm máu, THC (hoạt chất chính của cần sa) thường chỉ phát hiện được trong vòng 1 - 2 ngày ở người sử dụng không thường xuyên, và tối đa khoảng 7 ngày ở người sử dụng liên tục. Mốc 14 ngày thường được áp dụng cho xét nghiệm nước tiểu, không phải xét nghiệm máu. Nếu làm xét nghiệm sau khoảng thời gian này, cần sa trong máu có thể đã biến mất. 
• Heroin: Một chất gây nghiện có khả năng ức chế thần kinh, giảm mức độ hoạt động của não bộ. Để xác định xem ai đó có dùng heroin hay không, người ta thường dựa vào kết quả xét nghiệm máu. Tuy vậy, heroin và các chất chuyển hóa của nó tồn tại trong máu rất ngắn. Thông thường chỉ phát hiện được trong vòng 6 giờ đến tối đa 2 - 3 ngày ở người dùng thường xuyên. 
• Thuốc lắc: Khi sử dụng thuốc lắc, người dùng sẽ có cảm giác hưng phấn mạnh. Về mặt lâm sàng, thuốc lắc (MDMA) gây kích thích thần kinh, tăng nhịp tim, tăng thân nhiệt và có thể dẫn đến tình trạng nguy hiểm tính mạng khi dùng quá liều. 
• Ma túy đá: Chất gây nghiện này dễ khiến người dùng mất ngủ, rối loạn thần kinh, hoang tưởng, ảo giác,... kéo theo đó là tình trạng suy nhược cơ thể, giảm khả năng đề kháng. Để xác định bệnh nhân có đang sử dụng ma túy đá hay không, bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu. 

Ma túy đá dễ gây rối loạn thần kinh

4. Lưu ý khi xét nghiệm chất gây nghiện 

Thực tế, xét nghiệm máu kiểm tra chất gây nghiện không phải lúc nào cũng cho kết quả chính xác. Cụ thể, nếu mẫu máu được lấy cách xa thời điểm dùng chất gây nghiện, kết quả phân tích thường không đảm bảo chuẩn xác. 

Vậy nên, trước khi tiến hành làm xét nghiệm chất gây nghiện trong máu, bạn cần chú ý các khoảng thời gian sau: 

Xét nghiệm chất gây nghiện cần thực hiện đúng thời điểm

Đến đây, bạn chắc hẳn đã có lời giải đáp cho câu hỏi hút thuốc lá điện tử xét nghiệm máu có ra không. Về mặt bản chất, xét nghiệm máu có thể xác định chất gây nghiện như nicotine nhưng không cho biết đến từ nguồn nào. Tuy vậy, kết quả phân tích cũng là căn cứ quan trọng hỗ trợ xác định tình trạng sử dụng chất kích thích. Nếu cần giải đáp thêm các thông tin y tế khác, đặt lịch thăm khám hoặc xét nghiệm, Quý khách có thể liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ.